بۇگىن قر پرەمەر-ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدىڭ جانە وقۋعا ءتۇسۋ ەمتيحاندارىنىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلادى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بيىل ۇبت 15 رەت وتكىزىلدى. 2004 جىلدان باستاپ ۇبت-عا 1,775 ملن مەكتەپ ءبىتىرۋشى قاتىستى. بۇل بارلىق تۇلەكتەردىڭ 80%-ىن قۇرايدى. 2017 جىلعا دەيىن ۇبت ەكى فۋنكتسيانى اتقاردى: مەكتەپتەگى وقۋدى اياقتايتىن قورىتىندى ەمتيحان جانە جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءتۇسۋ ەمتيحانى.
«وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, تەستىلەۋدىڭ بۇل فورماتى 2017 جىلى وزگەردى. ەندى قورىتىندى اتتەستاتتاۋ نەمەسە ءبىتىرۋ ەمتيحاندارى مەكتەپتەردە وتكىزىلەدى, ال ۇبت – جوعارى وقۋ ورنىنا قابىلداۋدىڭ ءتۇسۋ ەمتيحانى بولىپ قالىپ وتىر», — دەدى ەرلان ساعاديەۆ.
2017 جىلدان باستاپ «التىن بەلگى» مەكتەپتە بەرىلەدى. وسى جىلى «التىن بەلگى» يەگەرلەرىنىڭ سانى 6800 ادامنان استى.
بيىل تالاپكەرلەر ءۇشىن تەستىلەۋدەن ءوتۋ راسىمدەرىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
بىرىنشىدەن, ءار بىتىرۋشىگە ۇبت سەرتيفيكاتىمەن بىرگە اقپاراتتىق پاراق بەرىلدى. وندا سول بالانىڭ تاڭداعان پروفيلىنە سايكەس بارا الاتىن ماماندىقتار ءتىزىمى, ءار ماماندىققا بولىنگەن گرانت سانى, سونداي-اق وتكەن جىلعى گرانت كونكۋرسىنىڭ ءوتۋ بالى كورسەتىلگەن. بارلىق ماڭىزدى جانە قاجەتتى اقپارات ءار تۇلەككە ۇسىنىلدى.
ەكىنشىدەن, ۇبت-عا بەلگىلى جاعدايعا بايلانىستى قاتىسا الماعان بىتىرۋشىلەرگە كەلەسى لەكتە نەمەسە كەشەندى تەستىلەۋ اياسىندا تەست تاپسىرۋ مۇمكىندىگى بەرىلدى.
ۇشىنشىدەن, قابىلداۋ كەزىندە بىرىڭعاي كولل-ورتالىق ىسكە قوسىلدى.
ە. ساعاديەۆتىڭ ايتۋىنشا, ۇبت-عا قاتىسۋعا 100 مىڭنان استام تۇلەك ءوتىنىش بەردى. ولاردىڭ ىشىندە 75% — قازاق تىلىندە جانە 25% — ورىس تىلىندە. سايكەسىنشە, كوميسسيانىڭ شەشىمىمەن جالپى گرانتتاردىڭ 75% قازاق تىلىندە جانە 25% ورىس تىلىندە ءبىلىم الۋعا ءبولىندى.
ۇبت-عا 98 مىڭنان استام ادام قاتىستى. ۇبت ناتيجەسى بويىنشا ورتاشا بالل — 83. وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش 80,5 بالدى قۇرادى. شەكتى دەڭگەيدەن 84 مىڭ ءبىتىرۋشى, ياعني قاتىسۋشىلاردىڭ 85% ءوتتى.
سونداي-اق, ۇبت-عا ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىگى بار 51 تۇلەك قاتىستى. ولارعا جەكە اۋديتوريا بەرىلدى, كومەكشىلەر, سونداي-اق ىمداۋ ءتىلىن بىلەتىن ماماندار كومەك كورسەتتى.
بيىل ۇبت-دان ەڭ جوعارى 140 بالدى ءبىر وقۋشى — الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىنى شيارا قۇدايبەرگەنوۆا جينادى.
مينيستر سوڭعى جىلدارى ۇبت قورىتىندىسى بويىنشا مەكتەپتەر اراسىندا رەيتينگ جۇرگىزىلمەيتىنىن ايتتى.
بيىل بارلىعى ۇبت-دا 30 مىڭنان استام تەست تاپسىرمالارى پايدالانىلدى. 243 اپەللياتسيالىق ءوتىنىش ءتۇسىپ, ونىڭ ىشىندە 101 ءوتىنىش قاناعاتتاندىرىلدى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ۇبت وتكىزۋ كەزىندە رەسپۋبليكالىق شتاب قۇرىلدى. ونىڭ قۇرامىنا ءبىلىم جانە عىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ىشكى ىستەر مينيسترلىكتەرىنىڭ وكىلدەرى كىردى.
«وسى جىلى تەستىلەۋ بارىسىندا 82 مىڭنان استام تىيىم سالىنعان زاتتار, ونىڭ ىشىندە 54 مىڭنان استام ۇيالى تەلەفون, روۋتەر, مودەم سەكىلدى جانە 28 مىڭنان استام قاعاز تۇرىندەگى زاتتار تابىلدى. مۇنداي فاكتىلەر جىل سايىن كەزدەسىپ وتىرادى. بۇل باعىتتاعى باقىلاۋدى ءارى قاراي دا كۇشەيتەتىن بولامىز», — دەپ مالىمدەدى ە. ساعاديەۆ.
ۇبت وتكىزۋ كەزىندە 1200 اۋديتوريا قولدانىلىپ, ولاردىڭ 90% ونلاين-تاراتىلىممەن قامتاماسىز ەتىلدى. بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ءۇش ەسەگە ءوستى. سونداي-اق, ۇبت وتكىزۋ كەزىندە ورتالىقتار 4G ستاندارتتى بايلانىس سيگنالدارىن باساتىن قۇرالدارمەن, مەتالل ىزدەگىشتەرمەن تولىعىمەن قامتاماسىز ەتىلدى.
سونىمەن قاتار, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ۇبت وتكىزۋ ورتالىقتارىندا تاماقتاندىرۋ جانە اتا-انالار ءۇشىن كۇتۋ ورىندارىن, اۋىلدان كەلگەن تۇلەكتەر ءۇشىن كولىكتى قامتاماسىز ەتتى, سونداي-اق, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى تەست وتكىزۋ ورنىندا كەزەكشىلىك ەتتى.
كەشەندى تەستىلەۋگە (كت) كەلسەك, ول 14–18 شىلدە ارالىعىندا 48 جوو بازاسىندا وتكىزىلدى. كت-عا قاتىسۋعا 45 مىڭنان استام ادام ءوتىنىش بەرىپ, 42 700 ادام نەمەسە ءوتىنىش بەرگەندەردىڭ 93,2% قاتىستى. جالپى شەكتى دەڭگەيدەن قاتىسقانداردىڭ 56,4% ءوتتى.
قازىرگى تاڭدا مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتتارىن تاعايىندايتىن رەسپۋبليكالىق كوميسسيا ءوز جۇمىسىن اياقتادى. بايقاۋ ناتيجەلەرى باق-تا جاريالاندى.
«بيىل مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتتارىنا قوسىمشا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ەسەبىنەن 2700-گە جۋىق گرانت ءبولىنىپ وتىر. نورماتيۆتىك بازا دايىن. بۇل گرانتتار ايدىڭ اياعىنا دەيىن بولىنەدى», — دەدى ە. ساعاديەۆ.
بۇدان وزگە, ۇبت جانە كت تاپسىرماعان جانە شەكتى دەڭگەيدەن وتپەگەن بالالار ءۇشىن تەستىلەۋدى قايتا تاپسىرۋ 15–19 تامىز ارالىعىندا وتكىزىلەدى. بۇل تەستىلەۋدەن شەكتى بالدى الماسا, وتكەن جىلداعىداي جوو-عا ءبىر سەمەسترگە وقۋعا قابىلداۋ مۇمكىندىگى ساقتالىپ وتىر.
قورىتىندىلاي كەلە, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى پەداگوگتەر قاۋىمى مەن اتا-انالار تاراپىنان تۇسكەن ۇبت مەن كت پروتسەسىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى ۇسىنىستاردى جەتكىزدى. وسىلايشا, ۇبت مەن كت-نى بىرىكتىرۋ, ۇبت وتكىزۋ پروتسەسىنەن مەكتەپ مۇعالىمدەرىن بوساتۋ, مەكتەپتەردە سىناما تەستىلەرىن وتكىزبەۋ, مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتتارىن وقۋ تىلدەرىنە بولمەي تاعايىنداۋ جانە ت.ب. ماسەلەلەر قارالىپ جاتىر.
ە. ساعاديەۆ وسى ۇسىنىستار تامىز كەڭەسىندە كەڭىنەن تالقىلانىپ, ونىڭ ناتيجەسى بويىنشا ءتيىستى شەشىمدەر قابىلداناتىنىن ايتتى.
ماسەلەنى قاراۋ قورىتىندىسى بويىنشا, قر پرەمەر-ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆ بيىل ۇبت ءساتتى وتكىزىلگەنىن اتاپ ءوتتى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى مەن اكىمدىكتەر تاراپىنان ۇلكەن جۇمىس اتقارىلدى. پرەمەر-مينيستر مينيستر ەرلان ساعاديەۆكە 15–19 تامىز ارالىعىندا قايتا تەستىلەۋدى وسىنداي جوعارى دەڭگەيدە وتكىزۋدى تاپسىردى.
سونىمەن قاتار, پەداگوگتەر قاۋىمى مەن اتا-انالاردىڭ ۇسىنىستارىنا باسا نازار اۋدارىپ, كەلەسى وقۋ جىلىندا وتەتىن تەستىلەۋگە دايىندىق ماسەلەلەرىن قايتا قاراۋ تاپسىرىلدى.