مىنا فوتودا تۇرعان قاريا مەن كەيۋانا ءبىر شاڭىراق استىندا 100 جىل بىرگە عۇمىر كەشىپتى. اقساقالدىڭ اتى – اقباي دا, انامىزدىڭ ەسىمى – كاميلا ەكەن. 1970 جىلداردىڭ اياعىندا قوس قاريا شاڭىراق كوتەرگەنىنە ءبىر عاسىر تولۋىنا وراي كىندىگىنەن تاراعان ۇرپاق-جەكجاتتارى باي-ولكە ايماعىنىڭ (موڭعوليا) دەلۋن دەيتىن اۋىلىندا ۇلكەن توي وتكىزىپتى.
تويعا كۋا بولىپ, قوس قاريانى كوزىمەن كورگەن ەلدەگى رەسمي ۇنپاراق «ۇنەن» («پراۆدا») گازەتىنىڭ ايماقتاعى ءتىلشىسى ءسىلام قابىش ۇلى مارقۇم كورگەن-بىلگەنىن جازىپ, ماقالا جاريالاپتى. بۇل جازبانى ورىس تىلىندە شىعاتىن «نوۆوستي مونگولي» گازەتى كوشىرىپ باسىپ, كەيىن اتالمىش ءماتىن «تاسس» اگەنتتىگى ارقىلى كۇللى الەمگە تارايدى. اتاپ ايتقاندا, ەۋروپالىق ۇلكەن اقپارات كوزدەرى «اسسوشەيتەد پرەسس», «يۋنايتەد پرەسس», جاپونيانىڭ «تسۋتسينا», قىتاي ەلىنىڭ «تسينحۋا» اگەنتتىگى, سونىمەن قاتار مۇحيتتىڭ ارعى بەتىندەگى «نيۋ-يورك تايمس» گازەتىندە دە قوس قاريا تۋرالى ماقالا جارىق كورىپتى.
ال مىنا فوتودەرەك نورۆەگيالىق «شۆەنكە-پرەسس» اگەنتتىگىندە جاريالانعان قۇجات. مۇندا نورۆەگ تىلىندە: «سۋرەتتە موڭعوليالىق شوپان اقباي مەن ونىڭ ايەلى قىركۇيەكتە توي جاسادى. بۇل الەمدىك رەكورد. اقباي – 118, ايەلى – 114 جاستا. ولاردىڭ 100 جىلدىق وتباسىلىق ومىرىندە توعىز بالاسى جانە ولاردان تاراعان 130 نەمەرە-شوبەرەلەرى بار. بۇلار ەشقاشان اۋىرماعان. اقباي قاريا ونىڭ سەبەبىن تازا اۋا جانە ەت تاعامدارىن جەگەندىكتەن دەپ تۇسىندىرەدى. تويعا 600 قوناق شاقىرىلىپتى» دەپ جازىلعان.
وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن تانىمال جۋرناليست-تاريحشى ءسىلام قابىش ۇلى اعامىزدان جوعارىداعى وقيعا جايلى سۇراعانىمىزدا: – ماقالا الەمدى شارلاپ كەتكەن سوڭ, ءبىر كۇنى اقش ءتىلشىسى حابارلاستى, ماقساتى – ءجۇز جىل جۇپتاسقان قوس قاريانى كوزىمەن كورمەك ەكەن, ماعان كومەكتەسىڭىز دەپ ءوتىندى. مەن ەرتەڭ جاۋابىن ايتامىن دەپ قۇتىلدىم, – دەگەن ەدى.
ەرتەڭىندە ءسىلام اعاعا ەلدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنەن لاۋازىمدى قىزمەتكەر حابارلاسىپ, اباي بولۋىن ەسكەرتەدى. سەبەبى, باي-ولكەگە كەلمەك اقش ءتىلشىسى 1960 جىلى كسرو باسشىسى نيكيتا سەرگەەۆيچ حرۋششەۆ شەتەلدىك جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەندە وعان وعاش سۇراق قويىپ, ماسقاراسىن شىعارا جازداپتى. سول سەبەپتى ونى جولاتپاۋ قاجەت, ءارى انا تاۋداعى شال-كەمپىردىڭ جايىن ءبىلىپ ولارعا دا حابارلاپ قويىڭىز دەپ ەسكەرتەدى.
اقىرى ءسىلام اعا امەريكالىق جۋرناليستكە سىلتاۋ ايتىپ كەلتىرمەۋدىڭ امالىن تابادى دا, سۇمىننىڭ پارتيا كوميتەتىنىڭ باستىعىمەن بىرگە قوس قارياعا بارىپ جاعدايىن بىلەدى. وسى ساپارىندا جۋرناليست اعامىز قاريالارعا ارناپ كامپيت-ءسامپيت الا بارعان ەكەن, الگى تاتتىلەرگە ەكەۋى جاس بالاشا تالاسىپ قىرىلىپ قالا جازداپتى. «ادام قارتايعاندا ءبىر بالا» دەگەن راس-اۋ, ونى ءوز كوزىممەن كوردىم دەپ جوعارىداعى وقيعانى ەسكە الىپ قابىش ۇلى جارىقتىق ءبىر كۇلدى.
وسى كەزدەسۋدەن كەيىن ءۇش جىل وتكەن سوڭ اقباي قاريا 120 جاسىندا دۇنيەدەن قايتىپتى. اقساقالدىڭ جەتىسىن بەرىپ جاتقان كۇنى, ياعني اراعا ءبىر اپتا سالىپ 118 جاستاعى كەمپىرى دە دۇنيەدەن وزىپتى. ولاردىڭ 93 جاسىندا «جەتىم» قالعان ۇلكەن قىزى: ء«جۇز جيىرما جاساعان اكەم-اي, 118-دەگى انامدى الىپ كەتكەنى-اي, بولماعاندا ون-جيىرما كۇن, بىزبەن بىرگە بولمادى-اۋ» دەپ داۋىس ايتقان ەكەن, ەستىگەن جۇرت «ويپىرىم-اي مىنا اپامىز جاستاي جەتىم قالدى-اۋ» دەپ ك ۇلىپتى.
بەكەن قايرات ۇلى,
ەگەمەن قازاقستان»