جاڭاوزەندەگى قايعىلى وقيعا ەشكىمدى بەيجاي قالدىرمادى. ءتوتەنشە وقيعالاردا اركەزدە دە كىناسىز ادامدار جاپا شەگەتىنى بەلگىلى. مەملەكەت باسشىسى ءتىپتى قاۋىپسىزدىك كەڭەسى وتىرىسىن دا وتكىزدى. اتالعان ماسەلەگە وراي كەشە ءبىرقاتار بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ساياسي ماسەلەلەر جونىندەگى كەڭەسشىسى ەرمۇحامەت ەرتىسباەۆ تۇسىنىك بەردى.
اتالعان كەلەڭسىز جاعدايدىڭ تۋرا 16 جەلتوقساندا – تاۋەلسىزدىك كۇنى ورىن الۋى ەل تۇرعىندارىن قىنجىلتقانى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. مەن بۇنى ادەيى ۇيىمداستىرىلعان اكتسيا دەپ ويلامايمىن. ايتسە دە ونداي اقپارات تا بولعان. بىراق كەز كەلگەن ەڭبەك داۋلارىن, الەۋمەتتىك قاقتىعىستاردى بانديتتىك ەلەمەنتتەردەن ءبولىپ قاراستىرۋ كەرەك, دەدى ە.ەرتىسباەۆ. ەگەر دە ادام وزگە ءبىر ادامنىڭ جانىن قياتىن بولسا, وندا ول قىلمىسكەر بولىپ شىعا كەلەدى. مۇنى بارلىعى دا ناقتى ءتۇسىنۋى ءتيىس. ول وسى رەتتە جاڭاوزەندەگى وقيعانى بارلىق قازاقستان ازاماتتارى, كوپ ۇلتتى قازاقستان حالقى كىنالاپ, مەملەكەت باسشىسىمەن بىرگە جاپا شەككەندەردىڭ وتباسىنا قايعىرىپ كوڭىل ايتادى دەگەن نىق سەنىمىن دە ورتاعا سالا كەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, پرەزيدەنت وسى قيىن ۋاقىتتا جاپا شەككەندەردىڭ وتباسىنا بارىنشا ماتەريالدىق كومەك كورسەتۋدى جەكە ءوزىنىڭ باقىلاۋىنا العان.
ورىن العان قايعىلى وقيعانىڭ سەبەبىنە توقتالعان پرەزيدەنت كەڭەسشىسى ونىڭ الەمدىك رەتسەسسيا – قارجى داعدارىسىنان تۋىنداۋى ءمۇمكىن ەكەندىگىمەن دە بولىسە كەتتى. ويتكەنى, سوڭعى ەكى-ءۇش جىلدا ءتىپتى دامىعان ەلدەردىڭ وزىندە جاعداي شيەلەنىسە تۇسكەن. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ تامىزىندا لوندوندا وسىنداي جاعداي بولعان-دى. وندا دا ادام ءولدى. اشىقتان-اشىق توناۋشىلىق, بۇزاقىلىق, اۆتوكولىكتەر مەن عيماراتتاردى ورتەۋ اكتسيالارىنا لوندون تۇرعىندارى قاتىستى. سول سياقتى مۇنداي وقيعا گرەكيادا دا جالعاسىن تاپتى. «دەي تۇرعانمەن, قارجىلىق داعدارىستىڭ الەۋمەتتىك قاقتىعىستاردى شيەلەنىستىرىپ جىبەرگەنى سونشا, تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى كەڭىستىگىندەگى تۇراقتىلىق ارالى سانالاتىن قازاقستان تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ كەزىندە مۇنداي جايتتەن اينالىپ وتە المادى», دەدى پرەزيدەنتتىڭ ساياسي ماسەلەلەر جونىندەگى كەڭەسشىسى وسى ورايدا. قازىر ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ باسشىلىعىمەن جەدەل-تەرگەۋ توبى قۇرىلىپ, باس پروكۋرورمەن بىرگە ورىن العان وقيعانىڭ سالدارىن مۇقيات, وبەكتيۆتى جانە ترانسپارەنتتى تۇردە تەرگەۋ جۇمىستارى باستالىپ كەتكەن. وسى ماسەلەگە قاتىستى سوزىندە ە.ەرتىسباەۆ مەملەكەت باسشىسى تاۋەلسىز ساراپشىلاردىڭ بولۋى مۇمكىندىگىن ايتقاندىعىن دا تىلگە تيەك ەتە كەتتى. «بۇل ءبىزدى اشىق تەرگەۋ ءجۇرگىزبەدى دەپ ايىپتاماۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى, كەرىسىنشە, ءبىز وعان مۇددەلىمىز. قايتا قىلمىستى ارەكەتتەردىڭ اتى اتالىپ, تەرگەۋدىڭ وبەكتيۆتى بولۋىنا ءبىز مۇددەلىلىك تانىتامىز», دەدى ول ءسوزىن ساباقتاي ءتۇسىپ. مۇنداي بارىنشا وبەكتيۆتى تەرگەۋ نە ءۇشىن قاجەت؟ ونىڭ سەبەبىن ەلباسى كەڭەسشىسى اتالعان جايتتەر قايتالانباۋى ءۇشىن كەرەكتىگىمەن ءتۇسىندىردى. سونداي-اق وقيعا ورىن العان جەرگە ارنايى قۇرىلعان ۇكىمەتتىك كوميسسيا باراتىن بولادى. اتالعان كوميسسيا جاعدايدىڭ ءمان-جايىن, ورىن الۋ سەبەپتەرىن جان-جاقتى ءارى تولىق زەرتتەيتىن بولادى.
«ەشقاشاندا بىرنەشە ايلارعا سوزىلعان ەڭبەك داۋلارىن بەيبىت تۇرعىندار مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا قول كوتەرگەن بانديتتىك ەلەمەنتتەردىڭ قاتارىنا قويۋعا بولمايدى», دەپ ءسوزىن تۇيىندەگەن ە.ەرتىسباەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ بارشا حالىقتى تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قول جەتكەن تۇراقتى دامۋعا, ءال-اۋقاتتى ارتتىرۋعا, بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىقتى ساقتاۋعا, ەڭ اسىل قۇندىلىقتاردى ساقتاۋعا شاقىرىپ وتىرعاندىعىن دا جەتكىزدى. مەن ءبىز وسى باعىتتان تايمايتىنىمىزعا نىق سەنىمدىمىن, دەدى پرەزيدەنت كەڭەسشىسى. وسى ساتتە, ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى كۇنىندە بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ بۇل ماسەلەنى ءوزىنىڭ جەكە باقىلاۋىندا ۇستاپ وتىرعان پرەزيدەنت, ۇلت كوشباسشىسى اينالاسىنا جۇمىلا ءتۇسۋ قاجەتتىگىن جەتە سەزىنەدى, دەپ اتاپ كورسەتتى كەڭەسشى. قازىر جاڭاوزەندەگى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ ءجونىندە شارالار قابىلدانىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن الداعى جىلعى قاڭتاردىڭ 5-ىنە دەيىن ۋاقىتشا ءتوتەنشە جاعداي جاريالاندى. ەرتىسباەۆتىڭ پايىمىنشا, بۇل شارا ءوزىن اقتاۋى ءتيىس. ەگەر قولىندا قارۋى بار ادامدار ونى بەيبىت تۇرعىندار مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە قارسى قولدانسا, وندا مۇنداي شارانى ەنگىزۋ حالىقارالىق قۇقىقتىق نورماعا ساي كەلەدى. الەمنىڭ كەز كەلگەن ەلىندە وسىنداي وقيعالار ورىن العان كەزدە مەملەكەت باسىنداعى ادام اتالعان شارالاردى ءجۇزەگە اسىرۋعا تولىق قۇقىلى.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا ە.ەرتىسباەۆ كەيبىر تۇسىنىگى تاياز ادامداردىڭ ماعىناسىز قىلمىستىق ارەكەتتەرىنىڭ ناتيجەسىندە قازا تاپقانداردىڭ وتباسىنا جەكە ءوز اتىنان كوڭىل ايتتى.
اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».