استانا - 20: استانانى كوشىرۋدىڭ استارىندا ۇلت مۇددەسى تۇردى

راس, ەگەمەندىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا نارىقتىق ەكونو­مي­كاعا كوشە باستاعاندا, ۇتقا­نى­مىزدان ۇتىلعانىمىز كوپ بول­دى. ويتكەنى بۇل جولدى ءبىز تاڭ­داعان جوقپىز, ءبىز ءۇشىن ونى باس­قالار تاڭدادى. دالىرەك ايتساق, دامىعان كاپيتاليستىك ەلدەر, ولار­دىڭ نۇسقاۋىن بۇلجىتپاي ورىن­دايتىن حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى جانە دۇنيەجۇزى­لىك بانك سياقتى قۇرىلىم­دار. بۇرىن ءجۇرىپ كورمەگەن بۇل جول­عا نە دايىن­دىعى جوق, نە بىلىك­تى مامان­دارى جوق, نە قار­جىسى جوق ەگەمەندىك تۋىن كوتەر­گەن ونداعان ەل (رەسەي باس­­تاعان) الپاۋىت مەملە­كەتتەر مەن جوعارىدا اتالعان حالىق­­ارا­لىق ۇيىمداردىڭ ۇسىنى­سى مەن وكتەم تالابىنىڭ نەگىزىندە تۇستىك. سوندىقتان ونى قازاقستان­نىڭ جە­كە ءوز تاڭداۋى دەپ ايتا المايمىز.

سول سياقتى قازاقستاننىڭ بۇرىنعى استانالارى ورىنبور, قىزىلوردا, الماتى دا ءبىزدىڭ حا­لىق­تىڭ ءوز تاڭداۋىمەن بوي كو­تەر­­مەگەنى بەلگىلى. ولاردى تاڭ­داۋ جانە قازاقستاننىڭ ءبىرىنشى باس­شى­لارىن تاعايىنداۋ تەك كەڭەس يمپەرياسىنىڭ, ماسكەۋدىڭ قۇ­زى­رىندا بولدى. وسىنداي تاڭ­داۋ مەن تاعايىنداۋلار ءبىز­دىڭ ەل­دىڭ ەمەس, يمپەريانىڭ مۇد­دە­سىن بۇلجىتپاي ورىنداۋعا كوز­دەلگەنىن دە جاقسى بىلەمىز. 

ال استانانى الماتىدان اق­مو­لوعا كوشىرۋ تۋرالى ايت­ساق, ول – تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇر­­­سۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ۇسىن­­عان, ونىڭ سوڭىنان ەرگەن حا­لىق قول­داعان جوبا. ونىڭ سترا­تە­گيا­لىق ماڭىزى زور, ەل بو­لا­­شاعىنىڭ ارقاۋى دەسەك جاڭى­لىس­پايمىز. 

العاشقىدا استانانى جاڭا ورىنعا كوشىرۋ تۋرالى پرەزيدەنت ويىن قولداعاندار از بولدى. سول ۋاقىتتا پرەزيدەنت باس­شى­لى­عىمەن جۇمىس ىستەگەن مەم­لە­كەتتىك كەڭەستىڭ 1993 جىل­عى كە­زەكتى ءبىر وتىرىسى ءالى ەسىمدە. قۇرامىندا سالىق زيما­نوۆ, شەرحان مۇرتازا, يۆان ششەگو­لي­حين, جابايحان ءابدىلدين, ماناش قو­زىباەۆ, باسقا دا ەل اعالارى مەن قايراتكەرلەر بار كەڭەس كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەردى قا­راپ, شەشىم قابىلداپ, تاراۋعا اي­نال­عان­دا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى باس­قا­لارعا راحمەتىن ايتىپ, بىزدەن – كەڭەس مۇشەلەرىنەن تاعى ءبىر ما­سەلە جونىندە پىكىر الماسۋ ءۇشىن كىدىرە تۇرۋدى ءوتىندى. ءبىز ورىندارىمىزعا قايتا جايعاس­قاندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى: «استانانى الماتىدان ەل ور­تاسىنا – اقمولاعا اۋىس­تىرۋ كەرەك دەگەن ويىم بار. ەگە­مەن ەلىمىزدىڭ بولاشاق دامۋىن جاڭا استانادان باستاساق دەيمىن. سىزدەر بۇعان قالاي قارايسىزدار» دەپ سۇرادى. ءبىز, كەڭەس مۇشەلەرى, بۇرىن ويعا كەلمەگەن, بارىنشا تىڭ, ەلدى ەلەڭ ەتكىزەتىن وسىنداي سونى پىكىرگە: «اقمولانىڭ اۋاسى جاقسى, بىراق ويلانۋ كەرەك» دەگەن ماردىمسىز ءبىر-ەكى سوزدەن ارتىق ەشتەڭە ايتا المادىق. 

وسىلاي دەسەك تە, مىناۋ الاي-تۇلەي باستالعان جاڭا زاماندا, ەلىمىزدە ءبىر جارىم جىلداي ءجۇرىپ جاتقان نا­رىق ەكونوميكاسى وڭ ناتيجە بەرمەي, كەرى­سىنشە, ەكونوميكانى تىعىرىققا تىرەپ, حالىق تۇرمىسى كۇرت تومەندەگەن تۇستا, قالتا بوس, قارجى تاپشى كەزدە مۇنداي اۋقىمدى جوبانى ىسكە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس قوي. الماتى سياقتى جىلى ورنىمىزدان باسقا جەرگە كوشۋ بۇل ءبىر ورنى جوق قيال ەمەس پە دەگەن كۇدىك تە ويى­مىزدا تۇردى. كوپ ۇزاماي بۇل سونى جاڭالىق حالىققا تارادى. ەل ىشىندە, ءباسپاسوز بەتتەرىندە, دەپۋتاتتار اراسىندا, ءارتۇرلى باسقوسۋلاردا استانا تۋرالى قىزۋ پىكىرتالاس باستالدى. مۇن­داي پىكىرتالاستار كوپكە دەيىن, 1997 جىل­دىڭ قىسىندا استانا الماتىدان اق­مولاعا كوشكەنگە دەيىن جالعاستى. 

العاشقىدا پرەزيدەنت يدەياسىن قولداعاندار از, قۇپتاماعاندار كوپ بولدى. بىراق مەملەكەت باسشىسى ءوز ۇستانىمىنان تايمادى. وسى جوبانى ءوزىنىڭ تەرەڭ ويلاستىرعانىن, استانانى وزگەرتۋ تەك ءبىر قالانى ەكىنشى قالامەن اۋىستىرۋ عانا ەمەس, ونىڭ قازاق ەلىنىڭ ءتيىمدى دامۋىنا, بولاشاعىنا اسەر ەتەتىنىن حالىققا ايتىپ, تۇسىندىرۋمەن بولدى. ارنايى كوميسسيا قۇرىپ, جاڭا قونىسقا كوشىپ, ول جەردە وڭتايلى ورنالاسۋدىڭ جوباسىن جاسادى. ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىندا, الەۋمەتتىك, ساياسي, مادەني دامۋدا بولاشاق استا­نانىڭ ورنىن انىقتايتىن العاشقى جوبالار جارىق كوردى. جاڭا استانانىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزى تۋرالى ناسيحات ءبىر ءسات تە تولاستاعان جوق. وسىنداي اسىق­پاي, باياندى تۇردە جاسالعان جۇمىس وڭ ناتيجەسىن بەردى, جوبانى قالىڭ بۇ­قارا قولدادى. سوندىقتان بۇگىنگى قا­زاق ەلىنىڭ استاناسى ەگەمەن حالىقتىڭ ءوزى تاڭداعان, ەلباسىنىڭ ءوزى ۇسىنعان ستراتەگيالىق جوبا دەپ ايتۋىمىزعا تولىق نەگىز بار.

ءوز استاناسىن ءبىر جەردەن ەكىنشى جەرگە, ءبىر قالادان ەكىنشى قالاعا كو­شىرۋ الەم ەلدەرىندە, مەملەكەتتەر تاريحىندا بار قۇبىلىس. بۇل ءبىر عانا توپقا نەمەسە ءبىر اۋماققا عانا قاتىستى ءىس ەمەس, تۇتاس ءبىر ەلگە, ءبىر حالىققا تىكەلەي قا­تىس­تى بولعاندىقتان, وسىنداي كوشىپ-قونۋدىڭ استارىندا, ونىڭ نەگىزگى سەبەبى بولىپ ۇلت مۇددەسى تۇرا­دى. ەلدىڭ ورداسىن سىرتتان تونەتىن قاۋىپتەن ساقتاۋ ماقساتىمەن, تۇرمىسقا قولايلى نەمەسە سۋى مول وزەن, تەڭىز جاعالارىنا كوشىرۋ الەمدە كىشىگىرىم دە, ۇلكەن دە استانالاردىڭ تاريحىندا بار.

سول سياقتى پرەزيدەنتتىڭ استانانى اۋىستىرۋ ۇسىنىسىنىڭ استارىندا ەگە­مەندىكتى عاسىرلار بويى ارمانداپ, وعان جاڭا عانا قولى جەتكەن حالىقتىڭ ۇزاق ۋاقىت­تاردان قالىپتاسىپ, بىراق وسى كۇنگە دەيىن دۇرىس شەشىمىن تاپپاعان ۇلتتىق مۇددەسى جاتتى. اتاپ ايتساق, ەڭ ءبىرىنشى سەبەپ استانانى ەلىمىزدىڭ گەو­گرافيالىق ورتالىعىنا كوشىرۋ بولدى. بۇل تەك قانا ەگەمەندىكتىڭ تۇسىندا ەمەس, بۇدان ۇزاعىراق بۇرىن ەل ىشىندە ايتىلىپ جۇرگەن كوكەيكەستى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ەدى. 

بابالارىمىزدىڭ ەۋرازيا كەڭىس­تىگىنىڭ ۇلان-بايتاق ءبىر بولىگىن بىزگە اتامەكەن ەتىپ قالدىرىپ كەتكەنىن زور ماقتان ەتەمىز, بىراق استانانىڭ ەلدىڭ ءبىر شەتىندە بولۋى ونىڭ قاۋىپسىزدىگى تۋرالى, جالپى ەلدىڭ تۇتاستىعى تۋرالى, ىشكى جول قاتىناستارىنىڭ تيىم­دىلىگى تۋرالى ويلاستىرۋدى تالاپ ەتتى. اقمولا بولسا قازاق جەرىنىڭ عانا ەمەس, جالپى ەۋرازيا كەڭىستىگىنىڭ گەوگرا­فيالىق ورتالىعى, جوعارىدا ايتىلعان تالاپتارعا سايكەستىگى نەمەسە ولاردى ورىنداۋعا مۇمكىندىگى مول ەلدى مەكەن بولدى.

ونىڭ ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىمەن بىردەي قاشىقتىقتا بولۋى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ جۇمىسىنا, ينفرا­قۇرىلىم, جول قاتىناستارىنا ءتيىمدى ەدى. ەلدە بولىپ جاتقان دەموگرافيالىق وزگەرىستەردىڭ دۇرىس باعىتتا شەشىلۋىنە دە ىقپالى مول بولاتىن. ەلباسى ءبىر سوزىندە «قالانى (الماتىنى) باتىس, شىعىس جانە وڭتۇستىك باعىتتا دا­­مى­تۋعا تابيعي شەكتەۋلەر كوپ, ول اس­تانا­دا قۇرىلىس سالۋعا تەجەۋ بولادى. ال­ماتىدا سەيسميكالىق قاۋىپتىڭ جوعا­رىلىعىنا بايلانىستى ونداعى قۇرىلىس قۇنى قىمبات. الماتىنى ودان ءارى دامىتا بەرۋ مەملەكەتكە تىم قىمبات تۇسەدى. ون­داعى مەن مۇنداعى قۇرىلىستىڭ ايىر­ماشىلىعى 2,5 ەسە. الماتىنىڭ ەكولوگيالىق جاعدايى قىل ۇستىندە... اقمو­لانىڭ ەكولوگياسى قالىپتى» دەپ استانانى اۋىستىرۋدىڭ باسقا دا سەبەپ­تەرىن ايتقان بولاتىن.

سونىمەن قاتار «استانانى كوشىرۋ ارقىلى الماتىنىڭ جاڭاشا دامۋى­نا, قالانىڭ ەكىنشى رەت تۇلەۋىنە مۇم­كىندىك بەرەمىز... الماتى ءالى ۇزاق جىلدار بويى ىسكەرلىك, قارجىلىق, عىلىمي جانە مادەني ورتالىق بولىپ, ەلدىڭ كۇللى ەكو­نوميكالىق جانە قوعامدىق ساياسي ومى­رىنە بەلسەندى ىقپال ەتەدى, حالىقتىڭ ساناسىنا ءسىڭىپ تە ۇلگەرگەندەي, وڭتۇستىك استانا بولىپ قالا بەرەدى» دەپ ءبىزدىڭ اسا كوركەم, بىرەگەي مەگاپوليسىمىز الماتىنىڭ ورنى مەن بولاشاعىن ايقىنداپ بەرىپ ەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى. 

اقمولا بولسا كولىك-كوممۋنيكاتسيا ينفراقۇرىلىمى ءبىرشاما دامىعان, ەۋروپا مەن ازيانىڭ جىلدان جىلعا ءوسىپ كەلە جاتقان ەكونوميكالىق باي­لا­نى­سىنىڭ, ءبىر-بىرىمەن تاۋار ال­ماسۋىنىڭ التىن كوپىرى بولۋعا تولىق مۇم­­كىندىگى بار قالا. سونىمەن قاتار استانانىڭ رەسپۋبليكا ورتالىعىندا بولۋى ەلىمىزدىڭ وندىرگىش كۇشتەرىن بارىنشا ءتيىمدى دامىتۋعا, وسى سالاداعى سىڭارجاقتىقتى ەڭسەرۋگە, كەيبىر جەرلەردە ورىن العان جۇمىسسىزدىقپەن كۇرەسۋگە, استانا توڭىرەگىندە جاڭا تەحنولوگيالىق وندىرىستەردى, اسىرەسە اۋىلعا كەرەك ماشينا جاساۋ ءوندىرىسىن تا­بيعي تۇردە دامىتۋعا مول مۇمكىندىك بە­رەدى. 

وسى ايتىلعان جاعدايلار ولاردى حالىققا باياندى تۇردە تۇسىندىرۋىمەن قاتار, استاناعا كوشىرۋ تۋرالى قۇ­رىل­عان مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ تياناقتى جاساعان جوبا, ءىس-شارالا­­رىنىڭ ارقاۋى بولدى. 1997 جىلى كوشىپ كەلگەن ساتتەن استانادا وتە قىزۋ قۇرىلىس جۇمىستارى باستالدى. تۇرعىن ۇيلەر, اكىمشىلىك عيما­راتتار, قالانىڭ وڭ جانە سول جاعا­لاۋىن قوساتىن بىرنەشە كوپىر سالۋ, وڭ جاعالاۋداعى ۇيلەردى كۇردەلى جون­دەۋدەن وتكىزۋ, كوشەلەرىن اسفالت­تاۋ, تاعى باسقا سان قيلى قۇرىلىستار مەن اباتتاندىرۋ ىستەرى كوپ ۇزاماي-اق شاھاردىڭ اجارىن اشا باستادى. وت­كەن 20 جىلدىڭ ىشىندە تۇرعىن ءۇي قۇ­رىلىسىنا 1 ترلن 600 ملرد تەڭگە جۇم­سالىپ, جالپى سانى 180 مىڭ پاتەردى قۇ­رايتىن 1265 كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇي بوي كوتەرىپ, استانالىقتارعا بەرىلگەن ەكەن. تەك سوڭعى بەس جىلدا استانادا 9,0 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالىنىپ, ياعني 300 مىڭ ادام تۇراتىن جاڭا شاعىن اۋدان نەمەسە وبلىس ورتالىعىنا پارا-پار جاڭا ءبىر ەلدى مەكەن دۇنيەگە كەلدى دەپ ايتا الامىز. بۇل جاڭا استانادا جاسالعان وتە اۋقىمدى, جىگەرلى ىستەردىڭ ءبىر كورىنىسى.

استانا – قاي ەلدە بولسا دا مەملە­كەتتىڭ باس­شىلىق ورتالىعى. ول دا زامان تالا­بىنا, باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋ تالابىنا ساي بولۋى كەرەك. ءبارىمىز اقوردا دەپ قۇرمەتپەن اتاعان ەل پرەزيدەنتىنىڭ جۇمىس ورنى. قازاقستان پارلامەنتى عيماراتتارى, جوعارعى سوت, ۇكىمەت ءۇيى بۇلار كوز تارتاتىن, جاڭا اقپارات­تىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيا­لارىمەن جابدىقتالعان, سونىمەن استانانىڭ اجارلى بەت-پەردەسىنە ءوز ۇلەسىن قوسقان عيماراتتار. 

سولارمەن قاتار استانا كوشىنىڭ العاش­قى جىلدارىندا سالىنعان تەڭدە­سىز عيماراتتار مۇندا حالىقارالىق دارە­جەدەگى, نە بولماسا رەسپۋبليكالىق اۋقىمى ۇلكەن جيىنداردى ساپالى تۇردە وتكىزۋگە مۇمكىندىك تۋدىرىپ, بۇرىن پاريجدە, لوندوندا, نيۋ-يوركتە, باسقا دا الەم قالالارىندا وتەتىن حا­لىق­ارالىق كەزدەسۋلەردىڭ كەيبىرەۋى بىر­تىندەپ قازاق ەلىنىڭ استاناسىنا اۋىسىپ جاتقانىن دا اڭعارۋعا بولادى. 

استاناعا قويىلاتىن ءبىرىنشى تا­لاپ – ەلدىڭ ساياسي ورتالىعى بولىپ قالىپتاسۋ. وسى مىندەتىن دە جا­ڭا ەل­ور­دامىز تولىق اتقارا باستادى. باس قالامىزدا قابىلدانعان شەشىم­دەرگە, وندا ءتۇرلى دارەجەدە كوتەرىلگەن ماسەلەلەرگە حالىق ءار ۋاقىتتا دا قۇلاعىن تۇرۋدە. ەلىمىزدە ءجۇرىپ جاتقان سان­ الۋان رەفورما وسى جەردەن باستالىپ, وڭىرلەردىڭ دامۋىنا ىقپال مەن جىگەر قوسىپ وتىر.

2010 جىلدىڭ باسىندا ەلىمىز ەۋرو­پاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماق­تاس­تىق ۇيىمىنا توراعالىق ەتتى. توراعا مارتەبەسىن العان قازاقستان 11 جىل بويى بولماعان ەقىۇ ءساميتتىن وتكىزدى. وعان 56 مەملەكەت باسشىلارى, بۇۇ, ناتو وكىلدەرى, بارلىعى 2,5 مىڭ دەلەگات جيىلىپ, 1,5 مىڭنان استام باق وكىلدەرى كەلدى. سامميت جۇمى­سىنىڭ ناتيجەلى بولعانى سونداي, «استانا رۋحى» دەگەن ۇعىم حا­لىق­ارالىق قاتىناستار الەمىنە تۇراقتى تۇردە ەندى جانە دە وسىنداي قاتىناستارعا كەرەك سەنىمنىڭ, كەلىسىمگە كەلۋدىڭ, بىرلىككە شاقىرۋدىڭ جاڭا سيمۆولىنا اينالدى.

استانا ءدىني كونفەسسيالار وكىل­دەرىنىڭ ءبىر-بىرىمەن پىكىر الماساتىن تۇراقتى الاڭىنا اينالدى. مىناۋ ۇرىس-كەرىس, ءبىر-ءبىرىن تۇسىنبەۋشىلىك الەم كەڭىستىگىندە كوبەيە باستالعان تۇستا بەرەكەسى تاسىعان بەيبىت ەلدىڭ ۇلگى­سىن كورسەتىپ وتىرعان قازاقستانعا ءارتۇرلى بىتىمگەر توپتار, حالىقارالىق ۇجىمدار وكىلدەرى كەيبىر ەلدەردە بولىپ جاتقان داۋ جان-جالدى, ۇرىس-كەرىستى توقتاتىپ, بىتىمگە كەلۋ جولىن ىزدەستىرۋ ماقساتىندا ءجيى كەلەتىنىن بايقايمىز. وسىنداي كەزدەسۋلەردىڭ تاعى ءبىر سەبەبى الەمدەگى سىرتقى ساياسات سالاسىندا مامىلەگەرلىگىمەن تانىلعان نۇرسۇلتان ابىش ۇلىمەن پىكىر الىسۋ جانە دە ۇزاق ۋاقىت بەيبىت قالپى مەن تۇراقتىلىعىن ساقتاپ وتىرعان قازاقستان قوعامىنىڭ وزىق ۇلگىسىمەن دە تانىسۋ ەكەنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك.  قاي استانا بولسا دا وعان سول ەلدىڭ مادەني ورتالىعى بولۋى جازىلعان. بۇرىن شاعىن عانا مادەنيەت ءۇيى, الەم تۇگىلى رەسپۋبليكاعا بەلگىلى شىعار­ماشىلىق توبى نەمەسە ۇيىمى جوق, اسىرەسە ءبىزدىڭ ۇلتتىق بولمىسىمىزدى جاقسى كورسەتە الاتىن تەاترلارى, باس­قا ونەرپازدار ۇجىمى جوق قالا قازىر ەۋرا­زيا كەڭىستىگىندە كوپكە تانىمال, ونەردىڭ قاي سالاسى بولسا دا جان-جاقتى دامىعان مادەنيەت ورتالىعى بولىپ قالىپتاستى. ءدال وسىنداي قارقىندى دامۋ ءبىلىم سالاسىندا دا ءجۇرىپ جاتىر. قازىر استانا مەكتەپتەرىندە 143 مىڭ بالا وقيدى, جىل سايىن وقۋشىلار سانى 15-18 مىڭ بالالارمەن كوبەيۋدە.    

ءبىر ماقالامەن وسى 20 جىل ىشىندەگى جەتىستىكتەردىڭ ءبارىن بايانداۋ مۇمكىن ەمەس. استانادا ەمحانالار سانى ەسەلەپ ءوستى, بۇرىن كوپتەگەن قاتەرلى اۋرۋلار­دان شەتەلدەرگە ەمدەلۋگە بارۋشى ەدىك, سودان كوبىنىڭ ساپالى ەمى قازىر ءوز اس­تانامىزدا, ءوز ەلىمىزدە جاسالادى. سپورت الەمى دە ادام تاڭعالاتىنداي ءوستى. ەلى ىشىندەگى, سپورت جارىستارى, حالىقارالىق سپورت فورۋمدارى قازىر استانادا, الماتىدا وتەتىن بولدى. جالپىلاي ايتقاندا استانانىڭ جاي-كۇيى, ونىڭ تۇرعىندارعا قولايلىعى جىلدان-جىلعا ءوسۋ ۇستىندە. 

ءبىر كەزدەردە اقمولاداعى اۋىلشا­رۋاشىلىق وقۋ ورنىنىڭ رەكتورى قىز­مەتىندە مەن وتباسىممەن وسى قالادا تۇرعانمىن. قىس بولسا جەو-دان جى­لۋ جەتپەي جانە جارىلىپ كەتكەن قۇبىر­­لاردى 30-35 گرادۋس ايازداردا 2-3 مەتر جەر استىن قازىپ, تاۋىپ الىپ, قاي­تا جالعاپ قالانىڭ كوممۋنالدىق قىز­مەتكەرلەرىنىڭ, قالا اكىمشىلىگىنىڭ, ءتىپتى تۇرعىنداردىڭ دا بەرەكەسى كەتىپ جاتاتىن. وسى 20 جىل ىشىندە (العاشقى قىستى قوسپاعاندا) استانادا ءبىر رەت تە جىلۋعا قاتىستى ماسەلە بولعان جوق. ايتۋعا وڭاي, بىراق مۇنىڭ نەگىزىندە جاڭادان جەو سالۋ, بۇرىنعى ەنەرگوبلوك­تاردى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ, وسىلارعا كەرەك ميللياردتاعان قارجى تابۋ, بۇل ءبىر وتە كەشەندى جۇمىس بولاتىن.

قالانىڭ كولىك جۇيەسى ەسەلەپ دامىدى. نازارباەۆ اتىنداعى استانا اۋەجايى, «نۇرلى جول» تەمىر جول ۆوكزالى, كوشەلەردى اباتتاندىرۋ مەن ىشكى جول تورابىن ىڭعايلاستىرۋ كولىك سالاسىن ساپالى تۇردە وزگەرتىپ, وزىق ستاندارتتارعا بىرتىندەپ جاقىنداتتى. سالىنىپ جاتقان جەڭىل رەلستى كولىك جۇيەسى, 2019-2020 جىلدارى قوسىلادى دەپ جوبالاعان قىزىلوردادان كەلەتىن گاز قۇبىرى قالانىڭ ىشكى بايلانىس جۇيەسىن جانە ەكولوگياسىن جاقسارتۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتىر. 

ءبىر كەزدە, قارجى تاپشى مەزگىلدە «بار اقشانى نەگە استانانى سالۋ­عا جۇمساي بەرەمىز, دامىتۋدى تا­لاپ ەتەتىن باسقا قالالار مەن شارۋا­شى­لىق سالالارى بار ەمەس پە؟» دەگەن اڭگىمەلەر قۇلاعىمىزعا جەتكەن. اري­نە تارشىلىق, جەتىسپەۋشىلىك نەنى ايت­قىز­بايدى. دەگەن­مەن پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن قارجىنى بارىنشا شوعىرلاندىپ جۇم­ساماساق استانا بۇگىنگى ساۋلەتى مەن داۋ­لەتىنە قول جەتكىزە الماس ەدى. 

بۇگىنگى تاڭدا قازاق ەلىنىڭ استاناسى ساپالى دامۋدىڭ جاڭا ءبىر ساتىسىنا كوتەرىلۋ قامىندا. وسى جاڭا دامۋ جولدارىن ەلباسى «اقىلدى قالا اقىلدى ۇلت ءۇشىن» دەگەن ءبىر اۋىز پىكىرمەن انىقتاپ بەرىپ ەدى. مىنە, وسى باعىتتا اۋقىمدى, ناقتى ءىس-شارالار باستالىپ جاتىر. 

استانانى دامىتۋعا ارنالعان بارلىق جوبادا نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ قول­تاڭ­باسى بار. مۇندا سالىنعان ءاربىر شاعىن اۋدان, ءاربىر ساۋلەتتى عي­مارات پرەزيدەنت قولداۋىمەن ىس­كە استى. وعان قاجەتتى قارجى جانە شەتەل ينۆەستيتسيا­سى دا مەملەكەت باسشى­سىنىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن تابىلدى. ەلباسى ەرەن ەڭبەگىمەن ەلوردانىڭ ءسانى مەن سالتاناتىن الەمنىڭ ماقتاۋلى قالالارىنىڭ دەڭگەيىنە كوتەردى. ال استانا ارقىلى قازاق ەلىن جاھان تانىدى. ءسوز سوڭىندا ەل مەرەيى – استانامىزدىڭ مەرەيتويى­مەن بارشا حالقىمىزدى قۇتتىقتاي وتىرىپ, بايان­دى ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن كورىپ وتىرعان ەلباسىنا دا قۇتتى بولسىن ايتامىز. 

كەنجەعالي ساعاديەۆ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى