قازاقستان «قىزىل تۇسكە كيىن!» ناۋقانىنا قوسىلدى

كورمەنى قازاقستان كارديولوگتارىنىڭ قاۋىمداستىعى مەن رەسەي كارديولوگيالىق قوعامى «بايەر» كومپانياسىنىڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىپ وتىر. بۇل تۋرالى كونگرەستىڭ اقپاراتتىق ارىپتەسى قازاقستان ءباسپاسوز كلۋبى حابار تاراتتى.

فوتوكورمەنىڭ باستى ماقساتى – جۇرەك-قانتامىر اۋرۋلارىن الدىن الۋ ماسەلەسىنە جانە ولاردىڭ سالدارىنان بولۋى مۇمكىن قاۋىپتەرگە جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن اۋدارۋ. ناۋقان ون جىلدان اسا تاريحى بار  امەريكالىق «Go Red for Women» جوباسىنىڭ تەڭدەسى بولىپ تابىلادى.

فوتوكورمەنىڭ باستى بەلگىسى – بۇكىل الەمدە جۇرەك-قانتامىر اۋرۋلارىنىڭ قارقىندى تۇردە كەڭ ەتەك جايىپ كەلە جاتقاندىعىنا بايلانىستى الاڭداۋشىلىقتى ءبىلدىرۋ ماقساتىندا قىزىل كويلەكتى كيۋ. ۇيىمداستىرۋشىلار وسى ناۋقان كومەگىمەن ايەلدەردىڭ پروفيلاكتيكاعا دەگەن كوزقاراسىن وزگەرتۋگە, سونداي-اق, قاناينالىم جۇيەسىندەگى اۋرۋلارمەن كۇرەسۋگە ارنالعان پروفيلاكتيكالىق شارالاردى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋعا ۇمتىلادى.

جوبادا ايەلدەرگە باستى كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعاندىعى كەزدەيسوق ەمەس. الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەرگە سايكەس ايەلدەردىڭ 83%-ى ءوز وتباسىسىنىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن جاۋاپتىمىن دەپ ەسەپتەسە, ەر ازاماتتاردىڭ 65%-ى عانا ولارمەن ورتاق پىكىردە ەكەن. سونداي-اق, ايەلدەر كارديولوگيالىق قاۋىپتەردى الدىن الۋ جانە جالپى دەنساۋلىقتى كۇتۋگە كەلگەندە بەلسەندى ارەكەتتەر قابىلدايتىنى دا انىقتالعان.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەر, بەلگىلى ءانشى كارينا ابدۋللينانىڭ وسى ماسەلەگە بەي-جاي قاراماي, كورمەگە بەلسەندى قاتىسۋى سالاۋاتتى ءومىر سالتىن جاقتايتىنداردىڭ قاتارىن كوبەيتەدى دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى.

ء«بىزدىڭ ەلىمىزدە قازىر سالاۋاتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ جاتىر جانە بۇعان ەڭ جوعارعى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە قولداۋ كورسەتىلىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ كوبىسىمىز ءۇشىن سالاۋاتتى ءومىر سالتى - جاي قۇرعاق ءسوز عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, ناقتى ارەكەتتەر. ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋدىراتىنداي فورماتتا وتكىزىلىپ وتىرعان «قىزىل تۇسكە كيىن!» ناۋقانى قازاقستاندىقتاردىڭ جۇرەك-قانتامىر اۋرۋلارىن الدىن الۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازارىن اۋدارتادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. ءبىزدىڭ ارقايسىسىمىز سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋعا ۇمتىلاتىن بولساق, ءبىز تولىققاندى ءومىر ءسۇرىپ, وسى يگى تاجىريبەمىزدى بالالارىمىزعا باۋلي الاتىن بولامىز», – دەدى قازاقستانداعى «بايەر» كومپانياسىنىڭ مەديتسينالىق ديرەكتورى ەلەنا گوفمان.

قاناينالىم جۇيەسىندەگى اۋرۋلاردى الدىن الۋ قازاقستان ءۇشىن ءبىرشاما كوكەيتەستى ماسەلە بولىپ تابىلادى. ەلىمىزدە 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان "دەنساۋلىق" اتتى مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا قاناينالىم جۇيەسىندەگى اۋرۋلار ولىمگە اكەلەتىن جەتەكشى سەبەپ (22,3%)  دەپ كورسەتىلگەن, ال ولاردىڭ ىشىندە ەڭ ءجيى كەزدەسەتىن دەرتتەرگە جىل سايىن 30 مىڭعا تارتا ادامنىڭ كوز جۇمۋىنا سەبەپ بولىپ وتىرعان يشەميالىق جۇرەك ارۋ جانە مي تامىرلارىنىڭ زاقىمدالۋى جاتادى. قاناينالىم جۇيەسىندەگى اۋرۋلارعا العاش رەت شالدىققانداردىڭ سانى  15%-عا دەرلىك وسكەن  (2010 جىلى – 100 مىڭ ادامعا شاققاندا 2086,7; 2014 جىلى – 2394,7).

ەلىمىزدە 2008 جىلدان باستاپ تابىستى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقان ۇلتتىق سكرينينگتىك باعدارلامادا ەرتە كەزەڭدە انىقتالۋى ءتيىس اۋرۋ رەتىندە قاناينالىم جۇيەسىندەگى اۋرۋلار كورسەتىلگەن. قاۋىپ فاكتورلارىن ەرتە باستان انىقتاۋ جۇرەك-قانتامىر اۋرۋلارىنىڭ تۋىنداۋ سەبەپتەرىن الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن شەشۋشى شارا بولىپ تابىلادى.

 قر دسم كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عزي-ءدىڭ ەلىمىزدىڭ 5 وڭىرىندە جۇرگىزگەن ەپميدەميولوگيالىق زەرتتەۋىنە سايكەس ينفەكتسيالىق ەمەس سوزىلمالى اۋرۋلارمەن بايلانىستى ەڭ كەڭ تارالعان قاۋىپ فاكتورلارىنا دۇرىس تاماقتانباۋ (كوكونىستەر مەن جەمىستەردى جەتكىلىكتى مولشەردە تۇتىنباۋ - 78,8%), ارتىق دەنە سالماعى (63%), گيپوديناميا (53,7%) جانە گيپەرحولەستەرينەميا (40,2%) جاتادى. تەكسەرۋدەن وتكەن حالىق اراسىندا تەمەكى تارتاتىنداردىڭ ورتاشا سانى 11,8% قۇراعان. ساۋالناما دەرەكتەرىنە سەنسەك, ارتەريالىق گيپەرتەنزيانىڭ كەزدەسۋ جيىلىگى 40,5%-دى,  ستەنوكارديا 9,7%-دى, ميوكارد ينفاركتىسىنە شالدىعۋ 2,5%-دى, مي قاناينالىمى بۇزىلىستارىنىڭ اسقىنۋى 2,8%-دى, جۇرەكشە فيبريللياتسياسى 2,9%-دى قۇراعان.

جۇرەك-قانتامىر اۋرۋلارىنىڭ سالدارىنان بولاتىن ءولىم-ءجىتىمدى تەك حالىقتىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىن وزگەرتكەن جاعدايدا عانا ۇزاق مەرزىمدى كەلەشەكتە تومەندەتۋگە بولادى. ال جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن وسى ماسەلەگە اۋدارتۋ جۇرەك ساۋلىعىن ساقتاۋ ءۇشىن ءاربىر ادام ناقتى قانداي قادامدار جاساي الاتىندىعى جايلى ويلاندىراتىن بىردەن-ءبىر سەبەپ ەكەنى ءسوزسىز.

ايناش ەسالي,

«ەگەمەن قازاقستان»

الماتى