ءوڭىردىڭ دامۋ بارىسى قول جەتكىزگەن كورسەتكىشتەردەن كورىنەتىنى بەلگىلى. قوستاناي وبلىسىنىڭ 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان دامۋ باعدارلاماسى 110 كورسەتكىش بويىنشا سارالانعان, ونىڭ 82-ءسى نەگىزگى بازالىق سانالادى. وسى 82 كورسەتكىشتىڭ 71-ءى تابىستى ورىندالسا, 11 كورسەتكىش ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالالارىندا پروبلەمانىڭ بار ەكەنىن كورسەتتى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى دە سول ورىندالماعان 11 كورسەتكىشتىڭ قاتارىندا.
كوڭىل تولمايتىن كورسەتكىشتەردىڭ ارتىندا تولىپ جاتقان پروبلەمالار باسىن قىلتيتاتىنى بار. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى شەشىلمەگەن ەكى ماسەلەنىڭ ءبىرى – جۇكتى انالار مەن جاڭا تۋعان نارەستەلەر ءولىمىنىڭ ازايماي وتىرعانى. بالالاردىڭ شەتىنەۋى 100 000 بالاعا شاققاندا 10,65 بولىپتى. بۇل كورسەتكىش جاڭا دۇنيەگە كەلگەن نارەستەلەردىڭ شەتىنەۋى وتكەن جىلعىدان كوپ ەكەنىن كورسەتىپ وتىر.
وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەركىن داۋىتباەۆ بالا ءولىمىنىڭ سەبەبىن پەريناتالدى مەرزىم جاعدايىنا بايلانىستى, ىشتەن جەتىلمەي كەمىس تۋدان, اتا-انانىڭ نارەستەگە دۇرىس قاراماۋىنان بولاتىن باقىتسىز جاعدايلار دەپ ۇشكە بولەدى. وبلىستا بالا كوتەرەتىن جاستاعى ايەلدەردىڭ 70 پايىزىنىڭ اۋىر اكۋشەرلىك سىرقاتتارى, كۇردەلى گينەكولوگيالىق نەمەسە جالپى سوزىلمالى اۋرۋلارى بار. سالا باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, نارەستە مەن انا ءومىرىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ولاردى تەك قانا ءۇشىنشى دەڭگەيدەگى ەمدەۋ ورنىندا, ياعني وبلىستىق اۋرۋحانادا بوساندىرۋ كەرەك. وبلىستىق پەرزەنتحاناعا اسا اۋىر حالدە تۇسكەن انانى بوساندىرۋ كەزىندە سابيلەردىڭ 89,5 پايىزى شەتىنەپ كەتەدى. بۇل ايەلدەردىڭ قالالىق, اۋداندىق, اۋىلدىق ەمحانالاردا تيىسىنشە ەمدەلمەگەنىن, اۋرۋدىڭ الدىن الماعانىن كورسەتەدى.
– بالا ءولىمىنىڭ نەگىزگى سەبەبى ايەلدىڭ جۇكتىلىككە دەيىنگى دەنساۋلىعىنىڭ قالاي بولعانىنا, جۇكتىلىكتىڭ قالاي وتكەنىنە, تۋ جاعدايىنا تىكەلەي بايلانىستى. نارەستەلەردىڭ شەتىنەۋ سەبەپتەرىن سارالاي كەلگەندە, انالارىنىڭ 87 پايىزى قۇرساق ينفەكتسياسىن جۇقتىرعانى, 80 پايىزىنىڭ گينەكولوگيالىق سوزىلمالى اۋرۋى قابىنعانىن, 74 پايىزى بۇعان دەيىن جاساندى تۇسىك جاساتقانى, 48 پايىزى انەميامەن اۋىرعانى, 45 پايىزى جۇكتىلىكتىڭ ءتۇرلى ساتىسىندا تۇسىك تاستاعانى, 45 پايىزىن جەدەل بوساندىرۋعا تۋرا كەلگەنى, 35 پايىزى تەمەكى شەگۋ, اراققا سالىنۋ نەمەسە ەسىرتكى پايدالانۋ سەكىلدى زياندى ادەتتەرگە بوي الدىرعانى, 15 پايىزى جىنىستىق جولمەن جۇقتىرعان جۇقپالى اۋرۋلارمەن اۋىراتىنى, 15 پايىزى الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق اۋىر جاعدايدا ءومىر سۇرەتىنى انىقتالدى. بالاسى شەتىنەگەن ايەلدەردىڭ 10 پايىزىنا وسى ايتىلعان فاكتورلاردىڭ كەمىندە ەكەۋى ءتان, – دەيدى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەركىن داۋىتباەۆ. سونىمەن قاتار بالا ءولىمىنىڭ 20 پايىزىن قۇرايتىن تۋعاننان ءبىر جاسقا دەيىنگى شەتىنەۋى نەگىزىنەن اتا-انانىڭ نارەستەگە دۇرىس قاراي الماۋىنان, ءتىپتى قاراماۋىنان بولادى.
جۇكتى ايەلدەردىڭ دەنساۋلىعى ءبىر ساتتە ناشارلامايدى. بۇل جۇكتىلىككە دەيىنگى تۇرمىستىق-الەۋمەتتىك پروبلەمالاردىڭ عانا ەمەس, سالاماتتى ءومىر سالتىنداعى, قىزدار تاربيەسىندەگى كەتكەن كەمشىلىكتەر جيىنتىعى ەكەنى ءسوزسىز. جەرگىلىكتى جەرلەردە بولاشاق انالارعا مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك كورسەتۋ مەن مەديتسينالىق اعارتۋ جۇمىستارى دا مامانداردىڭ جەتپەۋىنەن اقساپ قالا بەرەدى. سوڭعى جىلدارى وبلىستا بالا تۋ سانىنىڭ تومەندەگەنى دە بايقالادى.
انا دەنساۋلىعى – بالا دەنساۋلىعى دەسەك, ايتىلعان كورسەتكىشتەر كوڭىل قۇلازىتادى. وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جولدارى دا قاراستىرىلىپ جاتىر, ارينە. وتكەن جىلى 98 پەدياتر مەن اكۋشەر-گينەكولوگ رەسپۋبليكالىق جانە شەتەلدىك كلينيكالىق ورتالىقتاردا بىلىكتىلىگىن كوتەردى. وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسى بازاسىندا بالا اۋرۋلارىن ينتەگرالدى جۇرگىزۋ ورتالىعى قايتا قالپىنا كەلتىرىلىپ, وندا جۇزدەن اسا مەديتسينا قىزمەتكەرى وقىپ شىقتى. قوستاناي پەريناتالدى ورتالىعىندا 400-دەن اسا مامان وقىدى. وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنداعى جانساقتاۋ ءبولىمى ەكى ەسە دەرلىك كەڭەيتىلدى.
وبلىستا مەديتسينالىق جابدىقتار الۋ ءۇشىن 2 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعان بولاتىن. سونىڭ 680 ميلليون تەڭگەسى پەرزەنتحانالار مەن بالالار اۋرۋحانالارىنا جۇمسالدى. قارجى دا از ەمەس, جۇرگىزىلگەن جۇمىستار دا ايتارلىقتاي اۋقىمدى. بىراق كادر تاپشىلىعى ءالى دە بار. قازىرگى تاڭدا وبلىس بويىنشا 85 اكۋشەر-گينەكولوگ, پەدياتر, نەوناتولوگ, رەانيماتولوگ-انەستەزيولوگ ماماندار جەتىسپەيدى. اسىرەسە شالعاي اۋىل, اۋداندارداعى مەديتسينالىق مەكەمەلەر وسىنداي ماماندارعا ءزارۋ.
ءنازيرا جارىمبەت,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي