بيىل - حالىق قاھارمانى, پارتيزان, جازۋشى قاسىم قايسەنوۆتىڭ دۇنيەگە كەلگەنىنە 100 جىل. بۇگىن وتان قورعاۋشىلار مەرەكەسىندە باتىردىڭ تۋعان جەرى ۇلان اۋدانىنىڭ ورتالىعى - قاسىم قايسەنوۆ كەنتىندە دارا تۇلعانىڭ عاسىرلىق مەرەيتويى كەڭ كولەمدە اتالىپ ءوتتى.
مەرەيتويلىق شارالار لەگى باتىرلار اللەياسىنان باستالدى. قاھارماندى ەسكە الۋعا ارنالعان ميتينگتە وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى شالقار بايبەكوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى بەرىك دۇيسەنبينوۆ, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى ۇلىقبەك ەسداۋلەت پەن باتىردىڭ ءتۋىسىنايلا ماجرەنوۆا ءسوز الىپ, قۇتتىقتاۋلارىن جەتكىزدى. «قاسىمنىڭ ەرلىگى – قازاقتىڭ ەرلىگى. كەشەگى قابانبايلار مەن كوكجال باراقتاردىڭ لايىقتى جالعاسى», دەدى وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆتىڭ قۇتتىقتاۋىن وقىپ بەرگەن شالقار بايبەكوۆ.
اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى ۇلىقبەك ەسداۋلەت ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋ سوزىندە قاسىم قايسەنوۆ باتىرلاردىڭ باتىرى, ەردىڭ ەرى, قاھارماننىڭ قاھارمانى, قايراتكەر جازۋشى ەكەندىگىنە توقتالىپ:
قازاقتىڭ حاس باتىرى قاسىم اعام,
نامىسى نايزاعايداي اسىل ادام.
جاۋلارىن جاي تۇسكەندەي جايپاعان جان,
تولىپتى تولاعايداي عاسىر وعان.
اجالدىڭ قولى جەتپەس الىپتارعا,
جەتكىزگەن الىپتار عوي جارىق تاڭعا.
قاھارمان قاسىم باتىر ماڭگى جاسار,
ماڭگىلىك قازاق دەگەن حالىق باردا, - دەپ تىلەگىن جىر شۋماقتارىمەن تۇيىندەدى.
ميتينگ اياقتالعاننان كەيىن الىس-جاقىننان كەلگەن قوناقتار «100 جىلعا - 100 تال» اكتسياسىنىڭ اياسىندا اعاش كوشەتتەرىن وتىرعىزدى. مەرەكەلىك شارالار بۇدان ءارى اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە جالعاسىن تاپتى. سالتاناتتى شارا ۇلان اۋدانىنىڭ اكىمى نۇرىمبەت ساقتاعانوۆتىڭ قۇتتىقتاۋ سوزىمەن اشىلدى. ء«بىز بابامىزدىڭ مەرەيتويىن وتان قورعاۋشىلار كۇنىنە ادەيى ورايلاستىرىپ قويدىق. ويتكەنى, باتىردىڭ ءومىرى, قايسارلىعى, قيىن-قىستاۋ زاماندا توككەن قانى مەن تەرى بۇگىنگى وسكەلەڭ ۇرپاققا, وتان قورعاۋشىلارىمىزعا ۇلگى-ونەگە. ۇلى وتان سوعىسىنا ءبىزدىڭ اۋداننان 9 499 ادام اتتانسا, سونىڭ 2447-ءسى ەلگە ورالماعان, 1547-ءسى حابارسىز كەتكەن. وسى 9 مىڭنىڭ بارلىعى دا باتىر, ال قاسىم قايسەنوۆ - جارىق جۇلدىز», دەدى ول.
سالتاناتتى شارا بارىسىندا سەمەيدەگى «جيدەباي ءبورىلى» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدىق قورىق مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى بولات جۇنىسبەكوۆ مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلىنىڭ قۇتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى.
جيىندا ءسوز العان جازۋشى, جۋرناليست سادىبەك تۇگەل قاسىم قايسەنوۆتىڭ باتىر زامانداستارىمەن قارىم-قاتىناسى مەن سىيلاستىعىن تىلگە تيەك ەتتى. «باۋىرجان مومىش ۇلى اتامىزدى ۇلى وتان سوعىسىنىڭ 10 جىلدىعىندا تۋعان جەرى جۋالى جۇرتى قوناققا شاقىرىپ, سىي-قۇرمەت كورسەتىپتى. باۋكەڭ جانىنا قاسىم قايسەنوۆتى ەرتە بارىپتى. «باۋكە, سوعىس, ەرلىك, باتىرلىق تۋرالى ايتىڭىزشى» دەپ قولقالاپتى جەرلەستەرى. سوندا باتىر ءبىر ساعاتقا جۋىق ۋاقىت سويلەگەن ءسوزىنىڭ كوبىن قاسىم اعاعا ارناپتى. «حالقىم, سىزدەرگە باتىر كەرەك پە؟ مىنە, قاسىم قايسەنوۆ. سىزدەرگە جاۋجۇرەك كەرەك پە؟ مىنە, قاسىم قايسەنوۆ. كەشەگى قاراڭعى تۇندەردە, كارپاتتىڭ نۋ ورماندارىندا جاۋ تىلىنا ءتۇسىپ, فاشيستەردىڭ زارەسىن الىپ, مويىندارىن بۇراپ, بىزگە جول اشقان - قاسىم قايسەنوۆ» دەپ ۇلى باۋىرجان مومىش ۇلى قاسەكەڭە ۇلكەن باعا بەرىپتى. باتىردىڭ باتىردى مويىنداۋى. باتىردىڭ باتىرعا قۇرمەتى. زامانىندا قاسىم اتامىزعا ۋكراينا مەن بەلارۋسسيانىڭ بۇكىل پارتيزاندارى, جاۋىنگەر دوستارى, قولباسشىلارى, زيالى قاۋىم ءوز باعاسىن بەرىپ كەتكەن», دەدى جازۋشى.
باتىردى ەسكە الۋعا ارنالعان سالتاناتتى جيىن بارىسىندا كورەرمەندەر نازارىنا وسكەمەندەگى وبلىستىق دراما تەاتر ارتىستەرى ازىرلەگەن «ەر قاسىمى قازاقتىڭ» اتتى كومپوزيتسيا ۇسىنىلدى. دارا تۇلعانىڭ عاسىرلىق تويىنا ارنايى كەلگەن بەلگىلى اكتەر, قاسىم قايسەنوۆ تۋرالى تۇسىرىلگەن سەريالدا باتىر ءرولىن سومداعان قۋاندىق قىستىقباەۆ تا بۇل كۇنى ساحناعا شىعىپ, مونولوگ وقىپ بەردى. اكتەر قاھارماننىڭ جەرلەستەرىنە ءوزى تۇسكەن سەريال جايىندا دا اڭگىمەلەپ, بۇل تۋىندى وزىنە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەگەنىن, سونىمەن قاتار اتالعان كينونىڭ رەجيسسەرى قاسىم قايسەنوۆ تۋرالى تاعى دا «ارسەنال» اتتى 4 سەريانىڭ ستسەناريىن جازىپ قويعانىن, الايدا قارجىنىڭ جوقتىعىنان تۇسىرۋگە مۇمكىندىك بولماي جاتقانىن دا ءسوز اراسىندا ايتىپ ءوتتى. «رەجيسسەرمەن حابارلاسىپ تۇرامىن. «ستسەناريدىڭ جازىلعانىنا 4-5 جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. قازاق حالقى ءوز باتىرلارىڭدى قۇرمەتتەمەيدى ەكەنسىڭدەر» دەپ نامىسىما ءتيىپ قويادى. بۇل ەندى بولاشاقتىڭ ەنشىسىندەگى ءىس. جانى جومارت جاندار تابىلسا كينو تۇسىرىلەر دەپ ويلايمىن», دەيدى ول.
سالتاناتتى شارا بارىسىندا ۇلان اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, مەتسەنات, اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرى قايرات مۋسين باتىردىڭ 100 جىلدىعىنا ارنايى شىعارىلعان وردەندى اۋدان اكىمى ن.ساقتاعانوۆقا, باتىردىڭ ۇلى بولاتقا, ب.دۇيسەنبينوۆكە, ۇ.ەسداۋلەتكە, م.مۇزاپاروۆقا, س.تۇگەلگە, ە.نۇرازحان مەن ق.قىستىقباەۆقا تابىس ەتتى. سونىمەن قاتار ۇلان اۋدانىنىڭ اكىمى ن.ساقتاعانوۆ باتىردىڭ ۇلى بولات قايسەنوۆكە كولىك كىلتىن تاپسىردى.
مەرەكەلىك شارا بۇدان ارى بوكستان جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى رەسپۋبليكالىق تۋرنير مەن حالىقارالىق اسكەري-پاتريوتتىق ءان بايقاۋىمەن جالعاستى.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
ۇلان اۋدانى
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن تىلەۋبەك شاياحمەت