كورپوراتسيالار وڭىرلىك تۇرعىدا قۇرىلعانى ءجون

اكك تۋرالى العاش رەت قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ 2006 جىلعى «قازاق­ستاننىڭ الەمدەگى باسەكەگە بارىنشا قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ستراتەگياسى» اتتى جولداۋىندا ايتىلىپ, 2007 جىلداپ باستاپ ولار قۇرىلا باستادى. 2012 جىلعى 31 قازاندا ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالاردى 2020 جىلعا دەيىنگى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى ماقۇلداندى. تۇجىرىمدامانىڭ ورىنداۋ كەزەڭى مەن كۇتىلەتىن ناتيجەلەرگە سايكەس, ونى ىسكە اسىرۋدى ەكى كەزەڭدە اتقارۋ قاجەت.

ءبىرىنشى كەزەڭدە (2013-2014 جىلدار ارالىعى) قازاقستان رەسپۋبليكاسى­نىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا اكك قىزمەتىنە قاتىستى ماسەلەلەر بو­يىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگى­ز­ىلۋى ءتيىس ەدى. الايدا قازىرگى تاڭعا دەيىن اكك قىزمەتىنە قاتىستى زاڭنا­مالاردا ولقىلىقتار بار. ماسەلەن, اكك-ءنىڭ زاڭنامالىق تۇرعىدا قۇقىق­تىق ستاتۋسى انىقتالماعان, ونىڭ ماق­سات­تارى, مىندەتتەرى, فۋنكتسيالارى جانە وكىلەتتىكتەرى ايقىندالماعان, سونداي-اق ۇكىمەت قاۋلىلارىندا اكك قىز­مەتتەرىنە قاتىستى قاراما-قاي­شى­لىقتار بار.

سونىمەن قاتار ءبىرىنشى كەزەڭدە كور­پو­­راتسيالاردىڭ شىعىنسىز دەڭگەي­گە كوتەرىلۋى قامتاماسىز ەتىلمەدى. ستاتيس­تيكالىق مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, سوڭعى جىلدارى كوپشىلىك اكك شىعىن­دى بولىپ قالۋدا. ماسەلەن, 2014 جىل 12 اكك, 2015 جىلى 6 اكك, 2016 جىلى 6 اكك جىلدى شىعىنمەن اياقتاعان.

ەكىنشى كەزەڭدە دە (2015-2020 جىل­دار) كۇتىلگەن ناتيجەلەر ءوز جەمى­سىن بەرمەدى. ماسەلەن, اكك-لەردىڭ ينۆەس­تيتسيالىق مۇمكىندىكتەردى ىزدەۋدەگى بەلسەندىلىگى جەتكىلىكسىز بولۋدا, اتاپ وتسەك 2017 جىلى «بايقوڭىر» مەن «جەتىسۋدا» – 2, «اقتوبە» مەن «ەسىلدە» – 3, «كاسپي», «پاۆلودار», «سولتۇستىك» 4 قانا ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسى­رىلعان. سونىمەن بىرگە اكك ەكس­پورت­قا شىعارۋعا باعدارلانعان جوبا­لارى­نىڭ الەۋەتى دە تومەن دەڭ­گەيدى كورسەتىپ وتىر, سونداي-اق اكك قول­داۋىمەن قۇرىلعان جاڭا وندىرىستەر­دىڭ ءبىرشاماسى شىعىنعا ۇشىراپ, تيىمسىزدىگىن بايقاتتى.

ءوز كەزەگىندە بۇل اتالمىش تۇجى­رىم­داما قويعان مىندەتتەردىڭ ورىندال­ماعانىن كورسەتتى. سونىمەن قوسا كوپتەگەن اكك-ءنىڭ ءوڭىردىڭ دامۋ ماسە­لەلەرىن ەمەس, كوپشىلىك جاعدايدا اعىم­داعى الەۋمەتتىك ماسەلەردى شەشەتىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ بولىمشەلەرىنە اينالىپ كەتكەندىگى تاجىريبەدە كورىنىس تابۋدا.

وسىعان سايكەس, الەۋمەتتىك-كاسىپ­كەرلىك كورپوراتسيالاردى ءوز شىعىنىن ءوزى وتەۋى نەگىزىندە ارەكەت ەتەتىن, جەكە بيزنەستىڭ دامۋىنا جانە ءىسىن جاڭادان باستاپ جۇرگەن جاس كاسىپكەرلەرگە ىقپا­لىن تيگىزەتىن, سونداي-اق قارجى اگەنتتىگى ستاتۋسىن الىپ, مەملەكەتتىك رەسۋرستاردى قولدانا وتىرىپ قارىز بەرۋدى جۇزەگە اسى­راتىن وڭىرلىك دامۋ ينستيتۋتى رەت­ىن­دە قايتا قۇرۋ قاجەتتىگى تۋىنداعان سياقتى.

وڭىرلىك دامۋ ينستيتۋتى رەتىندە ءتيىم­دى ارەكەت ەتۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن اكك «وڭىرلىك دامۋ كورپوراتسيالا­رى» رەتىندە قايتا قۇرىلىپ, كەلەسىدەي قىز­مەت­تەردى اتقارسا وڭ ناتيجە بەرەر ەدى:

1. وڭىرلىك دامۋ كورپوراتسيالارىن وڭىردەگى باسىم سەكتورلاردى, ياعني يندۋس­تريالىق ايماقتاردى, اگروين­دۋستريالىق ايماقتاردى, ارنايى-ەكونو­ميكالىق ايماقتاردى, كولىكتىك-لوگيستيكالىق ايماقتاردى دامىتۋ بو­يىنشا ەڭ باستى وپەراتورعا اينالدىرۋ;

2. قارجى اگەنتتىگىنىڭ ستاتۋسىن الۋى جانە ەكونوميكانىڭ بەلگىلى ءبىر سالا­­لارىن­دا وڭىردەگى ينۆەستيتسيالىق جوبا­لار­­دى جانە ينۆەستيتسيالىق ساياساتتى جۇزە­گە اسىرۋ اياسىنداعى بانكتىك وپەرا­تسيا­لاردىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرى بويىنشا قار­جى اگەنتتىگىنىڭ قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋ;

 3. جوبالارعا ءوز قارجىسىمەن, جەر تەلىمىمەن, جەر قويناۋىن پايدالا­نۋ قۇقىعىمەن, ينتەللەكتۋالدى مەنشى­گىمەن كىرە وتىرىپ شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جوبالارىن قولداۋدى جۇزەگە اسىرۋى. ۇلتتىق كومپانيالار سەكىلدى ساتىپ الۋدىڭ ەرەكشە جۇرگىزۋ ءتارتىبىن اكك ساقتاۋ قالۋى;

4. جايلى ينۆەستيتسيالىق كليماتتى قالىپتاستىرۋ, ينۆەستورلاردى ىزدەۋ جانە تارتۋ, وپەراتسيالىق قىز­مەت كورسەتۋ, باستاپقى قۇجاتتارىن دا­يىن­داۋ, شەتەلدىك ينۆەستورلار جۇ­گىنۋ­لەرىنە شۇعىل تۇردە ارەكەت ەتۋدى قامتاماسىز ەتۋ, ۇيىمداستىرۋ, كەلىس­سوز­دەردى, كەزدەسۋلەردى جۇرگىزۋ بويىن­شا وپەراتورلىق قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋى;

5. ءتيىمسىز الەۋمەتتىك مەملەكەتتىك باع­دار­لامالاردى, سونىمەن قوسا ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ وڭىرلىك تۇراق­تان­دىرۋ قورىن قولدانۋ جانە قالىپ­تاستىرۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدان شىعۋى;

6.  ءوڭىردىڭ ەرەكشەلىگىن, باسەكەلەستىك الەۋەتىن, كاسىپكەرلىك بەلسەندىلىگىن اي­قىنداۋ جانە انىقتاۋ بويىنشا وپە­راتورلىق قىزمەتتەردى جۇزەگە اسىرۋى.

7. قاتقىل پايدالى قازبالاردى بارلاۋ جانە ءوندىرۋ, سونىمەن قاتار بار­لاۋ جانە ءوندىرۋ بويىنشا تىكەلەي كەلىس­­سوزدەر جۇرگىزۋ نەگىزىندە كونكۋرس وتكىز­بەۋگە قاتىستى وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋگە شارت جاساۋ قۇقىعىن اكك-گە بەرۋ.

وسىنداي اۋقىمدى ىستەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا «وڭىرلىك دامۋ كورپوراتسيالارى تۋرالى» سالا­لىق زاڭ ازىرلەپ, ونى قابىلداۋ ارقىلى كورپوراتسيالاردىڭ قۇقىقتىق مارتە­بەسىن, ماقساتتارىن, مىندەتتەرىن, فۋنك­تسيالارىن جانە وكىلەتتىكتەرىن اي­قىنداۋدى زاڭنامالىق تۇرعىدا بەكىتۋ, سونداي-اق سالالىق نورماتيۆتىك قۇقىق­تىق اكتىلەردى تولىق تۇگەندەۋ, وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ, سونىمەن قاتار كەزدەسەتىن قاراما-قايشىلىقتاردى جويۋ وڭ ناتيجە بەرەتىنى انىق.

ءالىمجان قۇرتاەۆ,

سەنات دەپۋتاتى