ەلىمىزدە كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارى دا باستالىپ كەتتى. ادەتتەگىدەي, بيىلعى جىلى دا ەگىنشىلەردىڭ الدى بولىپ دالا توسىنە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ديقاندارى شىقتى.
قولىمىزداعى مالىمەتتەرگە قاراعاندا, بۇل وبلىستىڭ شارۋالارى 10 ساۋىرگە دەيىن 25,6 مىڭ گەكتار جەرگە جازدىق ارپا, 28,3 مىڭ گەكتارعا جوڭىشقا, 43,4 مىڭ گەكتارعا ماقسارى, 7,2 مىڭ گەكتارعا كارتوپ, 14,8 مىڭ گەكتارعا كوكونىس, 11,4 مىڭ گەكتارعا باقشا ونىمدەرىن ەگىپ ۇلگەرگەن. قازىر بۇل جۇمىستار ودان ءارى قىزۋ جالعاسۋدا.
وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى ماماندارىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن مەرزىمىندە اتقارۋعا وبلىستا تولىق مۇمكىندىك بار. ولاردىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى جىلى 833,1 مىڭ گەكتار جەرگە اۋىلشارۋاشىلىق داقىلدارى وتىرعىزىلماق. بۇل – وتكەن جىلعىدان 6,8 مىڭ گەكتار ارتىق. ءسويتىپ بيىلعى جىلى بۇل وبلىستا ارپا 42 مىڭ گەكتارعا, مايلى داقىلدار – 116,5 مىڭ گەكتار, داندىك جۇگەرى – 54 مىڭ گەكتار, ماقتا – 105 مىڭ گەكتار, كوكونىس, باقشا, كارتوپ – 117,5 مىڭ گەكتار, مالازىقتىق داقىلدار 237,8 مىڭ گەكتار جەرگە وتىرعىزىلادى دەپ جوسپارلانعان. وڭتۇستىكقازاقستاندىق ديقاندار سوڭىنان ىلەسە الماتى, جامبىل, قىزىلوردا وبلىستارىنىڭ شارۋالارى دا ىسكە كىرىستى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, جالپى ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىندە 16 ساۋىرگە دەيىن 180,2 مىڭ گەكتار جەرگە جازدىق استىق تۇقىمى سەبىلدى. بۇل جوسپاردىڭ 41 پايىزى جۇزەگە اسقاندىعىن كورسەتەدى.
مۇنىڭ سىرتىندا الماتى, جامبىل, قىزىلوردا وبلىستارىندا 27,2 مىڭ گەكتار جەرگە مايلى داقىلدار ەگۋ جۇمىستارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ناۋرىز ايىنىڭ 19-ى كۇنى ۇكىمەتتە كوكتەمگى ەگىسكە ازىرلىك جۇمىستارىنىڭ بارىسى قارالعان بولاتىن. وسى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ارمان ەۆنيەۆ, الدىن الا جينالعان دەرەكتەرگە سايكەس, 2018 جىلى ەگىس القاپتارىنىڭ كولەمى ەلىمىز بويىنشا 21,8 ملن گەكتاردان اسىپ جىعىلاتىندىعىن ايتقان ەدى.
ء«داندى داقىلداردى 14,7 ملن گەكتار القاپقا, ونىڭ ىشىندە بيدايدى 11,4 ملن گەكتار جەرگە ەگۋ جوسپارلانىپ وتىر. مال ازىعى داقىلدارى 2,5 ملن گەكتاردان استام جەرگە ەگىلەدى. بۇل – وتكەن جىلعىدان 49 مىڭ گەكتارعا ارتىق. مايلى داقىلدارعا 2,6 ملن گەكتار جەر بولىنەدى. كارتوپ ەگىستىگىنىڭ كولەمى وتكەن جىلعىدان 15 پايىزعا ارتاتىن بولادى», دەگەن ەدى ا. ەۆنيەۆ. سونداي-اق ول بيىلعى جىلدىڭ ەگىنىنە 2,6 ملن توننا تۇقىم دايىندالعانىن ايتتى.
وبلىستار اكىمدىكتەرىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا, 1 ناۋرىزداعى جاعدايعا سايكەس وسى جىلدىڭ كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە تراكتورلاردىڭ دايىندىعى – 87 پايىزدى, ەگىس كەشەندەرىنىڭ ازىرلىگى – 100 پايىزدى, تۇقىم سەپكىشتەر – 87 پايىزدى, توپىراق وڭدەيتىن قۇرالدار ازىرلىگى 88 پايىزدى قۇراعان.
كوكتەم كەلسە ەگىنشىلەردى تولعاندىراتىن ۇلكەن ماسەلە – جانار-جاعارمايمەن قامتىلۋ جايى. سول ۇكىمەت وتىرىسىندا 2018 جىلعى ناۋرىزدا كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ديزەل وتىنىنا ۇسىنىلاتىن باعا تونناسىنا 156 مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىندىعى مالىمدەلىپ, ونى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن وندىرۋشىلەرگە كەشىكتىرمەي جەتكىزۋ كەستەسى جاسالعاندىعى ايتىلعان ەدى.
«ىشكى نارىقتا ورتاشا كوتەرمە باعا تونناسىنا 170 000 تەڭگەنى قۇرايدى. وسىلايشا كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە 2018 جىلى ديزەل وتىنىنىڭ باعاسى ورتاشا نارىقتىق باعامەن سالىستىرعاندا 14 000 تەڭگەگە تومەن», دەگەن ەدى بۇل جايىندا ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى م.مىرزاعاليەۆ. بىراق وكىنىشكە وراي, ەڭ استىقتى وبلىستاردىڭ ءبىرى قوستاناي وبلىسىندا كوكتەم ەگىس ابدەن جاقىنداعان كەزدە شۋ شىقتى. وسى وبلىستىڭ قامىستى اۋدانىندا 11 ءساۋىر كۇنى وتكەن ماجىلىستە جۇمىس القىمنان الۋعا تاقاعانىمەن شارۋالاردى تۇقىممەن, ديزەل وتىنىمەن قامتۋدا سىلبىرلىقتىڭ بار ەكەندىگى اشىلدى. ماجىلىستە ءسوز العان «پكف» جشس باسشىسى تورەمۇرات وتەپوۆ ءوزىنىڭ پاۆلودار مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىمەن ديزەل وتىنىن جەتكىزىپ بەرۋ جونىندە 3 ناۋرىز كۇنى كەلىسىمشارتقا قول قويعانىن, 10 كۇننىڭ ىشىندە اقشاسىن تولەگەنىن, بىراق ديزەل وتىنىن ءالى الا الماي وتىرعانىن مالىمدەدى.
ماجىلىسكە قاتىسقان شارۋالار دا تورەمۇرات وتەپوۆتى قولداپ سويلەگەن. سونداي-اق ولاردىڭ مالىمدەۋىنشە, شارۋالاردى تۇقىممەن قامتۋ ماسەلەسى دە ءالى تولىق شەشىلمەي وتىرعان كورىنەدى. بۇل جونىندە قۇرىلعان قور ءالى ءوز جۇمىسىنا بەل شەشىپ كىرىسپەگەن.
ارينە كوكتەمگى ەگىسكە ازىرلىك جاعدايى الدىن-الا باياندالعاندا تەپ-تەگىس, تىگىسى جاتقىزىلعان بولىپ كەلگەنىمەن, ەگىس جۇمىستارى باستالار كەزدە ءبىر شۋدىڭ شىعاتىندىعى جىلداعى ادەت. سوندىقتان بۇل جولى دا «كوش جۇرە تۇزەلەدى» دەگەندەي, قامىستىلىق ديقاندار كوتەرگەن پروبلەما ەگىس باستالعانشا شەشىمىن تابادى دەگەن سەنىمدەمىز. ەڭ باستىسى, وسى ىسكە جاۋاپتى ورگاندار مەن ادامدار شارۋالار كوتەرگەن ماسەلەگە دەر كەزىندە نازار اۋدارۋى ءتيىس. ويتكەنى جانار-جاعارماي مەن تۇقىمدى جەتكىزىپ بەرۋشىلەر سىلبىرلىعىن شارۋالار كەشىرگەنىمەن, تابيعاتتىڭ كەشىرمەيتىندىگى انىق.
سۇڭعات ءالىپباي, «ەگەمەن قازاقستان»