تالدىقورعان «اقىلدى قالاعا» اينالا ما؟

ءاسىلى, قالا جاعالاعان ەلدىڭ قاتارى كو­بەي­گەنىنە قاراپ, ايماقتاعى ورتا­لىق­تىڭ قالىپتى دامۋ جولىندا ەكەندىگىن باعامداۋعا بولادى. دەرەكتەر دە وسىنى ايگىلەيدى. مىسالعا, 2017 جىل­دىڭ قو­رى­تىندىسى بويىنشا تالدى­قور­عان­داعى ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ ءونىم كولەمى 67 ملرد تەڭگەدەن اسىپ جىعىلعان. ءسوي­تىپ بۇرناعى جىلمەن سالىستىرعاندا 15 پاي­ىزعا ارتقان. جىل ىشىندە 7 كاسىپ­ورىن ىسكە قوسىلسا, قالىپتى جۇمىس ىستەپ تۇر­عان 2 ونەركاسىپ كەڭەيتىلىپ, جاڭعىر­تىل­عان ەكەن.

«تالدىقورعان» ارنايى يندۋستريالىق ايماعىنىڭ جۇمىسىنا دا جان بىتە باس­تاعان. قازىر مۇندا 2 كاسىپورىن جۇ­مىس ىستەپ تۇر. ناتيجەسىندە 237 ادامعا تىڭنان جۇمىس تابىلىپ, ەڭبەكپەن قام­تىلعان. شاھاردا وندىرىسپەن قاتار اۋىل­شارۋاشىلىق ونىمدەرىن دايىنداۋ دا جولعا قويىلىپ كەلە جاتىر. بىلتىرعى جىلى 16 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى الىنعانى وسىنى كورسەتەدى. تاعى ءبىر اتاپ وتەرلىگى, قالاعا قاراستى 71 شارۋا قوجالىق «اگروبيزنەس - 2020» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 5 كووپەراتيۆكە بىرىگىپ, شارۋاسىن دوڭگەلەتىپ وتىر.

جالپى, ەلىمىزدەگى وبلىس ورتالىق­تا­رىنىڭ بارلىعىنا ءتان ءۇردىس قالاداعى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دۇرىس جولعا قويىلۋى بولسا كەرەك. تالدىقورعاندا دا بۇل باعىتتا ايتۋعا تۇرارلىق ءىس بار. ءدال وسى شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسىندا 2017 جىلى 58,1 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى شىعارىلىپ, 352 جاڭا جۇمىس ورىنى قۇرىلىپتى. رەسمي دەرەك كوزى قالادا 26 مىڭ ادامنىڭ جەكە بيزنەسپەن شۇعىلدانىپ, 9861 نىساننىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەپ تۇرعاندىعىن ايتادى. ال قالانىڭ دامۋ يندەكسىندەگى باسىمدىققا يە سالا قۇرىلىستىڭ قىزۋ ءجۇرىپ جاتقاندىعى بولىپ تۇر. سوڭعى جىلدار ىشىندە قالا اۋماعىندا 2 جاڭا شاعىن اۋدان سالىنىپ, تۇرعىن ۇيلەر سانى كوبەيدى. قازىر قالا بيلىگى كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىسىن كوبەيتۋمەن قاتار كوتتەدجدى قالاشىق سالۋعا بىلەك سىبانىپ كىرىسىپ كەتتى. بي­ىل­عى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قۇنى 2,4 ملرد تەڭگە بولاتىن 202 پاتەرلى 166 كوتتەدجدىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋ ماقساتى تۇر. ال بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن 520 پا­تەرلى 9 كوپ قاباتتى ءۇي, جەكە قاراجات ەسە­بىنەن 195 پاتەرلى 4 كوپ قاباتتى ءۇي سالىپ, پايدالانۋعا بەرۋ جۇمىستارى ءوز ال­دىنا بولەك مىندەت. مۇنىڭ سىرتىندا كوشەلەردى جوندەپ, اۋلالاردى ابباتتاندىرۋ سياقتى جۇمىستار دا كۇن تارتىبىندە تۇر. ءدال وسى جەردە جەكە كاسىپكەرلەردىڭ كومەككە كەلىپ جاتقانىن ايتۋ پارىز. تالدىقورعاندىق قالتالىلار بيىل 100 اۋلانى جاساقتاپ, جارقىراتىپ بەرمەكشى ەكەن.

ارينە, قالادا الەۋمەتتىك ماسەلە دە از ەمەس. ماسەلەن, قالاداعى قوعامدىق كو­لىكتەردىڭ قىزمەت كورسەتۋىنە قاتىستى ءجيى داۋ شىعادى. تاسىمالداۋشى كومپا­نيا­لار ءتاريفتى كوتەرگەنىمەن, قىز­مەت ساپا­سىن جاقسارتا الماي وتىر. اۆتو­بۋس­تاردىڭ تەحنيكالىق تالاپتارعا ساي ەمەستىگى دە جولاۋشىلاردىڭ جۇيكە­سىن تۇت­كەن جايت. اسىرەسە, قالا ماڭىنداعى سايا­­جاي تۇرعىندارىنىڭ قوعامدىق كو­لىككە قاتىستى وكپەسى قارا قازانداي. وسى ەلدى مەكەندەردىڭ اۋىز سۋمەن تو­لىق قام­تاماسىز ەتىلمەۋى دە قالا باس­شى­لى­عى­نىڭ جۇمىسىنا سىن بولىپ وتىر.

قالادا ورتالىق جىلۋ جۇيەسىنە قوسىلماعان جەكە تۇرعىن ۇيلەردىڭ سانى كوپ. قىس بويى قاتتى وتىن تۇتىناتىن تۇرعىندار تال مەن داراق قورشاعان جاسىل قالانىڭ «وكپەسىن» تۇتىنمەن ىستاپ شىعادى. ونىڭ ۇستىنە بيىل سارشۇناق اياز كارىنە مىنگەندە, كومىر تاپشىلعى بولىپ, جۇرت ابىگەرگە ءتۇسىپ قالدى. سۇيىنەرلىگى, وبلىس ورتالىعىنا كوگىلدىر وتىن جەتتى. ءبىر جىل بۇرىن باستالعان قالانى گازداندىرۋ جۇمىسى جالعاسۋدا. قازىرگە دەيىن تابيعي گازعا 393 ابونەنت قوسىلعان. تۇرعىن ۇيلەردى تولىقتاي گازبەن قامتۋ اياقتالعاسىن, قالانىڭ ەكولوگيالىق ماسەلەسى دە شەشىلەدى دەگەن ءۇمىت بار.

ايتپاقشى, تالدىقورعاننىڭ تاياۋ بولاشاقتا «Smart sity» جوباسى اياسىندا جاڭا سيپاتتا دامۋعا تولىقتاي مۇمكىندىگى بار. ەلىمىزدەگى تسيفرلاندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە قالاداعى بىرقاتار نىسانداردىڭ جۇمىسىن جانداندىرىپ, قىزمەت كورسەتۋدى جاڭا باعىتتا قولعا الۋعا قادام جاسالىپ جاتىر. قالا قاۋىپسىزدىگىن بەينەقۇرىلعىلار ارقىلى قاداعالاۋ ساتىمەن جۇزەگە استى. وبلىس ورتالىعىنداعى بەيساۋىت ءجۇرىستى قالت جىبەرمەيتىن 669 كامەرا جۇمىس ىستەيدى. جانە اتالعان قۇرىلىعىلاردىڭ بار­لىعى ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ باسقارۋ ورتا­لىعانا تىكەلەي جالعانعان, بۇل ءتارتىپ ساق­شىلارىنىڭ جەدەل دابىل بەرۋ مەن جىل­دام ارەكەت ەتۋ مۇمكىندىگىن ەسەلەپ ارتتىرعان. ەلىمىزدەگى ەڭ العاشقى روبوت-پوليتسەي دە وسى تالدىقورعاندا جۇ­مى­سىن باستادى. جاساندى ينتەللەكتىنى دا­مىتۋعا ارنالعان العاشقى قادامنىڭ نا­تيجەسى تۋرالى «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» وقىر­ماندارىن بۇعان دەيىن قۇلاعدار ەتكەنبىز.

دىتتەپ كەلگەندە, تالدىقورعاننىڭ «اقىلدى قالاعا» اينالۋىنا تولىق نەگىز بار. قازىر جەتىسۋلىق جاس ينجەنەر تالعات ابىلاەۆ «تالدىقورعان Smart sity» جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسىن جا­ساپ جاتىر. ىزدەنىمپاز تۇلەك بۇعان دەي­ىن قالا تۇرىعىندارىنىڭ قاجەتىن وتەي­تىن تسيفر­لى جوبا – «Tinfo» ءموبيلدى قوسىم­شا­سىن دايىنداپ, ىسكە قوسقان بولاتىن.

تاعى ءبىر جاڭالىق, جاقىندا قالا اكىمى باعدات قاراساەۆ تۇرعىندارعا ەسەپ بەرۋ كەزىندە تالدىقورعان ماڭىنداعى مويناق اۋلىندا كۇننەن قۋات الاتىن ستانسا سالىناتىنىن ايتىپ قالدى. بيىل قۇرىلىسى باستالاتىن كۇن باتەرەيالارى ستانساسى ەلەكتر قۋاتىن وندىرۋگە قول جەتكىزسە, قالا تۇرعىندارى تۇتىناتىن ەنەرگيا قۇنى دا ەداۋىر تومەندەيتىن بولادى. دەمەك, كەلەر كۇننەن ءۇمىت مول.

قالماحانبەت مۇقامەتقالي,

«ەگەمەن قازاقستان»

الماتى وبلىسى