ساپالى دامۋدىڭ جاڭا جولى

بۇل باستاما قازاقستاندى الەمنىڭ دامىعان وتىز ەلىنىڭ قاتارىنا قوسۋعا جانە «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىندە ۇلت جوسپارىنىڭ الپىس قادامى ورىندالىپ قويدى, ال قالعانى ۇزاق مەرزىمدى, كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسادى. سونىمەن قاتار قازاقستاندى ءۇشىنشى جاڭعىرتۋ, «تسيفرلى قازاقستان» كەشەندى باعدارلاماسى جۇزەگە اسىپ, 2025 جىلعا دەيىن رەسپۋبليكانى دامىتۋ ستراتەگياسى ازىرلەندى.

قازاقستاننىڭ تابىسى ماڭىزدى ەكەنى انىق. سوندىقتان ەلدە ءتورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيانىڭ ەلەمەنتتەرىن كەڭ كولەمدە ەنگىزۋگە نەگىزدەلگەن ساپالى دامۋدىڭ جاڭا جولى قاجەت. وسى ورايدا بۇعان دەيىن قابىل­دانعان قۇجاتتارعا قوسىمشا رەتىندە بىرقاتار ماسەلەلەرگە نازار اۋدارۋ كەرەك بولادى.

بىرىنشىدەن, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جولداۋى – مەملەكەتتىڭ ومىرلىك ءىس ارەكەتىنە قاتىستى بۇكىل سالانى قامتىپ, ناقتىلىق پەن ورىندالۋى تۇرعىسىنان ەرەكشە تۇزىلگەن. ەكىنشى­دەن, ءوزىنىڭ كۇن تارتىبىندە تۇرعان جانە كوكەي­كەستى ماسەلەلەردى بارىنشا قامتىعان كولەمى جانە ماڭىزدىلىعى جونىنەن تاڭعالدى­رادى. ماسەلەن, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماسەلەسىندە پرەزيدەنت اگرارلىق ۋني­ۆەرسيتەتتەردىڭ ءرولىن ارتتىرۋ, جاڭا تەح­نولوگيالاردى ترانسفەرتتەۋ مەن ولاردى ەلدەگى جاعدايعا بەيىمدەۋمەن اينالىساتىن اگرارلىق عىلىمدى دامىتۋ ماسەلەلەرىنە نازار اۋدارۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالادى.  «قازاقستاندا جاسالعان» تابيعي ونىمدەرىنىڭ برەندىن العا جەتەلەپ, الەمدە تانىمال ەتۋگە شاقىرادى.

ۇشىنشىدەن, ن.نازارباەۆ الداعى 5 جىلدا اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ ءوندىرىسىن ۇلعاي­تىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن كەمىن­­دە 2,5 ەسەگە كوبەيتۋگە جانە تاياۋ ارادا اقىل­دى كولىكتىك جۇيە ەنگىزۋگە تاپسىرما بەردى. بۇل قادام كولىك جۇيەسىنىڭ اعىنىن رەتتەۋگە, دامۋ ينفراقۇرىلىمىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

قازاقستان پرەزيدەنتى تىڭ ماسەلەلەردى شەشۋگە ءاردايىم شىعارماشىلىق تۇر­عىسىنان قاراپ, تۇيتكىلدەردىڭ ءبارىن اقىلعا سالىپ قاراۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. ونىڭ جولداۋىندا العا قويىلعان مىندەتتەردە اقىل-وي سيپاتى ءجيى قولدانىلدى. ماسەلەن, جولداۋدا «سالىناتىن جانە سالىنعان ۇيلەر مەن ينفراقۇرىلىمدىق نىسانداردى ينتەللەكتۋالدى باسقارۋ جۇيەلەرىمەن جابدىقتاۋ كەرەك. بۇل تۇرعىندارعا قولايلى جاعداي جاساپ, ەلەكتر ەنەرگياسىن, جىلۋ مەن سۋدى تۇتىنۋدى قىسقارتىپ, تابيعي مونوپوليستەردى ءتيىمدى جۇمىسقا ىنتالاندىرادى» دەلىنگەن. مەنىڭشە, وسى ارقىلى دامىعان ەلدەردىڭ الەمدىك ەليتاسىنىڭ وركەنيەتتى قوعامىنا ەنۋدىڭ بىرەگەي ءارى بالاماسىز ءتاسىلى كورسەتىلگەن.

پرەزيدەنت بانكتەردىڭ ءرولى مەن ەكونو­ميكا­لىق جاۋاپكەرشىلىگىن تۇسىندىرە كەلە, قوعام الدىنا ماڭىزدى ماسەلەلەر قويادى: «اكتسيونەرلەردىڭ اففيليرلەنگەن كومپانيالار مەن جەكە ادامداردىڭ پايداسى ءۇشىن بانك­تەردەن قارجى شىعارۋى اۋىر قىلمىس بولىپ سانالۋعا ءتيىس. ۇلتتىق بانك مۇنداي ىستەرگە نەمقۇرايلى قاراماۋ كەرەك. ايتپەسە, مۇنداي مەملەكەتتىك ورگاننىڭ نە كەرەگى بار؟» وسى ارقىلى پرەزيدەنت مەملەكەتتىڭ بولاشاعىن ويلايتىن كورەگەندىگىن كورسەتەدى.

جولداۋدا جاستارمەن جۇمىس جۇرگىزۋدىڭ, قازاقستاننىڭ جاس بۋىنىن تاربيەلەۋدىڭ ماڭىزى تاعى دا ەرەكشە اتالىپ وتىلەدى. ەلگە ء«بىلىم بەرۋدىڭ جاڭا ساپاسى», «مۇلدە جاڭا باعدارلامالار, وقۋلىقتار, ستاندارتتار جانە كادرلار» قاجەت. سونىمەن قاتار «بارلىق جاستاعى ازاماتتاردى قامتيتىن ءبىلىم بەرۋ ىسىندە ءوزىمىزدىڭ وزىق جۇيە» قۇرۋدىڭ دا ماڭىزى زور. بۇدان بولەك «بىرەگەي ۇلت» رەتىندە ۇسىنىلعان ازاماتتىق قوعامنىڭ جاڭا تەزيسى دە قىزىقتى ءارى ماڭىزدى. وندا «كەز كەلگەن ەتنيكالىق توپتىڭ وكىلى كەز كەلگەن جۇمىستى تاڭداي الادى, ءتىپتى پرەزيدەنت بولىپ سايلانۋعا دا مۇمكىندىگى» بار ەكەنى ايتىلادى. سونداي-اق قازاق ءتىلى عۇمىرلى بولۋى ءۇشىن «ونى ءجونسىز تەرمينولوگيامەن قيىنداتپاي, قازىرگى زامانعا لايىقتاۋ» قاجەتتىگى دە كورسەتىلگەن.

پرەزيدەنت 2018 جىل استانانىڭ 20 جىل­دىق مەرەيتويى ەكەنىن ەسكە تۇسىرە وتىرىپ, ينۆەستورلاردىڭ مەملەكەتتى ەمەس, جۇمىس ىستەۋگە جانە ءومىر سۇرۋگە قولايلى قالا­نى تاڭدايتىنىن, سوندىقتان استانانىڭ تاجى­ريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ «سمارت سيتي» ستان­دارتىن ەنگىزىپ, قازاقستانداعى قالالار اراسىنداعى ۇزدىك ۇلگىلەرمەن الماسۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالادى.

جولداۋدا مۇنداي ماڭىزدى ماسەلەلەر كوپ كەزدەسەدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جارقىن كەلەشەككە قادام باسقان ءوز حالقىنىڭ ەكونوميكالىق جاعدايى مەن كوڭىل-كۇيىن ءدال باسا ءبىلۋى قايران قالدىرادى. ءبىز, وزبەكستاندىقتار, قايىرىمدىلىق ۇدەرىستەرى ءوزارا ارىپتەستىككە, ايماقتىڭ مۇددەسىنە جۇمىس ىستەپ جاتقان كورشىمىز جانە باۋىرلارىمىز ءۇشىن ەرەكشە قۋانامىز.

الو حودجاەۆ,

فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, تاۋەلسىز جۋرناليست

وزبەكستان