استانادا «شىعىس قايتا ورلەۋىنىڭ زاماناۋي ترەندتەرى» اتتى ورتالىق ازيا, وڭتۇستىك ازيا جانە تاياۋ شىعىستى زەرتتەۋ بويىنشا العاشقى ءۇش ايماقتىق عىلىمي كونفەرەنتسيا ءوتتى.
كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ, بىرقاتار مەملەكەتتىڭ ديپلوماتيالىق ميسسيا وكىلدەرى, حالىقارالىق ساراپشىلار مەن بەلگىلى عالىمدار قاتىستى.
كىرىسپە ءسوز سويلەگەن ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ە.سىدىقوۆ ءىس-شارانىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالا كەلە ءۇش ايماقتى بايلانىستىرۋ جونىندەگى باعىتتارعا توقتالدى.
«وسى ايتىلعان ايماقتارداعى ساياسي جانە ەكونوميكالىق ماسەلەلەر مەن ولاردى شەشۋ جولداردى تالقىلاۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇگىنگى كونفەرەنتسياعا الەمدىك دەڭگەيدەگى عالىمدار مەن ساراپشىلار, حالىقارالىق قاتىناستار سالاسىنىڭ ماماندارى جينالعان», دەدى ە.سىدىقوۆ.
ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى بۇدان ءارى ورتالىق ازيا, وڭتۇستىك ازيا جانە تاياۋ شىعىستى ستراتەگيالىق تۇرعىدا زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ اشىلعانىنا اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ورتالىق ايماقتاعى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى دەر كەزىندە انىقتاپ, وڭتايلى شەشىمىن تابۋعا كومەكتەسەدى. بۇدان كەيىن ءبىلىم ورداسىنىڭ باسشىسى كونفەرەنتسيا بارىسىندا تالقىلاناتىن تاقىرىپتاردى تانىستىردى.
جيىندا بايانداما جاساعان اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى د.اباەۆ وسىنداي كەڭ كولەمدەگى كونفەرەنتسيا تۋىنداعان تۇيتكىلدەردىڭ شەشىمىن تابۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ءسوز ەتتى. ۆەدومستۆو باسشىسى قازاقستاننىڭ ۇستانعان ساياساتى مەن باستامالارى الەمدە بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا قوسقان ۇلەسىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى.
سونىمەن قاتار كەيىنگى ون جىل كولەمىندە ازيا ەلدەرىنىڭ جاھانداعى ىقپالى مەن ءرولىنىڭ ارتقانىنا توقتالدى. وعان قازاقستاننىڭ جاقىندا عانا اياقتالعان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى مىندەتىن اتقارۋى دالەل بولا الادى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, زامان تالابىنا ساي قازاقستاندىق ديپلوماتيانىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە ءۇڭىلۋ ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساياسي فەنومەنىنە نازار اۋدارۋ قاجەت.
«تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ سىرتقى ساياساتتاعى بۇلجىماس ەرەكشەلىكتەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە كوپۆەكتورلىق ساياساتتى, ستراتەگيالىق كورەگەندىلىكتى, بىتىمگەرلىكتى, ايماقتىق كووپەراتسيا مەن ەڭ ماڭىزدى شەشىمدەردى دەر كەزىندە قابىلداۋى سياقتى قىرلارىن اتاۋعا بولادى», دەدى مينيستر.
بۇدان كەيىن مىنبەرگە كوتەرىلگەن ەقىۇ باعدارلامالارىنىڭ استاناداعى كەڭسەسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ديانا ديگول قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, كونفەرەنتسيانىڭ تاقىرىبى مادەني مۇرانى ەنشىسىنە العان ايماقتى, گەوساياسي جاعدايدىڭ ورتالىعىن قامتيدى. د.ديگول وسىنداي جيىننىڭ ءوتۋى ءوڭىردىڭ دامۋىنا ەرەكشە ۇلەس قوسىپ, ءبىلىم سالاسىنىڭ وركەندەۋىنە جول اشاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
ءىس-شارادا يران, پاكىستان, پالەستينا, ءۇندىستان مەملەكەتتەرىنىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىلەرى, يراكتىڭ ەلىمىزدەگى سەنىمدى وكىلى بايانداما جاسادى. ديپلوماتتار الەمدىك داعدارىستى شەشۋدەگى ەلىمىزدىڭ ءرولىن جوعارى باعالادى. سيريا جونىندەگى استانا پروتسەسىنىڭ, قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە تۇراقتى ەمەس مۇشە بولىپ سايلانۋى مەن توراعالىق مىندەتىن اتقارۋىنىڭ وڭىردەگى ارىپتەستىك پەن ىقپالداستىقتى ارتتىرۋعا تيگىزەر پايداسى مەن الەمدىك قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋداعى ماڭىزىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. جيىن بارىسىندا قازاقستاننىڭ ءوز ەركىمەن يادرولىق قارۋ ارسەنالىنان باس تارتقانى اتالىپ ءوتتى. سونداي-اق ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ كوشباسشىلىق قابىلەتى جوعارى باعالاندى.
كونفەرەنتسياعا اقش, رەسەي, ءۇندىستان, پاكىستان, قازاقستان, وزبەكستان جانە تاعى دا باسقا مەملەكەتتەردەن ايماقتاعى وڭىرلىك زەرتتەۋمەن اينالىساتىن الپىستان استام زەرتتەۋشىلەر مەن پروفەسسورلار قاتىستى. ولاردىڭ قاتارىندا گريگوري گليسسون (اقش), يرفان شاحزاد (پاكىستان), راماكرۋشنا پرادحان ء(ۇندىستان) سەكىلدى عالىمدار بار.
جيىندا ايماقتىق ءوزارا ءىس-قيمىل, مەملەكەتتەردىڭ سىرتقى ساياساتى, قاۋىپسىزدىگى, ەكونوميكاسى مەن مادەنيەتى سالالارىنداعى وزەكتى ماسەلەلەر تالقىلاندى. كىتاپ كورمەسى ۇيىمداستىرىلىپ, يراندىق مينياتيۋرالار كورسەتىلدى. پلەنارلىق وتىرىستار جاھاندىق داۋىردەگى ورتالىق ازيا, وڭتۇستىك ازيا جانە تاياۋ شىعىستىڭ ءرولى, جاڭا جىبەك جولىنىڭ كەلەشەگىنە ارنالدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە «ورتالىق ازيا, وڭتۇستىك ازيا جانە تاياۋ شىعىس ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعى» قۇرىلعان بولاتىن. جاڭا ورتالىق عالىمدار مەن ستۋدەنتتەر اراسىنداعى اكادەميالىق ارىپتەستىكتىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرىپ, ايماقتاعى قاۋىپسىزدىك, ساياسي جانە ەكونوميكالىق جاعدايدى تولىق تۇسىنۋگە جول اشادى.
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى حالىقارالىق قاتىناستار فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى اقبوتا جولداسبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي كەڭ كولەمدەگى كونفەرەنتسيانى وتكىزۋ جونىندەگى باستاما ءۇش جىل بۇرىن كوتەرىلگەن ەكەن. سودان بەرى تىڭعىلىقتى دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. قازىرگى تاڭدا حالىقارالىق قاتىناستار فاكۋلتەتىندە شەتەلدىك بىرنەشە عالىمدار ءدارىس وقيدى. ا.جولداسبەكوۆا ۋنيۆەرسيتەت جانىنان قۇرىلعان «ورتالىق ازيا, وڭتۇستىك ازيا جانە تاياۋ شىعىس ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعى» ستۋدەنتتەردى ساراپشىلىققا باۋليتىنىن ايتادى.
اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»