• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 19 قاڭتار, 2018

ۇلاعاتتى ۇرپاق تاربيەلەۋگە ۇندەدى

501 رەت
كورسەتىلدى

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جولداۋىندا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, ۇزدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسى جانە دەنى ساۋ ۇلت قالىپتاستىرۋدىڭ جوسپارى مەن مەملەكەتىمىزدىڭ العا قويعان ماڭىزدى مىندەتتەرىن اتاپ ءوتتى.  

مەملەكەت باسشىسى ەلىمىز جاڭا الەم كوشباسشىسىنا اينالۋ ءۇشىن جاس ۇرپاقتى جاڭا تەحنو­لو­گيالىق مۇمكىندىكتەردى يگەرۋگ­ە, ءوز بەتىمەن عىلىم, ءبىلىم ىزدەنۋگە ۇندەپ, بۇگىنگى كۇننىڭ تالابىنا ساي يننوۆاتسيا, «تسيفرلى قازاقستان», IT سالالارىن دامى­تۋ­دىڭ باعدارلامالارىن جەتىل­دىرۋدى تاپسىردى. سونىمەن قاتار ەلىمىزگە دامۋدىڭ جاڭا ساپاسى قاجەت ەكەنىن جەتكىزدى.

ەلباسى حالىققا ارناعان جول­داۋىندا: «بۇگىندە الەم ءتورتىن­شى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا داۋىرىنە, تەحنولوگيالىق, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالالارداعى تە­ر­ەڭ جانە قارقىندى وزگەرىستەر كەزە­ڭىنە قادام باسىپ كەلەدى. جاڭا تەح­نو­لوگيالىق قالىپ ءبىزدىڭ قالاي جۇ­مىس ىستەيتىنىمىزدى, ازاماتتىق قۇقىق­تارىمىزدى قالاي ىسكە اسى­را­تىنى­مىزدى, بالالارىمىزدى قالاي تاربيەلەيتىنىمىزدى تۇبەگەيلى وزگەرتۋدە», دەدى.

راسىندا, ەلىمىز ەتەك-جەڭىن بۇتىندەگەن ەگەمەن مەملەكەت بولىپ, وزىندىك سيپاتى مەن الەۋەتى ايقىن, تەگەۋرىندى ۇلت رەتىندە بەرىك تە بەكەم قالىپتاسىپ, الەمدىك كەز كەلگەن وزگەرىسكە بەيىمدەلىپ ۇل­گەردى. سوندىقتان ەلىمىزدىڭ بۇ­گىن­گى-ەرتەڭگى ءوسىپ-وركەندەۋ باع­دارىن تەك وسى تۇرعىدان باعامدايمىز. 

ويتكەنى مەملەكەتىمىزدىڭ رۋحاني تىرەگى بولعان يسلام ءدىنى ءبىلىم مەن عىلىمي وزگەرىستەرگە بەيىم­دەلۋدى قۇپتاپ, قۋاتتاي تۇسەدى. اسىل دىنىمىزدە مۇسىلمان ۇم­بەتىنە, كۇل­لى ادامزات بالاسى­نا پارىز بول­عان امالدىڭ ءبىرى – ءبىلىم مەن عىلىم ۇيرەنۋ. ءبىلىم­دى مۇسىلمان – تولىققاندى مۇسىل­مان. قۇراننىڭ ادام بالاسىنا تۇسىرگەن ءبىرىنشى ءسوزى – «وقى!» دەپ باستالعانى بەكەر ەمەس. قاسيەتتى قۇران كارىمنىڭ ء«مۇجادالا» سۇرەسىنىڭ 11-اياتىندا: «اللا تاعالا سەندەردەن يمان كەل­­­تىرگەندەردىڭ, عىلىم بەرگەن­دەر­­دىڭ دارەجەلەرىن كوتەرەدى, ىستە­گەن­دەرىڭدى تولىق بىلەدى», – دەلىنگەن. 

ەلباسى ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋ­تسيا جاعدايىنداعى دامۋ­دىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جول­داۋىندا جۇرتىمىزدى جاھان­دىق ۇدەرىستەرگە بەيىمدەۋدىڭ با­عىت-باعدارىن ۇنەمى جەتىلدىرىپ وتىرۋدى تاپسىردى. 

«بارلىق جاستاعى ازاماتتاردى قامتيتىن ءبىلىم بەرۋ ىسىن­دە ءوزىمىزدىڭ وزىق جۇيەمىزدى قۇرۋدى جەدەلدەتۋ قاجەت. ءبىلىم بەرۋ باع­دارلامالارىنىڭ نەگىزگى با­سىم­دىعى وزگەرىستەرگە ۇنەمى بەيىم بولۋ جانە جاڭا ءبىلىمدى مەڭگەرۋ قابى­لەتىن دامىتۋ بولۋعا ءتيىس», دەپ اتاپ ءوتتى ن.نازارباەۆ.

وسى رەتتە مەملەكەت باسشى­سى ۇلتىمىزدىڭ ءداستۇرى مەن مادە­نيەتىن بويىنا سىڭىرگەن ۇلتجاندى ۇرپاق تاربيەلەۋدىڭ ءمان-ماڭىزى­نا دا توقتالدى. بۇل – كوكەيتەس­تى ماسەلە, كەلەلى پىكىر. ويتكەنى, نارىقتىق ەكونوميكاعا ءبىرجولا كوشكەن قوعامدىق-الەۋمەتتىك قاتىناس جاعدايىندا ءومىر ءسۇرۋ قارە­كەتىمىز بەن مادەنيەتىمىز قان­داي قالىپتا دامىپ جاتىر دەگەن ساۋال تۋىندايدى. بۇل ماسەلەنى ۇمىتپاۋ كەرەك. 

«ۇلتتىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ءۇشىن مادەنيەتىمىز بەن يدەولوگيامىزدى ودان ءارى دامىتۋىمىز كەرەك. «رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ» ءمان-ماڭىزى دا ناق وسىندا. ءوزى­نىڭ تا­ري­حىن, ءتىلىن, مادە­نيەتىن بىلە­تىن, سونداي-اق زاما­نى­نا لا­يىق, شەت تىلدەرىن مەڭگەر­گەن, وزىق ءارى جاھاندىق كوزقاراسى بار قازاق­ستاندىق ءبىزدىڭ قوعامىمىز­دىڭ يدەا­لىنا اينالۋعا ءتيىس», دەدى پرەزيدەنت.

حالىقتىڭ ءدىني كوزقاراسىن بىلىممەن ۇشتاستىرىپ, كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ وزىق جاماعات­تى قا­لىپتاستىرۋ – قازاق­ستان مۇ­سىلماندارى ءدىني باسقار­ماسى­نىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى. قازىرگى ۋاقىتتا ءدىن ماماندارىنىڭ, يمام­دار مەن يسلامتانۋشى عالىم­داردىڭ بەدەل-مəرتەبەسىن كوتەرىپ, ولاردىڭ ءدىني ھəم زايىرلى ءبىلىمدى يگەرۋى – زامان تالابى. بۇل باعىتتا ءدىني باسقارما تاراپىنان «قازىرگى زاماننىڭ ۇزدىك 500 زيالى يمامى» جوباسى قولعا الىندى. ال بۇل تۇپتەپ كەلگەندە, وركەنيەت قۇ­نارىمەن نارلەنگەن بىلىكتى ما­مان­نىڭ قالىپتاسۋىنا, سول ار­قىلى قوعامنىڭ سۇرانىسىنا ساي ءدىني كادر دايارلاۋعا ءوز سەپتىگىن تيگىزەدى.

ەلباسى جولداۋىندا باسا ايتىپ وتكەن «رۋحاني جاڭعىرۋ» باس­تاماسى جاڭا ساتىداعى ورىستىلىكتىڭ جولىنا شىققان مەملەكەتىمىزدىڭ وقۋ, ءبىلىم جۇيەسىنە, ۇرپاق تار­بيەسىنە, ادامداردىڭ بيىك پاراسات مۇددەسىنە, تالعامىنا, كوبىرەك كوڭىل بولەتىن كەڭ اۋقىمدى شەشىم­د­ەر مەن اركەتتەردىڭ جالعاسى دەپ ايتۋعا بولادى. بۇل – دىنىمىزگە, داس­تۇرى­مىزگە, تاريحىمىزعا, ساباق­تا­سىپ كەلە جاتقان اسىل قۇندى­لىق­تارىمىزعا دەگەن مەملەكەتىمىزدىڭ قامقورلىعى.  دىنىمىزدە مۇسىلمان ادامنىڭ قۇلشىلىعى, باسقا ادامدارمەن قارىم-قاتىناسى, مىنەز-قۇلقى سىندى بارلىق ىستەرى ماقساتتى تۇردە جۇيەلەنگەن جوسپاردان تۇرادى. بۇل تۇرعىدا كۇللى مۇسىلمان ۇمبەتىنە ءجۇسىپ پايعامباردىڭ ءومىرى ونەگە. ول ءوزى ءومىر سۇرگەن قاۋىمعا جۇت كەلىپ, ەگىنسىز كەزەڭ كەلەتىنىن سەزىپ, ادامدارعا ودان شىعۋدىڭ جولىن سىلتەيدى. ءجۇسىپ پايعامباردىڭ قاۋىمعا قالايشا جوسپار قۇرىپ بەرگەندىگى قۇراننىڭ ء«جۇسىپ» سۇرەسىنىڭ, 47, 48, 49-اياتتارىندا باياندالعان: ء«جۇسىپ ايتتى: «جەتى جىل ۇدايى ەگىن ەگەسىڭدەر دە سوندا ورعان استىقتان ازداپ باستىرىپ الىپ, قالعانىن ساباعىمەن قوياسىڭدار (بۇزىلماس ءۇشىن). ال سودان كەيىن جەتى جىل قۋاڭشى­لىق بولادى, (سوندا) بۇرىنعى جينا­عان استىقتارىڭدى جەيسىڭدەر, از مولشەردەگىسىن عانا (ۇرىققا) ساقتايسىڭدار. ونىڭ ارتىنان جاڭبىر مول جاۋاتىن جىلدار كەلىپ, ادامدار جەمىس شىرىنىن ساۋاتىن بولادى» دەدى.  مىنە, قاسيەتتى قۇراندا دا اللا تاعالا ادامزات بۋىنى وسى­ناۋ قىراعىلىق قاسيەتىنىڭ ارقا­سىندا قابىرعاسىن قاتايتىپ, بۇعا­ناسىن بەكىتە تۇسكەنى تۋرالى جەتكىزگەن. سوندىقتان, ىزگىلىك پەن يگىلىكتى ماقسات ەتىپ, ەلدىڭ قامى ءۇشىن قىزمەت ەتۋ – ءار مۇسىلمانعا ءتان قاسيەت. 

سەرىكباي قاجى وراز, قازاقستان مۇسىلماندارى  ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى, باس ءمۇفتي

سوڭعى جاڭالىقتار