(تۇمانباي مولداعاليەۆكە رەكۆيەم)
بەۋ, دۇنيە-اي! كۇنى كەشە عانا ارامىزدا الشاڭ باسىپ جۇرگەن تۇماعاڭنىڭ قايتپاس ساپارعا اتتانعانىنا دا, مىنە, قىرىق كۇنگە تاياپ قالىپتى. الايدا اردا اقىنىن ارتىنداعى ەل-جۇرتى الدەن-اق ساعىنا باستاعانداي. سونىڭ ءبىر ايعاعى, ءبىز بۇگىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىرعان تۇماعاڭنىڭ زامانداسى, ليريك اقىن كاكىمبەك سالىقوۆتىڭ مىنا رەكۆيەمى.
قىرىق كۇن تولدى ومىردەن تۇماش وتكەلى,
جازاتايىم عۇمىرىن تاعدىر شەكتەدى.
ءبىر اۋىز ءسوز ايتا دا الماي اتتاندى,
وسى ەكەن عوي ناردىڭ ءۇنسىز شوككەنى.
قايران تىرلىك نەگە وسىنشا كەلتە ەدى؟
بولعان جوق قوي ول زاماننىڭ تەنتەگى.
وزا شاپقان دۇبىرىنە كوز ءتيدى-اۋ,
تۇماشىم دەپ حالقىم سۇيگەن ەركە ەدى.
وزبىر قازا وڭدىرماي جان ورتەدى,
وتتى اقىنعا وقىس كەتۋ ەرتە ەدى.
تۋعان جەرگە سىيماي كەتتى-اۋ,
ءوزى ايتقان,
جىلى جاققا قايتقان قۇستاي كوكتەگى.
دوستىعىمىز بولسا اڭىز-ەرتەگى,
قاتتى ءتيدى ءومىردىڭ بۇل وتكەلى.
قايران جۇرەك,
دوستى جوقتاپ باۋىرىمداي
وكسىك باسىپ, ازالى مۇڭ شەرتەدى.
ونىڭ ورنىن تولتىرا الماس مىڭ كىسى,
ساعىنادى-اۋ, ەلگە ورالعان جىل قۇسى.
ءوتتى ومىردەن ليريكانىڭ ساڭلاعى,
كوزىن جۇمدى ماحابباتتىڭ جىرشىسى.
اڭساتقانداي تۇمانبايدىڭ جان نۇرى,
سىڭسىپ تۇردى الماتى اق جاڭبىرى.
قارا ورمانداي قارالى جيىن تەڭسەلدى,
قاپىدا كەتكەن اقىننىڭ باتىپ تاعدىرى.
توقتاتقانداي ءوزىنىڭ ءساتتى ءداۋىرىن,
قايعى باستى تۋىپ-وسكەن اۋىلىن.
الاتاۋعا كوڭىل ايتتى بار قازاق,
اكەتسە ءولىم توردەگى ەڭ ءتاۋىرىن.
كوڭىل ايتىپ حات ارناپتى ەلباسى,
ەلجىرەتتى قيماستىق مول ءسوز ءناشى.
اكادەميك قيراباەۆ تولعانسا,
مارجان توكتى قالىڭ قاۋىم كوز جاسى.
تاعدىر, شىركىن, اتاعىنا قاراي ما؟
ءبىر قوزعالدى جەردىڭ بەتى شاراينا.
تۇركى تەكتەس ەلدەر قايعى ءبولىستى,
فيردوۋسي دە كوڭىل ايتتى ابايعا.
بۇلت جامىلدى كەڭسايداعى كۇن نۇرى,
اياتتان باسقا...
سانسىز كوپتىڭ تىندى ءۇنى.
قارا جەردىڭ قوينىنا كىردى ۇلى اقىن,
التى الاشتىڭ الەمگە ايگى ءدۇلد ۇلى.
ءۇنسىز قالدىم
ەستەن كەتپەي نۇر ءجۇزى,
وي-حوي دەرسىڭ,
اتتاپ باسپاي تىندى ءىزى.
اعىپ ءتۇستى كوك اسپاندى قاق جارىپ
الاتاۋدىڭ جىردان تۋعان جۇلدىزى.
ورمانداعى اڭداي تاپپاس قورعان دا,
وسىناۋ قازا شوشىدىم سىرىن شولعاندا.
ءولىم دەگەن سونشا وڭاي ەكەن عوي,
ءومىر ءسۇرۋ قانشا قيىن بولعاندا.
اساۋ تاعدىر, اقىن اتىن دوعارتتىڭ,
پاك جۇرەككە ءوشىڭ بارداي وق اتتىڭ.
ماناشتى اڭساپ جۇرگەنىمدە جىر توگىپ,
ويدا جوقتا تۇمانبايدى جوعالتتىم.
قىرىق كۇن ءوتتى,
سودان بەرى, اعايىن,
سەلدىرەپ قالدى قىزىعى مول ماڭايىم.
نە دەمەكپىن؟
شارا بار ما تاعدىرعا؟
ەگىلە بەرمەي ەسىمدى جيناپ الايىن.
ونى سۇيگەن دوس-جاراننىڭ تالايىن
جۇباتۋعا,
جان-جاعىما قارايىن.
قۇستار قايتىپ ورالعاندا كوكتەمدە
تۇمانبايشا كوڭىل كۇيىن تابايىن.
ول ورناتقان ولەڭ ءسوزدىڭ سارايىن,
جان باۋراعان نازىك سەزىم ارايىن
اي-الەمگە
ماقتانىشپەن پاش ەتىپ,
جانعا شابىت, جىرعا باعىت تابايىن.
«قۇستار ءانىن» كەڭدەۋ شىرقاپ سالايىن,
«عاشىق جۇرەك» قوڭىراۋىن قاعايىن.
جارقىل قاعىپ
اققان جۇلدىز سونبەستەي,
جەر بەتىندە جاڭا شىراق جاعايىن.
تۇمانبايدى ءولدى دەۋگە بارمايمىن,
سوندا عانا باسەڭ تارتار بار قايعىم.
ول اتتاندى ماڭگىلىكتىڭ جولىنا,
رۋحىنا جان تىلەگىن ارنايمىن.
قاتتى باتتى ومىردەن تۇماش وزعانى,
ايتىلماستاي شەمەن شەردى قوزعادى.
تۇمانبايلار بۇل جالعاندا ازايسا,
تەز كورىنەر كىسىلىك كوركى توزعانى.
ارتىق بولماس
دوستىڭ سىرىن بىلگەن دە.
ول ەل-جۇرتتان تالانت ىزدەپ جۇرگەندە,
جەزقازعاننىڭ شاحتاسىندا كەزدەستىك,
شارۋاسى بارداي جالعىز ءبىر مەندە.
سىپايى ەكەن جاس جىگىتىم شىن-اق تىم,
قولدا باردى كەلدى اقىنعا سىناتقىم.
ەت پەن شايدىڭ اراسىندا جىر وقىپ,
قوناعىمدى اسا قاتتى قۋانتتىم.
وقىپ, تىڭداپ,
جازعانىمدى زور تۇتتى,
«بولدى, – دەدى, – ماعان داعى جول قۇتتى».
ورىس دوسى جاقسى تالانت تاپقاندا,
قۇرالاقان كەتەم بە دەپ قورقىپتى.
كەنشىلەرمەن دوس بوپ كەتتى جاس اقىن,
جايراڭ قاعىپ قۇشاعىن كەڭ اشاتىن.
سىر اقتارسا ادال, تازا تولقيتىن,
جىر وقىسا ماڭ بۇلكىلگە باساتىن.
تۋعان ەلگە جان-تانىمەن بەرىلگەن,
اتپال ەدى ءبىر كۇنى جوق ەرىنگەن.
وتانسۇيگىش, ۇلتىنسۇيگىش نار ەدى,
تاۋەلسىزدىك بيىگىنەن كورىنگەن.
ساعان داعى,
بەۋ, ازامات, ماعان دا,
كەرەك ەدى تۇمانبايلار ءاماندا.
شىن ۇلتجاندى, ارى تازا ەر ەدى,
وتە كەرەك مىنا قاتال زاماندا.
ىعىر قىلىپ,
شۇرقان سالىپ بىرەۋگە,
بارمايتۇعىن قاساقانا ۇدەۋگە.
ول تىرلىكتە بەرىپ ءوتتى قولۇشىن
جەر بەتىندە سۇرىنگەن مەن جۇدەۋگە.
«بار» مەن «جوقتى» ءادىل, تازا ۇعاتىن,
اقيقاتقا ارناپ ءوتتى قۋاتىن.
الدەقالاي كەتكەندەردى ناقاقتان,
تۇرمەدەن دە كەيدە الىپ شىعاتىن.
اۋىلداستار جان تىلەگىن جالعايتىن,
قاشان كورسەم ماڭايىنان قالمايتىن.
جامان تايىن تاڭىرىسىندەي ارداقتاپ,
جالىن اتقان جىر تورەسىن ارنايتىن.
قولدا بارىن ايار دەرسىڭ دوستان كىم,
از ەمەس قوي مول داستارقان توسقان كۇن.
ارماندايتىن اۋىلداستار توبىندا
سايرانداۋدى «توعايىندا توقساننىڭ».
اتا-انانىڭ اق تىلەگىن اقتادى,
شاڭىراق سۇيگىش
اۋلەت جولىن ساقتادى.
گۇلدەي نازىك, جانى ءمولدىر كۇلتايى
ەڭ ارداقتى بولدى باقىت تاپقانى.
تۇماش بولدى تاۋەلسىز ەل اسىلى,
ادالدىقتىڭ, سۇلۋلىقتىڭ عاشىعى.
مايپاڭ باسقان
شالقار مىنەز بيازى,
زاڭعار اقىن ءوتتى التىن عاسىرى.
ول مەرت بولسا دەر كەزىندە ساقتانباي,
ەستەن كەتپەس كەرە قارىس اق ماڭداي.
ۇمىتپاسپىن كوز جۇمىلىپ كەتكەنشە,
كەڭسايدا ەمەس,
جۇرەگىمدە جاتقانداي.
كاكىمبەك سالىقوۆ.