ۇلى جىبەك جولىنىڭ تاريحى وسىدان 5000 جىل بۇرىن باستاۋ الاتىنىن ءبىز جاقسى بىلەمىز. بۇل جولدىڭ تەك قانا ساۋدا جولى عانا ەمەس, دۇنيەجۇزىنىڭ وركەنيەتى مەن مادەنيەتىن توعىستىرعان, وزىندىك قۇندىلىعى جوعارى, وشپەس ءىزىن قالدىرعان تاريحي جول بولعانى راس. ال بۇگىندە جىبەك جولى قايتا جاڭعىردى.
سارسەنبىنىڭ ءساتتى كۇنى ەلىمىزدىڭ مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن قىتايدىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگى, “بەيجىڭنىڭ ءبىرىنشى تاريحي مۇراجايى” جانە قىتايدىڭ جىبەك مۇراجايىنىڭ بىرلەسىپ ۇيىمداستىرۋىمەن ەلوردانىڭ تاۋەلسىزدىك سارايىندا “جىبەك جولى - قىتايدىڭ جىبەك ونەرى” اتتى كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتى بولىپ ءوتتى.
ءوزىنىڭ ساپاسى مەن ساندىلىگى جاعىنان الەمگە تانىلعان قىتاي جىبەگىن ءوندىرۋ اسپاناستى ەلىنە وركەنيەتتىلىك جاعىنان ۇلكەن ابىروي اكەلگەنى شىندىق. سوندىقتان دا جىبەكتى ءوندىرۋ, توقۋ ونەرى كۇنى بۇگىنگە دەيىن قىتاي مادەنيەتىنىڭ اجىراماس بولىگى. شىعىستىڭ ءتول ونەرىن, قۇندى جادىگەرلەرىن ناسيحاتتاۋ, سونداي-اق قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق بايلانىستاردى نىعايتۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان بۇل كورمەگە 5 بولىمنەن تۇراتىن 145 جىبەكتەن جاسالعان جادىگەرلەر قويىلعان. سونىمەن قاتار, جىبەك توقيتىن ستانوكتار, وسىدان 3-4 مىڭ جىل بۇرىن توقىلعان جىبەك ماتالاردىڭ كوشىرمەلەرى, پاتشالىق داۋىردەگى جىبەك كيىمدەر ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ نازارىنا ۇسىنىلدى.
اتالمىش كورمەنى تاماشالاۋعا قر مادەنيەت جانە اقپارات ۆيتسە-ءمينيسترى اسقار بورىباەۆ تا كەلدى. كورمەنىڭ تۇساۋكەسەر سالتاناتىندا ءسوز سويلەگەن ۆيتسە-مينيستر بۇگىنگى تاڭداعى قازاقستان مەن قحر اراسىنداعى مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ءوزارا ىنتىماقتاستىقتىڭ دامىپ كەلە جاتقاندىعىنا توقتالا كەلىپ, “جىل سايىن ەكى ەلدىڭ مادەنيەتىنە ارنالعان كوپتەگەن ءىس-شارالار جوعارعى دەڭگەيدە وتكىزىلىپ كەلەدى. بۇنىڭ ءوزى دوستىق قارىم-قاتىناستارىمىزدى ودان ارمەن جانداندىرۋعا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەدى” دەدى.
ال كورمەنىڭ اسا ماڭىزدى ءارى ءماندى شارا ەكەندىگىنە بەيجىڭنىڭ ءبىرىنشى تاريحي مۇراجايىنىڭ باسشىسى لي حە ين ايرىقشا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, تاريحتان ايگىلى بولعان “جىبەك جولى” قازاقستان مەن قىتاي ەلدەرىنىڭ دوستىعى مەن ساۋدا كوپىرىنە اينالدى. تسين پاتشالىعى مەن قازاق ساۋداگەرلەرى سول زاماننىڭ وزىندە-اق ءوزارا تىعىز بايلانىستا بولعان. سونداي-اق ول قىتاي مەملەكەتتىك مۇراعاتتارىندا سول جىلدارى ەكى ەل اراسىندا بولعان اسا ماڭىزدى جازبالار ساقتالعاندىعىن اتاپ ءوتتى.
بۇل كورمەنىڭ ەسىگى 4 ناۋرىزعا دەيىن اشىق بولادى.
اراي ۇيرەنىشبەكقىزى.
قازاق قالامگەرلەرىنىڭ نەمىس تىلىندەگى كىتاپتارى تابىس ەتىلدى
وتكەن جىل قازاقستاننىڭ گەرمانيا فەدەراتيۆتى رەسپۋبليكاسىنداعى جىلى بولىپ وتسە, بيىل گەرمانيانىڭ قازاقستانداعى جىلى بولىپ بەلگىلەنگەن. وسىعان وراي نەمىس جۇرتىنىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرى العاشقى قادامدارىن ەلورداداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادان باستاپ, مۇندا گەرمانيا جىلىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ شەڭبەرىندە كىتاپحاناعا قازاق قالامگەرلەرىنىڭ نەمىس تىلىندەگى كىتاپتارىن تابىس ەتۋ سالتاناتىنا قاتىستى.
ءراسىم كەزىندە گەرمانيا فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسىنداعى قازاقستان ەلشىلىگى نەمىس تىلىندە شىققان ابايدىڭ, م.اۋەزوۆتىڭ شىعارمالارىن, ن.ءا.نازارباەۆتىڭ “ەۋرازيا جۇرەگىندە”, “قازاقستان جولى”, “بەيبىتشىلىك كىندىگى”, ت. احتانوۆتىڭ “دالا سىرى”, ءا.نۇرپەيىسوۆتىڭ “سوڭعى پارىز”, ءا.كەكىلباەۆتىڭ “مۇنارا نەمەسە اڭىزدىڭ اقىرى”, و.ءسۇلەيمەنوۆتىڭ “مينۋتا مولچانيا نا كرايۋ سۆەتا”, گ.بەلگەردىڭ “دوم سكيتالتسا” كىتاپتارىن سىيعا تارتتى.
شارا بارىسىندا ءسوز العان جازۋشى اكىم تارازي, مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ وكىلى سەرعازى تاۋەكەلوۆ, قازاقستاننىڭ گەرمانيا فەدەراتيۆتى رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشىسى نۇرلان ونجانوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ناتاليا گەللەرت, قازاقستانداعى ليتۆا ەلشىلىگىنىڭ ءبولىم جەتەكشىسى انتاناس پياتراۋسكاستار بۇل شىعارمالاردىڭ قازاقستاننىڭ تاريحى مەن قازاق حالقىنىڭ ادەبي-مادەني مۇراسىن نەمىس جۇرتىنا ناسيحاتتاۋدا تاپتىرماس قۇرال ەكەندىكتەرىنە توقتالا كەلىپ, ادەبي-مادەني بايلانىس توڭىرەگىندە ءوز وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
بەرىك سادىر.
قاراسايلىقتار قۋانىشى
جىل وتكەن سايىن قاسكەلەڭ قالاسىنىڭ شىعىسىنان بوي كوتەرگەن “التىن اۋىل” شاعىن اۋدانىنداعى كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەر شاھار ساۋلەتى مەن سالتاناتىن تولىقتىرۋدا. جاقىندا مۇندا 80 پاتەرلى سەگىز قاباتتى يپوتەكالىق ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. باسپاناعا مۇقتاج جانداردىڭ مەرەيىن تاسىتقان اۋدان اكىمى ءلاززات تۇرلاشەۆ جاڭا پاتەر كىلتتەرىن سالتاناتتى جاعدايدا تاپسىردى.
پاتەر العاندار اراسىندا اقجار اۋىلدىق امبۋلاتورياسىنىڭ دارىگەرى رايحان ياكۋپوۆا, اۋداندىق ەمحانانىڭ دارىگەرى قارلىعاش ماتوۆا, ۇستاز گۇلجان بۋدانوۆا ءبىر جانە ءۇش بولمەلى پاتەرلەرگە يە بولىپ, بالالارىمەن بىرگە قۋاندى. ولار بۇعان دەيىن پاتەر جالداپ, قيىندىقتى باستارىنان وتكەرگەن. قونىس تويىن تويلاعاندار اراسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر مەن جاس وتباسىلار دا بار.
جايدارمان جۇزدەسۋدە “اقسۋ” قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ باسشىسى س.ايتباەۆ شاعىن اۋداندا مەكتەپ, بالاباقشا, ستاديون, تاعى دا باسقا حالىقتىڭ تۇرمىستىق جاعدايىنا قاجەتتى عيماراتتار سالىناتىنىن ورتاعا سالدى. قاراسايلىقتار بيىل تاعى ءبىر كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋدى جوسپارلاسا, نەسيەلىك جانە جالعا بەرىلەتىن جاڭا ۇيلەر دە جەدەل سالىنۋدا.
كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.