ەكى ايدان كەيىن وڭتۇستىك كورەيانىڭ پحەنچحان قالاسىندا ءححىىى قىسقى وليمپيا ويىندارى باستالادى. ءتورت جىلدىقتىڭ باستى باسەكەسىنە الەمنىڭ 90 مەملەكەتىنەن 2500-گە جۋىق قىسقى سپورتتىڭ ۇزدىك سپورتشىلارى باق سىنايدى دەپ كۇتىلۋدە. قازىرگى تاڭدا قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىندا 23 جولداما بار. بۇل كورسەتكىش وليمپيا ويىندارىنا دەيىن ءالى دە ءوسۋى مۇمكىن.
قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسى قىسقى وليمپيا ويىندارىنا (قوو) تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە 1994 جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە قاتىسىپ كەلەدى. كەلەسى جىلى وتانداستارىمىز رەتتىك سان بويىنشا اق قار, كوك مۇز ۇستىندە وتەتىن الامانعا جەتىنشى رەت قاتىسپاق. قازاق حالقى ءۇشىن جەتى كيەلى سان بولىپ ەسەپتەلەدى. ياعني جەتىنشى رەت قاتىسقالى تۇرعان قىسقى وليمپيا ويىندارىندا سپورتشىلارىمىز مەدال سانى بويىنشا رەكوردتىق كورسەتكىشتى تىركەيدى دەگەن سەنىمدەمىز. پحەنچحان وليمپياداسىنا توقتالماي تۇرىپ, اۋەلى قازاقستاننىڭ بۇگىنگە دەيىنگى جەتىستىكتەرىن سارالاپ كورسەك.
1994 جىلى نورۆەگيانىڭ ليللەحامەر قالاسىندا وتكەن قىسقى وليمپيا ويىندارىنا تۇڭعىش رەت قاتىسقان قازاقستان قۇراماسى ءۇشىن بۇل بايراقتى باسەكە تابىستى بولدى دەسەك قاتەلەسپەيتىن شىعارمىز. ويتكەنى قازاقستان سپورتشىلارى قوو-عا العاش رەت قاتىسىپ تۇرسا دا, ءبىر التىن جانە ەكى كۇمىس مەدال يەلەنىپ, ايدى اسپانعا ءبىر-اق شىعاردى. قازاقستان قۇراماسىنا ءۇش جۇلدەنى حالىقارالىق دودالاردا اتوي سالىپ, سول ۋاقىتتا ەل نامىسىن ابىرويمەن قورعاپ جۇرگەن شاڭعىشى – ۆلاديمير سميرنوۆ سالدى. اتالعان وليمپيادادا سپورتتىڭ سەگىز تۇرىنەن قازاقستاندىق 29 سپورتشى قاتىسقان ەدى. وتانداستارىمىز ءۇش مەدالمەن جالپىكوماندالىق ەسەپ بويىنشا 12-ورىننان كورىندى.
اراعا ءتورت جىل سالىپ سپورتشىلارىمىز جاپونيانىڭ ناگانو قالاسىندا جالاۋى جەلبىرەگەن اق وليمپياداعا قاتىستى. سپورتتىڭ سەگىز تۇرىنەن 60 سپورتشى باق سىناعان بايراقتى باسەكەدە وتانداستارىمىز ەكى قولا مەدالدى قاناعات تۇتتى. الەم بويىنشا ءدال سول جىلدارى شاڭعى سپورتىنان قارسىلاستارىن شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرماي جۇرگەن, قازاقستاننىڭ العاشقى وليمپيا ويىندارىنىڭ چەمپيونى ءارى كاھارمانى سانالعان ۆلاديمير سميرنوۆ بۇل جولى قۇراما قورجىنىنا قولا جۇلدە سالدى. ال ەكىنشى قولا مەدالدى كونكيمەن جۇگىرۋ سپورتىنىڭ وكىلى ليۋدميلا پروكاشەۆا يەلەندى. ءسويتىپ ءXVIIى وليمپيادانى قۇرامامىز جالپىكوماندالىق ەسەپ بويىنشا 20-ورىنمەن قورىتىندىلادى. قالعان ەكى وليمپيادادا (2002 جىل, سولت-لەيك-سيتي (اقش), 2006 جىل, تۋرين (يتاليا) سپورتشىلارىمىز تۇعىر بيىگىنەن كورىنە الماي, ەلگە جۇلدەسىز ورالدى. ال 2010 جىلى ۆانكۋۆەردە (كانادا) وتكەن كەزەكتى وليمپيادادا كۇللى قازاق جۇرتى ەلەنا حرۋستالەۆانىڭ (بياتلون) كۇمىسىن قاناعات تۇتسا, 2014 جىلعى سوچي وليمپياداسىندا دەنيس تەننىڭ (مانەرلەپ سىرعاناۋ) جالعىز قولاسى قازاقستان قۇراماسىن جۇلدەسىز قايتۋدان قۇتقارىپ قالدى.
التى قىسقى وليمپيا ويىندارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, شىعىس قازاقستان وبلىسىنان 64 سپورتشى ەل نامىسىن قورعاعان. ەكىنشى ورىندا اقمولا وبلىسى – 40 سپورتشى جانە 38 سپورتشىمەن الماتى قالاسى ۇزدىك ۇشتىكتى قورىتىندىلاپ تۇر. ءبىر ەرەكشەلىگى, اقمولا وبلىسىنىڭ وكىلدەرى ءتورت جىلدىقتىڭ باستى باسەكەسىنە ءبىر دەڭگەيدە قاتىسىپ كەلەدى. ال الماتى قالاسى سپورتشىلارىنىڭ ۇلەس سالماعى ازايعان. بۇل كورسەتكىش ءتورتىنشى ورىندا تۇرعان پاۆلودار وبلىسىنا دا تيەسىلى. ماسەلەن, 2010 جىلعى قوو-عا كەرەكۋ وڭىرىنەن بىردە-ءبىر سپورتشى قاتىسپاعان.
بەسىنشى ورىندا – سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى. بىراق ءار وليمپياداعا سولتۇستىك ايماق ەكى-ءۇش سپورتشىعا ءۇمىت ارتىپ وتىرسا دا, جاعدايدى جاقسى دەپ ايتۋ قيىن. ونىڭ ۇستىنە سقو-دان سايىسقا كوبىنە كونكيشىلەر عانا قاتىسادى. قوستاناي وبلىسى دا وسىنداي باعاعا لايىق. تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى ايماقتان قوو-عا تەك ەكى شاڭعىشى قاتىسقان. اقتوبە وبلىسىنىڭ (11-ورىن) تابيعي-كليماتتىق جاعدايلارى دا قىسقى سپورتشىلاردى تاربيەلەۋگە وتە قولايلى بولسا دا, 2010-2014 جىلدار ارالىعىندا بۇل ايماقتىڭ اتىن تەك شورت-ترەكشى ايدار بەكجانوۆ ارقىلى ەستىدىك. ونىڭ ءوزى اقتوبە وبلىسىندا تۋىپ, سپورتپەن باتىس قازاقستان وبلىسىندا اينالىسا باستاعان.
بەس وليمپياداعا قاتىسىپ, رەكورد ورناتقان شاڭعىشى ەلەنا انتونوۆانىڭ ارقاسىندا باتىس قازاقستان وبلىسى جەتىنشى ورىندى يەمدەنىپ تۇر. وسى بەس قىسقى وليمپيادادا تۋعان وبلىسىنىڭ اتىنان انتونوۆا ءبىر رەت قانا شىققان. قاراعاندى وبلىسى ءۇشىن (8-ورىن) 1998 جىلعى وليمپياداعا ءۇش سپورتشى قاتىسىپ, رەكوردتىق كورسەتكىش بولىپ سانالادى. ونىڭ ەكەۋى مانەرلەپ سىرعاناۋشىلار – يۋري ليتۆينوۆ (جەكەلەي سىرعاناۋ) پەن اندرەي كريۋكوۆ (جۇپتىق). ال وزگە وليمپيادادا كەنشىلەر قالاسىنان تەك كونكي تەبۋشىلەر عانا ونەر كورسەتكەن.
قىسقى سپورت تۇرلەرىنە سپورتشى دايىندايتىن وبلىستاردىڭ قاتارىنا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى (9-ورىن) جاقىندا عانا قوسىلدى. وڭتۇستىكتە شاڭعى اكروباتيكاسىنا دايىندايتىن جاقسى گيمناستيكا مەكتەپتەرى بار. وقو-نىڭ اتىنان شىققان سپورتشىنىڭ دەبيۋتى 2010 جىلعى ۆانكۋۆەردە وتكەن وليمپيا ويىندارىندا بولدى. ال سوڭعى وليمپياداعا ولار ۇشەۋ بولىپ قاتىستى. استاناعا 10-ورىندى تانىمال شاڭعىشىلاردىڭ وتباسى – ستاروستيندار الىپ بەردى. قىزىلوردا ايماعىنىڭ ءتىزىمى جىل سايىن تومەندەپ بارادى (12-ورىن). ايماق تىزىمىنە 1976 جىلى سوندا تۋىپ, سەمەيدە كونكي سپورتشىسىنا اينالعان ۆلاديمير كوستيننىڭ ارقاسىندا ەنىپ وتىر. كەلەسى جىلدىڭ باسىندا وتەتىن وليمپياداعا قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اتىنان مانەرلەپ سىرعاناۋشى ەليزابەت تۇرسىنباەۆا قاتىسادى.
وليمپيادا دەلەگاتسياسىنىڭ كوپ بولىگىن (ادەتتە 10 سپورتشىدان كەم ەمەس, ال 2006 جىلعى قوو-دا 17 سپورتشى قاتىستى) شاڭعى سپورتشىلارى قۇرايدى. قازاقستان قۇراماسىندا اۋەلدە اقمولالىقتار كوپ بولاتىن. سونىمەن قاتار شقو مەن پاۆلوداردان جانە از مولشەردە قوستاناي جانە بقو-دان قاتىساتىن. بىراق سوڭعى جىلدارى گەوگرافيا وزگەرىپ, 2014 جىلعى قوو-دا ەلىمىزدىڭ نامىسىن شىعىس قازاقستان وبلىسى (6), اقمولا وبلىسى (4) جانە استانا قالاسىنىڭ (1) شاڭعىشىلارى قورعادى.
بياتلونشىلار توبىنىڭ نەگىزىن شقو, اقمولا جانە پاۆلودار وبلىستارىنىڭ تۋمالارى قۇرايدى. سونداي-اق شىعىس قازاقستاندا موگۋلدىڭ (فريستايلدىڭ ءبىز ءۇشىن ەڭ ناتيجەلى بولىگى) بار قۇرامى جاساقتالادى. بۇل ايماق جەكە تاۋ شاڭعىشىلارى مەن ترامپليننەن سەكىرۋشىلەردى دە تاربيەلەۋدە. شاڭعى اكروباتتارى وڭتۇستىك قازاقستاننان قاتىسادى. كونكيمەن جۇگىرۋدىڭ نەگىزگى ايماعى – سولتۇستىك قازاقستان جانە قوستاناي وبلىستارى. ال ەكاتەرينا ايدوۆا سوڭعى جىلدارى قاراعاندى وبلىسىنىڭ اتىنان شىعىپ ءجۇر. شورت-ترەكشىلەردى نەگىزىنەن بقو مەن قوستاناي دايىندايدى. الماتى قالاسى قىسقى ويىندارعا ۇلەستى ترامپليننەن سەكىرۋ, تاۋ شاڭعىسى جانە مانەرلەپ سىرعاناۋشى سپورتشىلار ارقىلى قوسادى.
ءالي بيتورە,
«ەگەمەن قازاقستان»