ءابۋ دوسمۇحامبەتوۆ اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان گيمنازيا-ينتەرناتى بۇگىنگى زامان اعىمىنا ورايلاستىرىلعان وزىق ۇلگىدەگى يننوۆاتسيالىق ءادىس-تاسىلدەردى باتىل ەنگىزگەن ءبىلىم وشاعى سانالادى. 2016-2017 وقۋ جىلى ونىڭ قابىرعاسىنان قانات قاعىپ ۇشقان 37 تۇلەكتىڭ ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ قورىتىندىسى بويىنشا جيناعان ورتاشا بالى 103,3-ءتى قۇراعان. 19 وقۋشى «التىن بەلگى» مەن ەرەكشە اتتەستات, 27 وقۋشى گرانت يەگەرى اتانعان. ءبىز ەڭسەلى وقۋ ورداسىنىڭ ۇستازدارىنا جولىعىپ, وقۋ-تاربيە سالاسىندا اتقارىلىپ جاتقان شارالارمەن قوسا, ولاردى تولعانتقان ماسەلەلەر توڭىرەگىندە دە پىكىرلەسكەن ەدىك.
ديرەكتوردىڭ وقۋ-تاربيە ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى داريعا قوسپانوۆانىڭ ايتۋىنشا, كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ دامۋى, وركەنيەتتەن ءوز ورنىن تابۋى ۇلتتىق ءبىلىم جۇيەسىنە كوپ بايلانىستى. وسى سەبەپتى الەمدىك ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە ىقپالداستىرىلعان ساپالى ءبىلىم, ونەگەلى تاربيە بەرۋدىڭ ۇلتتىق مودەلىن قالىپتاستىرۋ اسا ماڭىزدى. بۇگىندە وقىتۋدىڭ پاراديگماسى كوپ وزگەردى, مازمۇنى وزگەشە سيپاتقا يە بولدى. سوندىقتان وقۋ-تاربيە ۇردىسىندە ورىن العان زاماناۋي وزگەرىستەردى ەسكەرمەۋگە, ەلەمەۋگە بولمايدى. ءبىلىم بەرۋدەگى جاڭعىرتۋ مەن يننوۆاتسيالىق مودۋلدەردىڭ جۇيەلى جالعاسۋىنا ىقپال ەتۋدىڭ باستى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى جەكە تۇلعانىڭ كاسىبي شەبەرلىگىمەن تىعىز بايلانىستى دەسەك, وقىتۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرىن جەتىلدىرىپ وتىرۋدىڭ, وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدىڭ, ءتيىمدى قولدانۋدىڭ ماڭىزى زور. جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىندا ناقتى ارەكەتتەر ارقىلى بەلسەندى وقىتۋدىڭ مۇمكىندىكتەرى مەن جولدارى جان-جاقتى قاراستىرىلعان. «مۇعالىم كوپ ءادىستى بىلۋگە تىرىسۋ كەرەك. ونى وزىنە سۇيەنىش, قولعابىس نارسە ەسەبىندە قولدانۋى كەرەك» (ا.بايتۇرسىنوۆ) دەگەن قاعيدا ءوز ومىرشەڭدىگىن جويعان جوق. ارينە وقۋشىنىڭ سىني, لوگيكالىق تۇرعىدان ويلاۋ, دەربەس شەشىم قابىلداۋ جايى نەگىزگى نىسانا ەتىلسە دە, نەگىزگى سالماق ۇستازدار قاۋىمىنا تۇسەتىنى, بۇل ورايدا جوعارى كاسىبي بىلىكتىلىك مەن قالىپتاسقان ءىس-تاجىريبەلەرگە سۇيەنەرىمىز تالاسسىز. مەكتەبىمىز تەحنيكالىق وقۋ قۇرالدارمەن جەتكىلىكتى تۇردە جابدىقتالعان. قازاق ءتىلى مەن ادەبيەت زەرتحاناسى, 18 ينتەراكتيۆتى, بيولوگيا-حيميا, روبوتتى تەحنيكا كابينەتتەرى, عىلىمي-ادىستەمەلىك ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. 54 مۇعالىم مەن تاربيەشىنىڭ 28-ءى جوعارى, 20-سى ءبىرىنشى جانە ەكىنشى ساناتتى. ۇستازداردىڭ باسىم كوپشىلىگى ءتۇرلى دەڭگەيلىك, ۇشتىلدىلىك, ورتا ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن جاڭارتۋ جوبالارى بويىنشا بىلىكتىلىك ارتتىرۋ كۋرستارىنان ءوتتى.
وتكەن وقۋ جىلىندا وقۋشىلارىمىز حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق, ايماقتىق ءپان وليمپيادالارى مەن عىلىمي بايقاۋلارعا قاتىسىپ, 73 جۇلدەلى ورىن يەلەندى, دەدى ول.
– مەن جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن مىنا ماسەلەگە اۋدارعىم كەلەدى. ويتكەنى ولاردىڭ اراسىندا جاڭارتىلعان باعدارلامادان تۋىنداعان ورەلى وزگەرىستەردى دۇرىس قابىلداۋدىڭ ورنىنا ەسكى تۇسىنىكتەن ارىلا الماي جۇرگەندەرى جوق ەمەس, –دەيدى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى جانار ءابىلوۆا.
بۇگىنگى وقۋشى مۇعالىمنىڭ ءار تاپسىرماسىن بۇلجىتپاي ورىنداپ, دايىن ءبىلىم الۋعا ۇيرەنىپ قالعاندىقتان, وزىندىك جۇمىس ىستەۋ داعدىسىندا بىرقاتار قيىندىقتارعا كەزىگىپ وتىرعانى جاسىرىن ەمەس. قازىر تالاپ مۇلدەم وزگەشە. الدىمەن كريتەريلى باعالاۋ جۇيەسىنىڭ ءمان-ماعىناسىن ءتۇسىنىپ العان ابزال. ول بويىنشا وقۋشىنىڭ ۇلگەرىمى الدىن الا بەلگىلەنگەن كريتەريلەردىڭ ناقتى جيىنتىعىمەن ولشەنەدى. اتاپ ايتساق قالىپتاستىرۋشى جانە جيىنتىق تاسىلدەر قولدانىلادى. مۇنىڭ ءوزى, تۇپتەپ كەلگەندە بالانى جان-جاقتى ىزدەنۋگە ۇمتىلدىرادى. سىني ويلاۋ قابىلەتىن جەتىلدىرەدى. ماتىنمەن جۇمىس ىستەۋگە باسىمدىق بەرۋ, ونىڭ ىشىنەن نەگىزگى پروبلەمانى انىقتاۋ, كۇردەلى سۇراقتاردى تابۋ سياقتى تاپسىرمالار كۇندەلىكتى وقۋ ۇدەرىسىنە بەلسەنە قاتىسۋدى, تاقىرىپتى تەرەڭدەي مەڭگەرۋدى قاجەت ەتەدى.
ال باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى گۇلنار ءجۇنىسوۆانىڭ ايتۋىنشا, اتا-انالار تاراپىنان وقۋعا قۇلشىنىسى جوعارى بالالار ەنجار, تاپسىرمانى ورىنداۋعا ق ۇلىقسىز دەگەن ماسەلە ءجيى قويىلىپ جاتادى. جان-جاقتى ىنتالاندىرۋعا بارىنشا ءمان بەرۋ, جوعارى دەڭگەيلى ويلاۋ داعدىسىن دامىتۋ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ءبىر وزگەشەلىگى. بازبىرەۋلەردىڭ «بۇرىن گرامماتيكاعا ۇلكەن كوڭىل بولىنەتىن. قازىر ساۋاتتىلىق جاعى تومەندەپ كەتتى. ديكتانت, مازمۇنداما جازۋ دوعارىلدى, ونىڭ ورىنا ەسسە جازۋ پايدا بولدى» دەگەن پىكىرلەرىمەن كەلىسۋ قيىن. باعدارلاما وقۋشىنىڭ تىڭدالىم, ايتىلىم, وقىلىم, جازىلىم, وسى تىلدىك داعدىلارىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان. ول ءۇشىن جازباشا تاپسىرمانى ورىنداۋدىڭ ىڭعايلى ءبىر ۇلگىسى رەتىندە ءاۋديوماتىن بولماسا بەينەماتەريال ۇسىنىلادى. بۇدان جازىلىم كەيىنگە ىسىرىلدى دەگەن وي تۋماسا كەرەك. كەرىسىنشە ناقتى ارەكەت, ءوز بەتىنشە زەردەلەۋ, توپتىق قارىم-قاتىناس جاتتىعۋلارى, اشىق ساۋالداردى پايدالانۋ, تاعى باسقا امالدار ارقىلى تىلدىك قوردى بايىتۋعا دا, ساۋاتتىلىقتى كوتەرۋگە دە بولادى.
كوكەيكەستى ماسەلەگە ارنالعان اڭگىمەدەن تۇيگەنىمىز: ءبىلىم بەرۋدىڭ وتاندىق, حالىقارالىق ستاندارتتارىنا جاۋاپ بەرەتىن جاڭارتىلعان باعدارلاما شەڭبەرىندە كەلەشەك ۇرپاق سۇرانىسىن قاناعاتتاندىراتىن, جاڭاشىلدىق كوزقاراستاردى ورنىقتىراتىن, جاڭعىرۋ مەن يننوۆاتسيالىق-تەحنولوگيالىق ۇردىستەرگە نەگىزدەلگەن ساپالى ءبىلىم مەن ونەگەلى ءتالىم-تاربيە جولدارىن تىنباي ىزدەستىرۋ, وقۋ-تاربيە ۇدەرىسىمەن بايلانىستىرۋ ۇستازدار قاۋىمى ءۇشىن باستى نىسانا سانالادى. بۇل ورايدا اتا-انالار مەن جەتكىنشەكتەردىڭ دە جاۋاپكەرشىلىگىن استە ۇمىتۋعا بولمايدى. ەڭ باستىسى, جاڭارتىلعان وقۋ باعدارلاماسىنا «ومىرمەن بايلانىس» ۇعىمى ارقاۋ ەتىلگەنى كوڭىلگە سەنىم ۇيالاتادى.
ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى