سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «استانا كلۋبىنىڭ» ۇلكەن ەۋرازيانىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق جانە مادەني ترانسفورماتسيالانۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان وتىرىسىنا قاتىستى.
ق.توقاەۆ 13 قاراشادا «ەو – ۇلكەن ەۋرازيا: ىنتىماقتاستىق پەن دامۋ ۆەكتورلارى» سەسسياسى اياسىندا ءسوز سويلەدى. وعان تۇركيانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى ابدۋللا گيۋل, چەحيانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى ۆاتسلاۆ كلاۋس جانە سلوۆەنيانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى دانيلو تيۋرك تە قاتىسقان بولاتىن.
ەۋرازياداعى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردىڭ دامۋىندا قىتايدىڭ ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» باستاماسى ماڭىزدى ورىنعا يە. ق.توقاەۆتىڭ پىكىرىنشە, قازاقستان قاتىسپاسا, بۇل ۇزاق مەرزىمدى, جاقسى ۇيلەستىرىلگەن ستراتەگيانىڭ ناتيجەلى جۇزەگە اسۋى مۇمكىن ەمەس. قىتاي جوسپارلارىنىڭ جۇزەگە اسۋى ەۋرازيادا عانا ەمەس, بۇكىل دۇنيە جۇزىندەگى ساياسي كۇشتەر مەن ەكونوميكالىق فاكتورلاردىڭ اراقاتىناسىن ەلەۋلى تۇردە وزگەرتۋى مۇمكىن.
سەنات باسشىسى ەۋرازيا ەكونوميكالىق وداعىن قۇرلىقتاعى ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەرگە تولىقتاي تارتۋ قاجەتتىگىن, وعان ساياسي سەبەپتەر, اتاپ ايتقاندا سانكتسيالىق قارسىلىقتار كەدەرگى بولىپ وتىرعانىن ايتتى. قازاقستان اقش, ەۋرووداق جانە رەسەي ۇستانىمدارىن جاقىنداتۋعا ىقپال ەتە الادى: «ارينە, بۇل قيىن مىندەت. ءبىز ونى وڭايلاتپايمىز. ول ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن كوپتەگەن ۋاقىت كەتەدى, بىراق, ول ماسەلەلەر شەشىلمەيىنشە, ەڭ بولماسا, الەمنىڭ وسى بولىگىندە ەركىن ساۋدا تۋرالى ايتۋ وڭاي بولمايدى».
14 قاراشادا پىكىرسايىس «ەۋرازياداعى گەوەكونوميكا: ۇساقتالعان موزايكا نەمەسە جوبالاردىڭ ورتاقتىعى» سەسسياسى اياسىندا جالعاسىن تاپتى. قازاقستان پارلامەنتى جوعارعى پالاتاسىنىڭ توراعاسى ءوز سوزىندە كوپتاراپتى, ونىڭ ىشىندە اسكەري-ساياسي سيپاتتاعى الۋان بىرلەستىكتەردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنا جان-جاقتى توقتالدى.
ق. توقاەۆ قازاقستان جانە ورتالىق ازياداعى باسقا ەلدەر ءبىر كەزدەردە قۇراما شتاتتار قارۋلى كۇشتەرىنىڭ اۋعانستانعا باعىت العانىن قولداعانىن ەسكە سالدى. سەنات توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل شەشىم سول ايماقتاعى تاليبان ەكسپانسياسىنىڭ جولىن كەسۋدە وڭ ءرول اتقاردى.
بۇگىندە شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ازيا قۇرلىعىنداعى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى بولىپ تابىلادى. بۇل اليانس ترانسفورماتسيالانىپ, ءىس جۇزىندەگى يادرولىق مەملەكەتتەر ءۇندىستان مەن پاكىستاننىڭ قوسىلۋى ەسەبىنەن ۇلعايىپ وتىر. ق.توقاەۆ الۋان ءتۇرلى كۇن ءتارتىبى بار شىۇ ءدىني ەكسترەميزم, حالىقارالىق تەرروريزم جانە سەپاراتيزمگە قارسى بىرلەسكەن كۇرەستە امبەباپ ۇيىم رەتىندە زور الەۋەتكە يە ەكەنى تۋرالى پىكىرىن ءبىلدىردى.
ەۋرازياداعى ساياسي قارسى تۇرۋشىلىقتار ىقتيمالدىعى تۋرالى ايتا كەلىپ, ق.توقاەۆ ء«بىز قحر-دىڭ ەكونوميكالىق تۇرعىدا قاتىسۋىنان قاۋىپتەنبەۋىمىز كەرەك, ويتكەنى ول ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ مۇددەلەرىنە جاۋاپ بەرىپ وتىر», - دەدى. توراعانىڭ پىكىرىنشە, ەۋرازيادا رەسەي دە زور ءرول اتقاراتىن بولادى, بۇل اۋقىمدى مەملەكەتتى ەشقاشان تومەندەتۋگە بولمايدى ءارى ول مۇمكىن دە ەمەس. قازاقستان تۋرالى ايتقاندا, ءبىزدىڭ ەلىمىز ءوزىنىڭ رەسەي الدىنداعى وداقتاستىق مىندەتتەمەلەرىنەن ەش اينىمايدى جانە بارلىق سالاداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى جالعاستىرا بەرۋگە نيەتتى.
توراعانىڭ سوزىندە قىتاي, رەسەي, اقش جانە ەۋروپالىق وداق سەكىلدى ءىرى قاتىسۋشىلار مۇددەلەرىنىڭ تەپە-تەڭدىگى قامتاماسىز ەتىلۋى قاجەت ەكەنى اتالىپ ءوتىلدى. ق.توقاەۆ جەتەكشى ەلدەر اراسىنداعى باسەكەلەستىك بولماۋى مۇمكىن ەمەس, بىراق ەۋرازياداعى ادال باسەكەلەستىك تابىستىڭ كەپىلى بولادى جانە ءبىزدىڭ قۇرلىققا بۇرىنعى ايبىنىن قايتارۋعا كومەكتەسەدى, دەپ سانايدى.
سول كۇنى ق.توقاەۆ فينليانديا پارلامەنتىنىڭ دەپۋتاتى, ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ بىتىمگەرشىلىك جونىندەگى ارناۋلى وكىلى يلككا كانەرۆانى قابىلدادى.
ي.كانەرۆا «استانا كلۋبى» اياسىندا وتكەن پىكىرسايىستاردىڭ ناتيجەلى ءارى مازمۇندى بولعانىن, سونداي-اق وسى شاراعا حالىقارالىق تۇرعىدا باسا نازار اۋدارىلىپ وتىرعانىن ايتا كەلىپ, پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ ەرەكشە ماڭىزدى ءسوزىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. جۇزدەسۋشىلەر پارلامەنتارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلعا قارقىن بەرۋگە, پارلامەنتتىك دوستىق توپتارىنىڭ الەۋەتتەرىن كۇشەيتۋگە, سونداي-اق ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى اياسىندا سىندارلى جۇمىستار جۇرگىزۋگە ۋاعدالاستى.
پارلامەنت جوعارعى پالاتاسىنىڭ باسشىسى «ەكسپو-2017» حالىقارالىق كورمەسىنە بەلسەنە قاتىسقانى ءۇشىن فينليانديا باسشىلىعىنا العىسىن ءبىلدىردى جانە ي.كانەرۆانى الداعى جىلدىڭ قازانىندا وتەتىن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ التىنشى سەزىنە شاقىردى.