• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 09 قاراشا, 2017

زامان سۇرانىسى تۋىنداتقان مىندەت

314 رەت
كورسەتىلدى

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا «قوعامدىق سانانىڭ جاڭعىرۋىنىڭ نەگىزگى قاعيدالارىن قالىپتاستىرۋدى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ءبىزدىڭ زامان سىناعىنا لايىقتى توتەپ بەرۋىمىزگە قاجەتتى ناقتى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋىمىزدى دا تالاپ ەتەدى. بىرىن­شىدەن, قازاق ءتىلىن بىرتىندەپ لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ جۇمىستارىن باستاۋى­مىز كەرەك. ءبىز بۇل ماسەلەگە نەعۇرلىم دايەكتىلىك قاجەت­تىگىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ, بايىپپەن قاراپ كەلە­مىز جانە وعان كىرىسۋگە تاۋەلسىزدىك العان­نان بەرى مۇقيات دايىندالدىق», دەگەن بولاتىن. 

مۇنان كەيىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ باس­تاماسىمەن لاتىن ارپىنە كوشۋ ۇسىنىلىپ, قوعامدا قىزۋ تالقىلاۋعا تۇسكەن ەدى. لاتىن ءالىپبيىنىڭ قاي نۇسقاسىن الامىز دەگەن سۇراق ەل تۇرعىندارىن بەيجاي قالدىرماعانى انىق. بۇل ماسەلە جونىندە جۇمىس توبى قۇرىلىپ, كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستار مەن ءالىپبيدىڭ ءتۇر­لى نۇسقالارى قوعامدا جان-جاقتى تالقى­لاۋعا شىعارىلدى. وندا عالىمدار, قوعام قاي­راتكەرلەرى, ءتىلتانۋشى ماماندار ءوز تاراپى­نان پىكىرلەر ءبىلدىرىپ, ورتاق شەشىمگە كەلدى. ەندى مىنە, سوڭعى نۇسقاسىن بەكىتۋ تۋرالى ورتاق قورىتىندىعا كەلىپ, ەلباسىنىڭ جارلىعى دا شىقتى. ءبىز جاڭا ءالىپبيدى ەندىرۋ تۋرالى ءوز شەشىمىمىزدى زاڭداستىرىپ وتىرمىز. بۇل ەل تاريحىنداعى ناقتى قادام, رۋحاني جاڭعىرۋىمىزداعى ماڭىزدى بەلەس بولعالى وتىر. 

تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى جاس مەملەكەت رەتىندە الەمدىك ينتەگراتسيالىق ۇردىستەرگە بەلسەندى اتسالىسىپ كەلەمىز. بۇگىنگى الەمدەگى اقپارات پەن عىلىمي دەرەكتەردىڭ 70 پايىزى لاتىن ارپىندەگى ماتىندەرمەن تارايدى. ەندەشە الەمدەگى الدىڭعى قاتارلى 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ دە لاتىن الىپبيىنە كوشۋىمىز ۋاقىت تالابى دەگىم كەلەدى. 

قازاقستان حالقى مەن ەلدەگى ءتۇرلى قاۋىم­داستىقتار مەن ۇيىمدار, عالىمدار, شىعار­ماشىلىق ادامدارى, قا­زاقستان حالقى اسسام­بلەياسى, قازاقستان دەموكرا­تيا­لىق كۇشتەر كواليتسياسى ەلباسىنىڭ لاتىن الىپبيىنە كوشۋ يدەياسىن قولدايتىندىعىن ءبىلدىرىپ, ول پىكىرلەرىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا اشىق جاريالادى. 

لاتىن الىپبيىنە كوشۋدىڭ ەلىمىز ءۇشىن بىرنەشە ارتىقشىلىعى بار. سونىڭ ءبىرى ءتىل تازالىعىندا. لاتىنعا كوشۋ ارقىلى تىلىمىز­دەگى قازىرگى جات دىبىستاردى تاڭبالايتىن ارىپ­تەردى قىسقارتىپ, قازاق ءتىلىنىڭ تابيعي تازا قالپىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك الامىز. سونى­مەن قاتار قازاق ءتىلىن وقىتقان ۋاقىتتا باسى ارتىق تاڭبالارعا قاتىستى ەملە, ەرەجە­لەردىڭ قىسقاراتىنى بەلگىلى. ول مەكتەپتەن باستاپ بارلىق وقۋ ورىندارىندا وقىتۋ ءۇردىسىن جەڭىلدەتەدى. ۋاقىت تا, قارجى دا ۇنەمدەلەدى, قازاق تىلىنە كومپيۋتەرلىك جاڭا تەحنولوگيالار ارقىلى حالىقارالىق اقپارات كەڭىستىگىنە كىرىگۋگە ءتيىمدى جولدار اشىلادى. 

سونىمەن قاتار لاتىن الىپبيىنە كوشۋ – قازاق ءتىلىنىڭ حالىقارالىق دارەجەگە شىعۋىنا جول اشادى. بۇگىنگى كومپيۋتەرلەردىڭ دامىعان زامانىندا ينتەرنەت جۇيەسىندە ۇستەمدىك ەتەتىن لاتىن ءالىپبيى ەكەندىگى بارشامىزعا بەلگىلى. بارلىق ءدارى-دارمەك اتاۋلارى, تەحنولوگيا, ماتەماتيكا, فيزيكا, حيميا فورمۋلالارى, عىلىمي تەرميندەر, ماماندىقتارعا قاتىستى عىلىمي ادەبيەتتەر ت.ب. لاتىن الىپبيىمەن بايلانىستى ەكەنى ايدان انىق. ياعني, لاتىن ءالىپبيى بىزگە جاڭالىق نە بولماسا تاڭسىق ەمەس. ونى ءبىز كۇندەلىكتى ومىردە قولدانىپ تا ءجۇرمىز. 

بۇگىندە ءتۇبى ءبىر تۇركى ەلدەرىنىڭ بارلىعى لاتىن ءارپىن قولدانۋدا. ءبىز وزىمىزگە دەيىن لاتىن الىپبيىنە كوشكەن تۇركىتەكتەس ەلدەردە بولعان ولقىلىقتاردى جىبەرىپ الماي, ولار­دىڭ تاجىريبەلەرىن ەسكەرىپ, بايىپ­تى­لىقپەن, جان-جاقتى تارازىلاپ, ورتاق شەشىممەن جۇزەگە اسىرۋعا تىرىسىپ جاتىرمىز. بۇل وڭ­دى قادام. 

مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, مەكتەپ قابىرعاسىندا بالالارىمىز اعىلشىن ءتىلىن وقىپ, لاتىن ارىپتەرىن ونسىز دا ۇي­رەنىپ جاتىر. سوندىقتان, جاس بۋىن ءۇشىن ەش­قانداي قيىندىق, كەدەرگىلەر جوق دەپ وي­لاي­مىن. ەلباسى ايتقانداي بۇل ء«بىزدىڭ بالا­لارىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن» جاسالىپ وتىرعان قاجەتتى شارا. ولاي بولسا بولا­شاق ۇرپاقتى ويلايتىن ءار ازاماتتىڭ, ءار ادام­نىڭ بۇل ماڭىزدى شەشىمدى ءارى قاراي قول­دايتىنىنا سەنەمىن. 

لاتىن الىپبيىنە كوشۋ تۋرالى ەلباسىنىڭ جارلىققا قول قويۋى تاۋەلسىز قازاقستان تا­ري­حىنداعى ايتۋلى تاريحي وقيعالاردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. بۇل ەلىمىزدىڭ بولاشاق باع­دارىن انىقتاۋداعى, رۋحاني جاڭعىرۋ جو­لىنداعى جاسالىپ وتىرعان ماڭىزدى قادام دەگىم كەلەدى. مۇنى «اۋىل» پارتياسى تولىق قولدايدى.

ءالي بەكتاەۆ, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى, «اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتيالىق  پاتريوتتىق پارتياسىنىڭ توراعاسى

سوڭعى جاڭالىقتار