ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ كەشە باكۋ-تبيليسي-كارس تەمىر جول جەلىسىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا قاتىستى. ۇلى جىبەك جولىنىڭ ماڭىزدى بولىگى بولىپ سانالاتىن بۇل حالىقارالىق جولدىڭ تۇساۋكەسەرىنە سونداي-اق, ازەربايجان پرەزيدەنتى ي.اليەۆ, تۇركيا پرەزيدەنتى ر.ەردوعان, وزبەكستان پرەمەر-ءمينيسترى ا.ءارىپوۆ, گرۋزيا پرەمەر-ءمينيسترى گ.كۆيريكاشۆيلي, تاجىكستاننىڭ كولىك ءمينيسترى ح.حۋدوەرزودا جانە تۇرىكمەنستان تەمىر جول كولىگى ءمينيسترى د.بياشيموۆ قاتىستى.
سالتاناتتى جيىندا قازاقستاننىڭ اتىنان ءسوز سويلەگەن پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ باكۋ-تبيليسي-كارس تەمىر جول جەلىسى تۇركياعا جانە جەرورتا تەڭىزى ارقىلى وڭتۇستىك ەۋروپا ەلدەرىنە توتە جول اشاتىنىن جانە بۇل ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعدارىنىڭ لوگيستيكالىق جۇيەسىندەگى نەگىزگى ينفراقۇرىلىمدىق جوبا بولىپ سانالاتىنىن اتاپ ءوتتى. «جاڭا تەمىر جول جەلىسى ءبىزدىڭ ەلدەردىڭ كولىك ترانزيتتىك الەۋەتىن تولىق جۇزەگە اسىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. ەۋرازيانىڭ بەل ورتاسىندا ورنالاسقان قازاقستان ەۋروپا مەن ازيا اراسىندا قارقىندى جۇمىس جۇرگىزۋدە. مۇنىڭ ءبارى قۇرلىقارالىق قاتىناستى ودان ءارى دامىتۋعا باعىتتالعان. ءبىز بتك جوباسىن جۇزەگە اسىرۋعا ءبىرىنشى بولىپ قولداۋ كورسەتتىك. ازەربايجان, تۇركيا, گرۋزيا بۇل شەشىمگە قازاقستان مەن قىتايدىڭ قۇپتاۋىمەن 2016 جىلى قول جەتكىزدى. وسىنداي ىرگەلى قادامنىڭ ءبىزدىڭ ەلوردامىز استانا ءۇشىن ماڭىزدى سيمۆولدىق ءمانى بار. جوبا قازاقستاننىڭ كاسپيدەگى ينفراقۇرىلىمى ارقىلى وتەتىن جۇك تاسىمالىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ب.ساعىنتاەۆ.
ۇكىمەت باسشىسى قازاقستان كولىك-لوگيستيكالىق سالانىڭ دامۋىنا ايرىقشا دەن قويىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى توعىز جىلدىڭ ىشىندە ەلىمىزدىڭ كولىك-لوگيستيكالىق جۇيەسىنە 28 ملرد دوللارعا جۋىق ينۆەستيتسيا قۇيىلعان. ترانسكاسپي دالىزىنە دە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ, 1700 شاقىرىم جاڭا تەمىر جول جەلىسى مەن 3500 شاقىرىم اۆتوموبيل جولى سالىنعان. اقتاۋ پورتىن جاڭارتۋ جۇمىستارى دا جۇرگىزىلىپ, قۇرىق پاروم پورتى پايدا بولدى. «جاڭا ستراتەگيالىق جوبا ءوزىنىڭ تولىق تيىمدىلىگى مەن مۇمكىندىگىن كورسەتتى. جاقىندا وسى پورت ارقىلى العاشقى 1 ملن توننا جۇك جونەلتىلدى. كەلەشەكتە قازاقستاننىڭ كاسپيدەگى پورت ينفراقۇرىلىمىنىڭ جۇكتى قابىلداۋ جانە جونەلتۋ مۇمكىندىگى ارتاتىن بولادى. ونىڭ جۇك تاسىمالى كولەمى جىلىنا 25 ملن توننادان اسپاقشى. قازاقستان ترانسكاسپي باعىتىنداعى وڭتايلى باعدارلاردى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن دە قارجى ءبولىپ وتىر. بۇل ينۆەستيتسيانىڭ كولەمى 10 ميلليارد دوللاردان اسادى. وسىلايشا, جۇكتىڭ قىتايدان, ورتالىق ازيادان رەسەيدىڭ وڭىرلەرى ارقىلى ترانسكاسپي دالىزىنە شىعاتىن ەڭ قىسقا جولدى قامتاماسىز ەتتىك», دەيدى پرەمەر-مينيستر. ەندى 2020 جىلعا قاراي قازاقستاننىڭ كولىك-لوگيستيكا جۇيەسىنە تارتىلاتىن قوسىمشا ينۆەستيتسياسى 8 ملرد دوللاردان اسپاق.
ب.ساعىنتاەۆ باكۋ-تبيليسي-كارس تەمىر جولى جەلىسى وڭىرلىك ساۋدانىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى. بۇل حالىقارالىق جوبا ەكونوميكا ءۇشىن قوسىمشا الەۋەت قالىپتاستىرىپ, بۇكىل وڭتۇستىك كاۆكاز ءوڭىرىنىڭ ورنىقتى ءارى قاۋىپسىز دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن فاكتورعا اينالاتىنىمەن ماڭىزدى. «بۇگىن ەلىمىزدىڭ قۇرىق پورتىنان باكۋدىڭ قازىرگى ءوزىمىز تۇرعان اليات پورتىنا قازاقستان مەن قىتايدان العاشقى كونتەينەرلىك پويىزدار پاروم ارقىلى كەلىپ جەتتى. بۇلار ءارى قاراي باكۋ-تبيليسي-كارس باعىتى ارقىلى تۇركياداعى جۇك الۋشىلارعا جونەلتىلەدى. وسىعان وراي بارلىق مەملەكەت باسشىلارىن جانە قاتىسۋشىلاردى تاريحي وقيعامەن قۇتتىقتايمىن», دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى ۇكىمەت باسشىسى.
جاڭا تەمىر جول جەلىسى – ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك مارشۋرتىنىڭ باستى بولىگى. بۇل باعىت قىتايدان قازاقستان, ازەربايجان, گرۋزيا, تۇركيا جانە شىعىس ەۋروپانىڭ بىرقاتار ەلدەرى ارقىلى باتىس ەۋروپاعا قاراي شىعادى. مۇنداي مارشرۋت قىتايدان ەۋروپاعا تاسىمالداناتىن جۇكتى نەبارى 12-14 تاۋلىكتىڭ ىشىندە جەتكىزەدى. بۇرىن تەڭىز جولى ارقىلى 40-45 تاۋلىك بويى ۇزاق جول جۇرۋگە تۋرا كەلەتىن.
جاڭا تەمىر جول جەلىسى قازاقستانعا قارا جانە جەرورتا تەڭىزدەرىنە توتە جول اشادى. سونداي-اق, ءدالىز ارقىلى جۇك تاسىمالىنىڭ كولەمى ارتىپ, تۇركياعا قازاقستان ارقىلى 2020 جىلعا قاراي جىلىنا 2 ملن كونتەينەرگە دەيىن جۇك تاسىمالدانادى دەپ بولجانۋدا.
باكۋ-تبيليسي-كارس جاڭا تەمىر جول دالىزىنە «لوكوموتيۆ قۇراستىرۋ زاۋىتى» اق پەن «ەلەكتروۆوز قۇراستىرۋ زاۋىتى» شىعارعان لوكوموتيۆتەر پايدالانىلاتىن بولادى. وسى ماقساتتا قازىردىڭ وزىندە 10 تەپلوۆوز ازىرلەنىپتى. سونىمەن قاتار, 2020 جىلعا قاراي قازاقستان ازەربايجانعا 40 جۇك ەلەكتروۆوزىن جىبەرەتىن بولادى.
سالتاناتتى راسىمگە قاتىسۋشىلار بتك جەلىسىنىڭ اشىلۋىن سوڭعى ون جىلداعى وتە ۇتىمدى شەشىم رەتىندە باعالادى. ازەربايجان پرەزيدەنتى ي.اليەۆ 850 شاقىرىمعا سوزىلىپ جاتقان جاڭا تەمىر جول جەلىسى وعان قاتىسۋشى ەلدەردىڭ بىرلىگىن, باۋىرلاستىعىن كورسەتكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا جەلى ارقىلى ەلدەردىڭ ءوزارا بايلانىسى نىعايىپ, دوستىق ىرگەسى بەكي ءتۇستى.
مەملەكەت باسشىلارى ۇلى جىبەك جولىنىڭ باستى بولىگى سانالاتىن جاڭا تەمىر جول ماگيسترالى مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرىپ, جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
سالتاناتتى جيىننىڭ سوڭىندا مەملەكەت جانە ۇكىمەت باسشىلارى جاڭا تەمىر جول جەلىسىنىڭ بويىنا سيمۆوليكالىق تۇردە «التىن قادا» قاعىپ, مەموريالدىق تاقتانىڭ تۇساۋىن كەستى.
قىمبات توقتامۇرات, «ەگەمەن قازاقستان» – باكۋدەن (ازەربايجان)