استانادا وتكەن ء«بىلىم بەرۋدىڭ جارقىن بولاشاعىنا ارنالعان قۇندىلىقتار, ءال-اۋقاتتىلىق جانە يننوۆاتسيا» IX حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسياسىنا اقش-تىڭ اريزونا شتاتى ۋنيۆەرسيتەتىنەن كەلگەن, تەگى فيندىك عالىم, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ەڭبەكتەرى ءۇشىن كوپتەگەن بەدەلدى سىيلىقتاردى العان ەكسپەرت پاسي سالبەرگ وسى ساۋالدى قويدى.
ول 2007-2008 جىلداردان باستاپ زەرتتەۋشىلەردىڭ اقش, ۇلىبريتانيا, گەرمانيا سياقتى الدىڭعى قاتارلى ەلدەردىڭ ءبىلىم سالاسى بويىنشا الەمدىك رەيتينگتە ۇزدىك ناتيجەلەر كورسەتە المايتىنى جونىندە ماسەلە قويا باستاعانىن ايتتى. مۇنىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى, الەمدەگى كوپتەگەن ءبىلىم جۇيەلەرى مەكتەپتەر اراسىنداعى جارىستى العا جىلجۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولى دەپ بىلەدى ەكەن. بۇل رەتتە اقش-تى مىسالعا كەلتىرۋگە بولادى. ال فينليانديا, كانادا, جاپونيا سياقتى ەلدەردە ءبىلىمنىڭ وزىق جۇيەسى باسىمدىقتى مەكتەپتەر مەن مۇعالىمدەر, وقۋشىلار اراسىنداعى ارىپتەستىككە سۇيەيدى. سونداي-اق دامىعان ەلدەردىڭ اراسىنداعى قاتەلىكتەردىڭ ءبىرى – رەفورمالارعا قۇمارلىق پەن جەكەشەلەنىرۋ يدەياسىنا تىم بەرىلىپ كەتۋ, دەدى ول.
پاسي سالبەرگ مۇنىڭ بۇكىل الەم بويىنشا ءبىلىم جۇيەسىنە ەنگىزىلگەن ۆيرۋس ەكەنىن ايتادى. «بۇل قانداي دا ءبىر ەكپە. ونى مەديتسيناداعى ىندەتپەن كۇرەسكەندەگىدەي ەمدەۋ كەرەك. رەفورمالاردان بۇرىن جۇيەنى جاقسارتۋ جولىنداعى تۇراقتى جۇمىس كەرەك. ەگەر ءبىر تەتىك دۇرىس جۇمىس ىستەمەسە, تۇزەۋگە تىرىسقان ابزال. ءبىلىم جۇيەسىندە رەفورما ىسكە اسپاي جاتسا, ونى جايىنا قالدىرىپ, كەلەسىسىنە كوشە بەرەتىن ادەتتەن ارىلعان ابزال, دەيدى عالىم.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»