ۋاقىت تالابى ەكەنىن ۇمىتپايىق

كەڭەس وكiمەتi بيلiگi تۇ­سىن­دا ءالiپبيiمiز بiرنە­شە رەت اۋىستىرىلدى. 1929-1940 جىلدارى لاتىن ءالiپ­بيi قولدانىسقا ەنگiزiلسە, 1940 جىلى كيريلليتساعا كو­شi­رiلدi. وسى ۋاقىتقا دەيiن كي­ريلليتسامەن وقىپ, جا­زىپ كەلەمiز. كەڭەس بي­لiگi حالقىمىزدى ماڭ­گۇرت­تەندiرۋ, تاريحي جادىنان ايىرۋ ءۇشiن ادەيi وسىنداي ساياسات ۇستاندى. وسىدان بارىپ كەيiنگi ۇرپاق اراب جازۋىمەن جازىلعان دۇ­نيە­لەردi وقي الماي, كوپ نار­سەدەن ماقۇرىم قالدى. مiنە, وي, سانا وتارلانۋىنان قۇتىلۋ ءۇشiن ءالiپبيدi اۋىس­تىرۋ قاجەت دەپ ويلايمىن.

قازiر الەم شاپشاڭ دا­مۋ ۇستiندە. زامان تالابىنا iلەسۋ ءۇشiن بiز دە بارلىق جاعىنان وزگەرۋiمiز كەرەك. سونىڭ بiرi – لاتىن الiپ­بيiنە كوشۋ ماسەلەسi. الەم­دە 3 ميللياردتان اس­تام حالىق لاتىن ءالiپبيiن قول­دانادى. جاھانداعى عىلى­مي ەڭبەكتەردiڭ, تەحنولو­گيا­داعى جەتiستiكتەردiڭ 90 پايىزى لاتىن ارiپتەرiمەن, ياعني, اعىلشىنشا جازىل­عان. وركەنيەتتi, دامىعان ەل­دەر­دiڭ قاتارىنا قوسى­لىپ, بiلiمدi بولۋ ءۇشiن زامان تالابى اعىلشىن تiلiن بiلۋدi قاجەت ەتiپ وتىر.

كسرو قۇرساۋىنان بو­سا­عاننان كەيiن تمد اۋما­عىنداعى ازەربايجان, تۇر­iكمەنستان, مولدوۆا ەلدەرi iلە-شالا لاتىن الiپبيiنە كوشتi. تۇركيا 1928 جىل­دان لاتىن ءالiپبيiن قول­دانادى. سونداي-اق باسقا تۇركiتiلدەس ەلدەرمەن, دۇنيە جۇزiنە تارىداي شاشىراعان قانداستارىمىزبەن قارىم-قاتىناس جاساۋ ءۇشiن لاتىن الiپبيiنە كوشۋدiڭ ماڭىزى زور. شەتەلدەگi قازاقتار كيريلليتسانى يگەرۋدە قيىندىقتارعا تاپ بولىپ, ءتۇپ-تامىرىنان ايىرىلا جازدادى.

«مەنiڭشە لاتىن ءالiپبيiن ۇيرەنۋ بۇگiنگi قازاق جاستارىنا قيىنشىلىق, كەدەرگi اكەلمەيدi. ويتكەنi, مەكتەپ قابىرعاسىندا بالالارىمىز اعىلشىن تiلiندە وقىپ, لاتىن ارiپتەرiن ونسىز دا وقىپ ءجۇر» دەيدi ەل پرەزيدەنتi. ەلباسى تيiستi مينيسترلiكتەرگە, ۆەدومستۆولارعا 2025 جىلدان لاتىن الiپبيiنە كوشۋدi تاپسىردى. بۇگiندە سەڭ قوزعالدى. وعان دايىندىق جۇمىستارى قارقىندى جۇرگiزiلۋدە.

2025 جىلعا قاراي iس قاعازدارىن, مەرزiمدi ءباسپاسوزدi, وقۋلىقتاردى جانە باسقالاردىڭ ءبارiن لاتىن الiپبيiمەن باسىپ شىعارا باستايدى. مەكتەپ مۇعالiمدەرi دايارلىق كۋرسىنان وتەدi. ۇلكەندەر ءۇشiن دايارلىق ورتالىعى جۇمىس iستەيدi. لاتىن الiپبيiنە تولىق كوشكەنگە دەيiن كيريلليتسانى ۋاقىتشا قولدانا تۇرادى.

ەلباسىنىڭ لاتىن الiپبيiنە كوشۋ تۋرالى يدەياسىن اۋىل تۇرعىندارى دا قولداپ وتىر. تەلەارنادان پارلامەنتتiك تىڭداۋدى كورگەننەن كەيiن بالدىبەرەك اۋىلدىق ارداگەرلەر كەڭەسiنiڭ توراعاسى تۇيمەبەك ءامiروۆ «لاتىن الiپبيiنە كوشۋ بولاشاعىمىز ءۇشiن اسا قاجەت. وعان ەرتەرەك كوشسەك, جاستارىمىز الەمدiك وزىق عىلىم-بiلiمدi, تەحنولوگيا جەتiستiكتەرiن يگەرiپ, وتانىمىزدى دامىتۋعا اتسالىساتىن بولادى. لاتىن ءالiپبيiن يگەرۋدiڭ ەش قيىندىعى جوق. ويتكەنi قازiر بالالارىمىز مەكتەپتە اعىلشىنشا جازىپ, وقىپ ءجۇر» دەپ كوپتiڭ ويىنداعىسىن ايتتى.  

كوشكiنباي ەلIكباەۆ, ارداگەر ۇستاز, تولەبي اۋدانىنىڭ قۇرمەتتi ازاماتى,

«قۇرمەت» وردەنiنiڭ يەگەرi 

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى,  تولەبي اۋدانى,  قاراتوبە اۋىلى