قازاق ەلىنىڭ باستى جاڭالىعىنىڭ ءبىرى – ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسى جانە وندا كوتەرىلگەن ماسەلە – قازاق جازۋىن لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ يدەياسى. قازىرگى تاڭدا بۇل ماسەلە ەل ىشىندە قولداۋ تاۋىپ, ءتىلشى-عالىمداردىڭ قاتىسۋىمەن قىزۋ تالقىلانۋدا.
بۇل ماسەلەدە اكادەميك ءا.قايدار العاش رەت 1993 جىلدىڭ 24 قازانىنداعى «انا ءتىلى» گازەتىندە «لاتىن ءالىپبيىنىڭ بولاشاعى زور» اتتى ماقالا جاريالاسا, 2006 جىلى مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەزەكتى سەسسياسىندا: «قازاق ءالىپبيىن لاتىنعا كوشىرۋ جونىندەگى ماسەلەگە قايتا ورالۋ كەرەك.
ءبىر كەزدەرى ءبىز ونى كەيىنگە قالدىرعان ەدىك. ايتسە دە لاتىن قارپى كوممۋنيكاتسيالىق كەڭىستىكتە باسىمدىققا يە جانە كوپتەگەن ەلدەر, سونىڭ ىشىندە پوستكەڭەستىك ەلدەردىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋى كەزدەيسوق ەمەس. ماماندار جارتى جىلدىڭ ىشىندە ماسەلەنى زەرتتەپ, ناقتى ۇسىنىستارمەن شىعۋى ءتيىس. البەتتە ءبىز بۇل جەردە اسىعىستىققا بوي الدىرماي, ونىڭ پليۋستەرى مەن مينۋستەرىن زەردەلەپ الۋىمىز كەرەك», دەگەن بولاتىن.
بۇل ساياسي رەفورمانىڭ ماڭىزى زور. باسقاسىن ايتپاعاندا تۇركى الەمىنىڭ بىزدەن باسقا 180 ملن حالقى لاتىن قارپىن قولدانسا, دۇنيە جۇزىندە عىلىم, تەحنولوگيا جانە يندۋستريا جاڭالىقتارىنىڭ 80 پايىزى لاتىن قارپىنە نەگىزدەلگەن اعىلشىن تىلىندە جاريالانادى. ولاي بولسا, جيناقتالعان تاجىريبەلەر نەگىزىندە لاتىنعا تەزىرەك كوشسەك, سوعۇرلىم ءتيىمدى بولماق.
وسى ورايدا قازاق قوعامى لاتىن نەگىزىندەگى قازاق الىپبيىنە كوشكەندە قازاقستان قارۋلى كۇشتەرى تىس قالمايتىنى – زاڭدى قۇبىلىس. ءبىز كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلعان سوڭعى جوبانى قاراي وتىرىپ, اسكەري تەرميندەردە كەزدەسەتىن يا (ديۆيزيا – division; باتارەيا – battery), تس (رادياتسيا – radiation), يۋ (پاراشيۋت – parachute), شش (ۋچيليششە - institute), ە (ەشەلون - echelon), سونداي-اق (جۋاندىق بەلگى), (جىڭىشكەلىك بەلگى) ارىپتەرىن تاڭبالاۋ تۇستارى ايقىن كورسەتىلمەگەنىن اڭعاردىق.
دەمەك, قارۋلى كۇشتەر لاتىن نەگىزىندەگى قازاق الىپبيىنە كوشكەندە كەزدەسەتىن ءبىرىنشى قيىندىق: جازۋ, وقۋ جانە ۇيرەنۋ پروتسەسىندە لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن ورفوگرافيالىق نورما (ەملە ەرەجەسى) ايقىن, دۇرىس بولۋى ءتيىس دەگەن قورىتىندىعا كەلدىك. ول ءۇشىن لاتىن گرافيكاسىنا نەگىزدەلگەن جازۋدا قازاق ءتىلىنىڭ سينگارمونيزم زاڭدىلىعى ساقتالۋى ءتيىس. قورىتا كەلگەندە, قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ لاتىن الىپبيىنە كوشۋى – مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن كوتەرىپ قانا قويماي, ۇلتتىق جازۋىمىز ارقىلى XXI عاسىر جاھاندانۋ زامانىندا دا اسكەري پروبلەمانى شەشۋگە قول جەتكىزە الادى.
ماناسباي قوجان ۇلى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, جەكەي حاليدولدا, بريگادا گەنەرالى, اسكەري عىلىمداردىڭ دوكتورى