ەگەمەن ەلدە ءومىر ءسۇرىپ, تۇرمىس كەشۋ شەكسىز باقىت, قۋانىش قانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ۇلكەن سىن دا. بۇل اقيقات بيىلعى كوكتەمدە تاسقىن سۋ زاردابىنا ۇشىراعان باتىسقازاقستاندىقتاردىڭ مىسالىنان ايقىن كورىنەدى. باسپاسوزدە بۇعان دەيىن حابارلانعانىنداي, سول كەزدە اپات ايماعىنان ون مىڭعا جۋىق ادام وزگە جاققا كوشىرىلدى. جاس مەملەكەتتىڭ توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى قۇرىلىمدارى مۇنداي اسا اۋقىمدى ەۆاكۋاتسيالىق جاعدايمەن تۇڭعىش رەت بەتتەستى. تەك ءبىر ايماق قانا ەمەس, تۇتاس ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن سىن بولعان وسى ءبىر اسا جاۋاپتى شاقتا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءبىر دە ءبىر ادام كومەكسىز, قامقورلىقسىز قالمايدى دەگەن بولاتىن.
وتكەن جەكسەنبى كۇنى مىڭداعان ورالدىقتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى تۇجىرىمىنىڭ ناقتى ىسكە اسقانىنىڭ كۋاگەرى بولدى. قازاقستاننىڭ باتىستاعى قاقپاسى تاعى ءبىر شاعىن اۋدانمەن تولىقتى. مۇندا ايشىقتى دا اجارلى ارحيتەكتۋرالىق جوبالارعا ساي بەس جانە توعىز قاباتتى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ شەشىمىنە ساي پايدالانۋعا بەرىلدى. سىڭعىرلاعان جاڭا پاتەرلەردىڭ كىلتى 510 وتباسىنا تابىس ەتىلدى. سالتاناتتى ءراسىم كەزىندە وبلىس اكىمى باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ اتاپ كورسەتكەندەي, الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق نىسانداردىڭ وتە قىسقا ۋاقىت ارالىعىندا, نەبارى بەس-التى اي ىشىندە پايدالانۋعا بەرىلۋى ولاردىڭ ساپاسىنا سالقىنىن تيگىزگەن جوق.
راسىندا دا ۋاقىت ىرعالىپ-جىرعالۋدى كۇتپەيتىن دە, كوتەرمەيتىن دە ەدى. سوندىقتان جەرگىلىكتى مەردىگەر ۇيىمدار ورتالىقتان كومەك كەلۋىن كۇتىپ جاتپاي-اق قۇرىلىستى ءوز قاراجاتتارى ەسەبىنەن شۇعىل باستاپ كەتكەنى, وڭىردە قۇرىلىس يندۋسترياسىنىڭ كەڭ قانات جايعانى, ياعني باستى قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ورال قالاسىنىڭ وزىندە وندىرىلەتىنى – كوزدەگەن ۋاقىت مەجەسىنەن شىعۋعا نەگىز قالادى. ارادا كوپ ۋاقىت ءوتپەي-اق «سامرۇق-قازىنا» ءال-اۋقات قورى, «قازمۇنايگاز» جانە «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانيالارى قاجەتتى قاراجات سالعانى قۇرىلىس قارقىنىن ودان ءارى جەدەلدەتۋگە سەپتىگىن تيگىزدى.
قالا قۇرىلىسىنىڭ تەك وزىنە عانا ءتان يىرىمدەرى مەن تالاپتارى بار. بەلگىلى ءبىر قۇرىلىس نىساندارى جوبالانعان كەزدە, وزگە دە ءومىر سۇرۋگە قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدار مەن ينجەنەرلىك جەلىلەر قوسا ويلاستىرىلماسا, ول جارتىكەش كۇيىندە قالىپ قويماق. تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ جانىنان بالاباقشالار مەن مەكتەپتەر, دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارى قۇرىلىستارىنىڭ قوسا سالىنىپ ىسكە قوسىلۋى وسىنداي ومىرشەڭ كوزقاراستان تۋىنداعانى انىق. بۇل نىسانداردا تاسقىن سۋدان زارداپ شەككەن تۇرعىنداردىڭ بالالارى تاربيەلەنىپ, ءبىلىم الماق.
تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى ونجىلدىعىندا ورال وڭىرىندە ءبۇلدىرشىندەردى مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەكەمەلەرىمەن قامتۋ ءىسى وتە وتكىر كۇيىندە تۇرعان بولاتىن. دەرەكتەر بۇل كورسەتكىش بويىنشا ءوڭىر 1997 جىلى وزگە وبلىستارمەن سالىستىرعاندا جەتىنشى ورىندا تۇرعانىن ايعاقتايدى. وتكەن جەكسەنبى كۇنى ورال قالاسىندا تاسقىن سۋ زارداپتارىن قالپىنا كەلتىرۋ ىسىنە بولىنگەن رەسپۋبليكالىق قاراجات ەسەبىنەن تۇرعىزىلعان ارقايسىسى 290 ورىندىق ەكى بالاباقشا ەسىگى ايقارا اشىلدى. وسىناۋ مەكتەپكە دەيىنگى بالالار مەكەمەلەرىن ەسەپكە قوسقاندا وبلىستا قاجەتتى قامتىلۋ 94 پايىزعا جەتكەنىن كورسەتتى. بۇل رەسپۋبليكا وبلىستارى اراسىنداعى ءبىرىنشى ورىن ەكەنىن ايتۋدىڭ ءوزى ءبىر مەرەي.
ورال قالاسىنىڭ ىرگەسىندە اسان دەگەن اۋىل بار. بۇل ىرگەلى ەلدى مەكەندە مەكتەپتىڭ جوقتىعى ونىڭ تۇرعىندارى مەن جاس جەتكىنشەكتەردىڭ ارقالارىنا ايازداي باتىپ جۇرەتىن. تاعى ءبىر قۋانىشتى ءجايت, تاسقىن سۋ زارداپتارىن قالپىنا كەلتىرۋ شارالارى اياسىندا مۇندا 230 ورىندىق جاڭا مەكتەپ عيماراتى پايدالانۋعا بەرىلدى. سونىمەن بىرگە توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى بولگەن قاراجات قورىنان اتالعان اۋىلدى وبلىس ورتالىعىمەن جالعايتىن اسفالت جول توسەلدى.
الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جانە مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە مەن جالپى ءبىلىم بەرۋ نىساندارىنىڭ سالتاناتتى تۇردە اشىلۋ ءراسىمى كەزىندە ءسوز سويلەگەن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى ابات ەسەنعاليەۆ, ورال قالاسىنىڭ تۇرعىندارى روزا جولتاەۆا, تاتيانا لەۆينا, بالاۋسا رامازانوۆا مەن شولپان ايتقاليەۆالار بۇل جاقسىلىقتاردىڭ ءبارىن ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىمەن, رەسپۋبليكانىڭ قاراپايىم تۇرعىندارىنا دەگەن تۇراقتى قامقورلىق كوزقاراسىمەن بايلانىستىردى. ءارى ولار بيىلعى قازان ايىندا ورال قالاسىندا پايدالانۋعا بەرىلىپ وتىرعان نىساندار جانە جاڭادان پايدا بولعان شاعىن اۋدان سول ساياساتتىڭ ناتيجە بەرۋىنىڭ, ونىڭ سالتانات قۇرۋىنىڭ ءبىر كورىنىسى بولا الادى دەگەن شىنايى وي-پىكىرلەرىن ايتتى.
تەمىر قۇسايىن.
ورال.
سۋرەتتى تۇسىرگەن الەكساندر كۋپريەنكو.