پارلامەنت ماجىلىسىندە «نۇر وتان» حدپ پارلامەنتاريزم ينستيتۋتى مەن بۇۇ دب-نىڭ قولداۋىمەن «قولايسىز وتباسى, قاراۋسىز جانە پاناسىز قالعان بالالار» تاقىرىبىندا «نۇر وتان» حدپ-نىڭ پارلامەنت ماجىلىسىندەگى فراكتسياسى جانىنداعى الەۋمەتتىك كەڭەستىڭ دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى ءوتتى.
وتىرىستى الەۋمەتتىك كەڭەس ءتورايىمى ايتكۇل ساماقوۆا ءجۇرگىزىپ, وعان ءماجىلىستىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ توراعاسى راحمەت مۇقاشەۆ قاتىستى.
قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە 18 جاسقا دەيىنگى 5 ملن. شاماسىندا بالا بار. ونىڭ 17 مىڭنان استامى قولايسىز وتباسىلاردا تاربيەلەنسە, 11 مىڭنان استامى ىشكى ىستەر ورگاندارىندا ەسەپتە تۇرادى. ءىىم مالىمەتتەرى بويىنشا, جىل سايىن 10 مىڭداي قاراۋسىز جانە پاناسىز قالعان بالالار انىقتالادى.
بۇگىندە كامەلەتكە تولماعانداردى ۋاقىتشا وقشاۋلاۋ جانە بەيىمدەۋدىڭ 18 ورتالىعى ءىىم جۇيەسىنەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە بەرىلىپ, ولار كامەلەتكە تولماعانداردى بەيىمدەۋ ورتالىقتارى بولىپ قايتا قۇرىلدى. 2011 جىلدىڭ باسىنان بۇل ورتالىقتاردا 939 بالا كۇتىلسە, ونىڭ ىشىندەگى 784-ءى – قاراۋسىز جانە پاناسىز بالالار, 125-ءى – اتا-اناسىنىڭ قاراۋىنسىز قالعاندار, 30-ى – ارنايى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنە جولداناتىندار.
جىل سايىن ءبىر مىڭداي اتا-انا بالالارىن تاربيەلەۋ بويىنشا مىندەتتەرىن دۇرىس اتقارماعانى ءۇشىن اتا-انالىق قۇقىنان ايرىلادى. وتباسىلىق قولايسىزدىقتىڭ باستى سەبەبى وتباسى مارتەبەسىنىڭ, وتباسىلىق قۇندىلىقتاردىڭ, قاۋىمداسىپ ءومىر ءسۇرۋ سالتىنىڭ بۇزىلىپ, اتا-انالاردىڭ ماسكۇنەمدىككە سالىنۋىندا جاتىر.
دوڭگەلەك ۇستەلدە ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى قايرات تىنىبەكوۆ «ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قولايسىز وتباسىلارمەن پروفيلاكتيكالىق جۇمىسى, سونداي-اق بالالاردىڭ قاراۋسىز جانە پاناسىز قالۋىنىڭ الدىن الۋداعى ءرولى تۋرالى», ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى ماحمەتعالي سارىبەكوۆ «وتباسىلىق قولايسىزدىق – قاراۋسىزدىق پەن پاناسىزدىقتى كوبەيتەتىن فاكتور» دەگەن تاقىرىپتاردا بايانداما جاسادى.
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, «نۇر وتان» حدپ فراكتسياسىنىڭ جانىنداعى الەۋمەتتىك كەڭەستىڭ مۇشەسى گۇلميرا يسىمباەۆا «ءبىلىم بەرۋ جانە جاستار ساياساتى تۋرالى مەملەكەتتىك باعدارلامانى, بالالار مەن ءجاسوسپىرىمدەردىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن ءىس-شارالاردى اقپاراتتىق سۇيەمەلدەۋ», «بالالاردى الەۋمەتتىك بەيىمدەۋ ورتالىعى» قب پسيحولوگى ناتاليا كراسنيكوۆا «الەۋمەتتىك جەتىمدىك پروفيلاكتيكاسىنىڭ مودەلى, وتباسىلىق قولايسىزدىقتى ەرتە انىقتاۋ», پاۆلودار وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ءاليا عالىموۆا «قولايسىز وتباسىلاردى ەڭسەرۋ بويىنشا مەملەكەتتىك ساياسات – وڭىرلىك اسپەكت» دەگەن تاقىرىپتاردى تالقىلاپ ءسوز سويلەدى.
الەۋمەتتىك كەڭەستىڭ وتىرىسىنا قاتىسۋشىلار ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ, ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا, ءبىلىم جانە عىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ, بايلانىس جانە اقپارات, ادىلەت جانە سىرتقى ىستەر مينيسترلىكتەرىنە تالقىلاۋ قورىتىندىلارى بويىنشا ءتيىستى ۇسىنىمدار جاسادى.
وتىرىسقا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, «نۇر وتان» حدپ فراكتسياسى جانىنداعى الەۋمەتتىك كەڭەستىڭ مۇشەلەرى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى, حالىقارالىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
ساۋلە دوسجانوۆا, جۋرناليست.