وتانىمىزدىڭ الەۋەتى وڭتۇستىكتىڭ ومىرىنەن ايقىن كورىنەدى

ەلباسى شىمكەنت قالاسىنىڭ جۇرتشىلىعىمەن جۇزدەسۋدە وسىلاي دەدى كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇر­سۇل­تان نازارباەۆ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا جۇ­مىس ساپارىمەن كەلدى. تاڭەرتەڭگىلىك شىمكەنت گار­نيزونىنداعى اسكەري قالاشىقتى سالتاناتتى جاعدايدا اشتى. قارۋلى كۇشتەرىمىزدىڭ جوعارعى باس قول­باس­شى­سى 35748 اسكەري ءبولىمىنىڭ كومانديرى پولكوۆنيك نۇرلان قا­شاعانوۆقا جاۋىنگەرلىك تۋدى تابىس ەتتى. – ءبىزدىڭ بۇگىنگى اتقارىپ جاتقان جۇمىستارىمىز قازاق­ستاننىڭ كەلەشەگىن كەمەل ەتۋگە باعىتتالعان. اتا-بابالارى­مىز عاسىرلار بويى ارمان­دا­عان تاۋەلسىزدىكتى ورناتتىق. ەلىمىزدى دۇنيە ءجۇزى مەملەكەتتەرى مويىندايتىنداي دارەجە­گە جەتكىزدىك. قازاقستاندى تا­ني­دى, سىيلايدى, ساناسادى. وسى تاۋەلسىزدىگىمىز باياندى بولۋ ءۇشىن ارميامىزدىڭ قۋا­تىن ارتتىرىپ جاتىرمىز. وڭ­تۇستىك وڭىردە قۇرىلعان بريگادالار سونىڭ نىشانى. ەل ىن­تىماعىن, بەيبىتشىلىگىن قورعاۋ ەل تاۋەلسىزدىگىمەن قۇرداس جاس ساربازداردىڭ ۇلەسىنە ءتيىپ وتىر. قازاقستان ارمياسى ءار­دايىم ەل تاۋەلسىزدىگىن كۇزە­تە­دى, – دەدى ەلباسى. – بۇگىن قۇر­لىق اسكەرلەرىنىڭ تاعى ءبىر ءاس­كە­ري ءبولىمى ابىروي مەن اي­بىن­نىڭ نىشانى – جاۋىن­گەر­لىك تۋدى يەلەندى. مەملەكەتى­مىز­دىڭ ازاماتتارى, ساردارلار مەن ساربازدار وتانىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن, ونىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىن وسى تۋدىڭ اس­تىن­دا قورعايدى. سالتاناتتى ءىس-شارادان سوڭ قورعانىس ءمينيسترى ادىلبەك جاقسىبەكوۆ ەلباسىن اسكەر­لەر­دىڭ جاۋىنگەرلىك دايىندىق بارىسىمەن جانە اسكەري گار­ني­زوننىڭ ينفراقۇرىلىمىمەن تا­نىستىردى. شىمكەنت گارني­زو­نى قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ دامۋىندا وتە ماڭىزدى باعىتتا تۇرعانىن اتاپ ءوتتى. سول سەبەپتى دە جاڭا اسكەري ءبولىم زاماناۋي جانە ەڭ سەنىمدى جاۋىنگەرلىك قارۋ-جا­راق­تارمەن جاراقتانعان. قا­رۋ­لى كۇشتەردىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى ساربازداردىڭ قىز­مەت جاعدايىمەن, اسحانا, كازارما جانە مادەني-دەمالىس ورتا­لىعىمەن تانىستى. سونداي-اق, وقۋ-ترەناجەرلىك كورپۋستاعى تاك­­تيكالىق دايىندىق سىنى­بىن, ترەناجەرلىك سىنىپتى ارا­لادى. ەلباسىنا جاۋىن­گەرلىك ماشينالار پاركىندەگى تەحنو­لوگيالىق جولاق ەلەمەنتتەرى مەن موتواتقىشتار باتالونى جاۋىنگەرلىك ازىرلىكتەرىن ءىس جۇزىندە كورسەتتى. اسكەري قىز­مەتشىلەرمەن كەزدەسكەن مەملەكەت باسشىسى جەكە قۇرامدى اتاۋلى كۇنمەن قۇتتىقتاپ, جاۋ­ىنگەرلىك تۋدى قاستەرلەپ ۇستاۋعا شاقىردى. شىمكەنت گارنيزونىنان كەيىن مەملەكەت باسشىسى قا­لا­نىڭ ەجەلگى بولىگىندە بوي كوتەر­گەن “تاۋەلسىزدىك” سايابا­عىن ارالادى. سانعاسىرلىق تا­ريحى بار ەسكى قالانىڭ ورنىن تەگىستەپ, جەر تەلىمدەرىن پى­شاق ۇستىنەن ءبولىپ العان شەندى, شەكپەندىلەردىڭ ارانداي اشىل­عان اۋىزدارىنا توسقاۋىل بول­عان وبلىس اكىمدىگى ىرگەلەس جات­قان اۋماقتى ساياباققا اينال­دىر­عان. اۆتورى – تۇركىستاندى تۇلەتكەن ساۋلەتشى باقىتجات اشىرباەۆ باستاعان ۇجىم. ادەت­تە, كوز جاۋىن العان تابيعات اسەمدىگىن ەرتەگىلەردە يران باعىمەن سالىستىرىپ جاتادى. ال, جاڭادان پايدالانۋعا بەرىلگەن “تاۋەلسىزدىك” ساياباعى سول سارىنعا ۇندەس, شىم­كەنت­تىڭ ەڭ كورىكتى جەرلەرىنىڭ بىرىنە اينالارى ءسوزسىز. قاقپادان اتتاعاننان قازاقستاننىڭ ار­عى-بەرى تاريحىن الدىڭىزعا جاي­ىپ سالاتىن كومپوزي­تسيا­نىڭ جەلىسىن ەلباسىعا وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ پەن قالا اكىمى ارمان جەتپىسباەۆ ساۋمالاپ تاراتىپ بەردى. «تاۋەلسىزدىك» ساياباعى قۇ­رى­لىسىنىڭ جالپى قۇنى – 680 000,0 مىڭ تەڭگە. ونىڭ ىشىندە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 373 510,0 مىڭ تەڭگە, بيزنەستىڭ الەۋ­مەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى ايا­سىندا 306 490,0 مىڭ تەڭگە قار­جى قا­رالعان. اتاپ ايت­قاندا, «جەر-انا» مونۋمەنتى 37 ملن. تەڭ­گەگە, سۋبۇرقاق 45 ملن. تەڭگەگە, «التىن كوپىر» 210 ملن. تەڭ­گە­گە, «ەل بىرلىگى» مونۋمەنتى 264 ملن. تەڭگەگە, قورعان 56 ملن. تەڭ­گەگە, كورۋ الاڭشاسى 21 ملن. تەڭگەگە, «رامىزدەر» الاڭى 73 ملن. تەڭگەگە سالىنعان. سايا­باق ورنى – شىمكەنت قالا­سى­نىڭ تاريحي-رۋحاني باستاۋ ال­عان جەرى. تاريحي مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, ەسكى شىمكەنت قالا­سى توعىز جولدىڭ تورابى, ۇلى جىبەك جولى بويىندا ورنا­لاس­قان اسا ءىرى ساۋدا ءارى الەۋ­مەت­تىك-ەكونوميكالىق جانە مادەني ورتالىق بولعان. ەسكى قالا­شىق­تى بويلاي قوشقار اتا وزە­نى اعادى. جەرگىلىكتى تۇر­عىن­دار وزەن سۋىن ەمدىك ەرەكشەلىگى بار, بۇلاق كوزىنەن باستاۋ الاتىن قاسيەتتى سۋ دەپ قاستەرلەيدى. ساياباق تاۋەلسىزدىك الاڭى­نىڭ ءبىرتۇتاس كومپوزيتسياسىنا ەنەدى. ويتكەنى, الاڭدا ورنا­لاس­قان «جەر-انا» ساۋلەتتىك مونۋمەنتى دارحان دالامىزدىڭ كەڭدىگىن جانە حالقىمىزدىڭ تا­تۋلىعى مەن بەيبىتشىلىگىن بەي­نەلەيدى. اۋماعى 8,2 گا. قۇ­رايتىن ساياباق ورتالىعىندا «ەل بىرلىگى» مونۋمەنتى بار. قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىن مەكەندەگەن بارلىق ۇلت وكىلدەرىنىڭ بارەلەفى بەينەلەنگەن الىپ گرانيت تۇعىردان 137 تىك تىرەۋدەن تۇراتىن كومپوزيتسيا كوتەرىلىپ, شاڭىراقتى ۇستاپ تۇر. بۇل 137 تىرەۋ قازاقستاندى مەكەن ەتكەن بارلىق ەتنوستاردىڭ بەرەكەلى بىرلىگى مەن ىرىستى ىنتىماعىن بىلدىرەدى. ساياباقتىڭ ورتالىق ال­لەياسىن بويلاي گرانيتتەن جاسال­عان 21 تاقتايشا ورنالاسقان. بۇل تاقتايشالارعا ەلىمىزدىڭ تاۋەل­سىزدىك جىلدارىندا بولعان ەڭ ەلەۋلى وقيعالارى جازىلعان. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءتاۋ­ەل­سىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ار­نال­­عان ءىس-شارالار اياسىندا اشىلعان ساياباق شىمكەنت قالاسى تۇر­عىن­دارى مەن قوناقتارىنىڭ سۇيىكتى دەمالىس جانە مادەني ورىن­دا­رى­نىڭ بىرىنە اينالارى ءسوزسىز. شىمكەنت قالاسىنداعى تولە بي, قازىبەك بي, ايتەكە بي كو­شە­لەرىنىڭ قيىلىسىندا 2009 جىلى بوي كوتەرگەن 34 مەترلىك «جەر-انا» تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتى مەن «تاۋەلسىزدىك» ساياباعى اراسىن «مەملەكەتتىك رامىزدەر» الاڭى مەن ۇزىندىعى 104 مەتردى قۇ­راي­تىن كوپىر جالعاپ تۇر. بۇگىندە كوپشىلىك بۇل كوپىردى ەسكى تاريح پەن جاڭا تاريحتى بايلانىستى­رىپ تۇرعان «التىن كوپىر» دەپ اتاپ كەتتى. «رامىزدەر الاڭىندا» ەلىمىزدىڭ كارتاسى بەينەلەنىپ, ەلباسىمىز ن.نازارباەۆتىڭ تاۋەل­سىزدىك تۋرالى تولعانىسى مەن 1991 جىلعى 16 جەلتوقسانداعى قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونس­تي­تۋتسيالىق زاڭىنان ءۇزىندى جازىل­عان. رامىزدەر الاڭىندا ورىن تەپكەن 25 مەترلىك نايزالاردىڭ ور­تاسىندا كولەمى 128 شارشى مەتردى قۇرايتىن كوك تۋىمىز 50 مەترلىك بيىكتىكتە جەلبىرەپ تۇر. جوعارىدا اتالعان نىسان­دار­دىڭ بارلىعى بيزنەستىڭ الەۋ­مەت­تىك جاۋاپكەرشىلىگى اياسىندا بوي كوتەرگەن. ساياباققا كوشەت وتىرعىزعان ەلباسىعا “التىن شاڭىراق” مونۋمەنتى جانىنان وبلىس ارداگەرلەرى مەن ەتنومادەني بىرلەس­تىك­تەردىڭ وكىلدەرى قارسى جولىقتى. بىرقاتارى ءسوز الىپ, جاسامپاز قا­زاقستاننىڭ دۇنيە جۇزىندە ءۇل­كەن بەدەلگە يە بولعاندىعىن, ەكو­نوميكالىق الەۋەتىنىڭ كوتەرىل­گەن­دىگىن ايتىپ, وسىنداي بيىك دەڭ­گەيگە جەتكىزگەن پرەزيدەنتكە ساۋ­لىق تىلەدى. وسى ءساتتى پايدالانعان جاستار جاعى مەملەكەت باسشى­سىنان رۇقسات سۇراپ, سان ۇلتتار تىلىندە اندەر ايتتى, بي بيلەدى. كوڭىلشۋاق جۇزدەسۋدە ن.نازارباەۆ جاستار مەن ارداگەرلەرگە قارا­تىپ, ەل ومىرىندەگى ەلەۋلى وقي­عا­لاردى اڭگىمەلەدى. – قازاقستاننىڭ باياندى بولا­شا­عىن وسى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى ءومىرىنىڭ وزىنەن كوز جەتكىزۋگە بولادى, – دەدى ەلباسى. –بۇرىندارى وسى وبلىستا ءتورت, ءۇش اۋىسىمدىق مەكتەپتەر بولعان. ءبىز ازداعان جىلداردىڭ ىشىندە ءساۋ­لەتتى مەكتەپتەر, بالاباقشالار, اۋرۋحانالار سالىپ, كۇردەلەنگەن ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتتىق. وڭتۇستىكتە انا مەن بالا ءولىمى بۇر­ناعى جىلداردان ايتارلىقتاي ازايدى. ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاسىنىڭ ۇزاقتىعى ارتىپ كەلەدى. مۇنىڭ ءبارى – ەلگە جاسالىپ جات­قان جاقسىلىقتاردىڭ قايتارى­مى. شىمكەنت – ساۋلەتتى قالا. تاڭ­ەرتەڭ دەندروباقتى ارالاپ, كولدى كوردىم. ۇلكەن جۇمىستار ات­قارىلىپتى. مىنا ساياباق قان­داي اسەم. تاريحقا تۇنىپ تۇر. استانا, الماتىدان كەيىنگى قازاق­ستان­نىڭ ءۇشىنشى قالاسى – شىم­كەنت دەگەندى مەن بۇرىن دا ايت­قانمىن. قالا ورتالىعىنىڭ سي­قىن الىپ, قورشاعان ورتاعا زالا­لىن تيگىزىپ وتىرعان قورعاسىن زاۋى­تى سىرتقا كوشىرىلەدى. حال­قى­نىڭ سانى 1 ملن.-عا جەتەقابىل قالانىڭ كوركى بۇگىنگىسىنەن دە كور­كەم بولادى. جىل سايىن ەلىمىزگە 67 مىڭ ءسابي سىيلايتىن ال­تىن قۇرساق وڭتۇستىكتەگى بۇگىنگى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ اۋقىمى ۇلكەن, بولاشاعى زور. وسىلاي دەپ ءبىر قايىرعان پرە­زيدەنت ەل بىرلىگى, ىنتىماق, بەي­بىتشىلىك, ءدىن تازالىعى جونىندە ءوز ويلارىمەن ءبولىستى. – قازاق بالاسى قاي جەردە ءجۇر­سە دە ونىڭ ءبىر عانا وتانى بار. ول – تاۋەلسىز قازاقستان, – دەدى ەلباسى. – بىراق, جۇزدەگەن ۇلت­تار مەن ۇلىستار ايرانداي ۇيىپ, ءبىر جەڭنەن قول, ءبىر جاعادان باس شىعارىپ وتىرعان تاتۋلىقتى ءىش­تەي ىرىتكىسى كەلەتىندەر قاي كەزدە دە تابىلادى. ءبىز ءدىن, نانىم بوس­تاندىعىن بەردىك, جاعداي جاسا­دىق. بىراق, ويىڭا كەلگەندى ىستە دەگەن جوقپىز, جات پيعىلدىڭ دەگەنىن بولدىرمايمىز. قازاقستان ساياساتىنا جات اعىمدار كەلىپ, مەم­لەكەتتىڭ ىسىنە ارالاسقىسى, ەل بىرلىگىنە سەلكەۋ تۇسىرگىسى كەلەدى. مۇسىلماندىقتىڭ جولى دەپ اراب­تاردىڭ ۇلتتىق كيىمى – حيد­جابتى ناسيحاتتاعىسى كەلەدى. قازاق اجە­لەرى كيمەشەك كيگەن, انالارىمىز اق جاۋلىق تارتقان. ەتەك-جەڭىنىڭ اشىق-شاشىق قالعان كەزى جوق. ەندەشە, نەگە ءبىز ءوز ۇلتتىق كيىمىمىزدەن بەزىنىپ, وزگەنىڭ شەكپەنىن جامىلۋىمىز كەرەك. اتا-با­با­مىز­دىڭ ارۋاعىن مانسۇقتاۋ دا, سالت-داستۇرىمىزگە تىيىم سالا­تىن­داي ارەكەتتەر دە بوي كوتەرە باستادى. ءبىز – مۇسىلمان مەملەكەتپىز. ءوز ۇلتتىق ەرەكشەلىگىمىز, مادەنيەتىمىز, وزىندىك سالت-ءداس­تۇرىمىز بار بەيبىت, دارحان ەلمىز. ۇلان-عايىر دالانى حالقىنا امانات­­تاعان باتىر ەلدىڭ ۇرپا­عى­مىز. ءوز­گە اعىمداردىڭ تەرىس پي­عىلدى ارە­كەتتەرىنە توسقاۋىل قوي­ىپ, ەل­دىڭ تاتۋلىعىن بۇزۋعا جول بەرمەيمىز. ولاردىڭ دەگەنى بول­ماي­دى. قازاقستان – سان ۇلتتار مەن ۇلىستارعا قىسىلعاندا پانا بول­عان سايالى مەملەكەت. ۇلتارالىق تاتۋلىق پەن بىرلىكتى, بەيبىتشىلىكتى قاستەرلەيتىن مەملەكەت. ەل اعالارى, جاستار, سىزدەرگە اي­تا­رىم, ەل ءىشىنىڭ تىنىشتىعىن بۇز­عى­سى كەلەتىندەرگە قاتال توي­تا­رىس بەرىڭىزدەر. كوپشىلىكپەن جۇزدەسكەن كەزىندە ەلباسى وسىلاي دەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتقانىن جۇرت قىزۋ قولدادى. وسى جۇزدەسۋدەن سوڭ نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلى قالا سىر­تىن­داعى “يندۋستريالىق ايماققا” كەلدى. بۇل بۇرىن فوسفور زاۋىتى سياقتى ءىرى ءوندىرىس ورىندارى ورنالاسقان ايماق بولاتىن. بۇكىل وداققا بەلگىلى زاۋىت ۋاقىت سى­نىنا توتەپ بەرە الماي قۇلا­عان­دا, ورنىندا اتوم بومباسى ءتۇس­كەن­دەي قيراندىلار مەن فوس­فور­دىڭ مول ۋلى قالدىقتارى قالعان. وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ ينفراقۇرىلىمىنىڭ ورنى بار, تەمىر جول تۇيىقتارى تىرەلىپ تۇر­عان, ەڭ باستىسى – قالادان جىراق, ءوندىرىس ورىندارىنا سۇرانىپ تۇر­عان جەردى تازالاپ, يندۋس­تريا­لىق ايماق قۇرۋعا باعدارلاما جاساعان-دى. وبلىس اكىمى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ءجۇ­زەگە اسىرۋ, «بيزنەستىڭ جول كار­تاسى-2020» باعدارلاماسى بوي­ىنشا بولىنگەن قارجىلاردى ءتيىمدى پايدالانۋ, ەلباسىنىڭ 2010 جىل­دىڭ ناۋرىزىندا بۇرىنعى فوس­فور زاۋىتىنىڭ اۋماعىن قال­پىنا كەلتىرۋ تاپسىرماسىن ورىن­داۋ ماقساتىندا يندۋستريالىق ايماق قۇرۋعا شەشىم قابىلداعان. جوبانىڭ ماقساتى ينۆەستيتسيا­لىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ, وتان­دىق جانە شەتەلدىك ينۆەستور­لار­دى تارتۋ, ونەركاسىپ سالاسىنداعى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ جانە بيۋدجەتكە تۇسەتىن سا­لىق تۇسىمدەرىن ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى. يندۋستريالىق ايماقتىڭ جال­پى اۋماعى 337 گەكتاردى قۇراي­دى. «بيزنەستىڭ جول كارتا­سى-2020» باعدارلاماسى شەڭ­بە­رىن­دە ينفراقۇرىلىمداردى تار­تۋعا 4 ملرد. تەڭگە قاراس­تى­رىل­عان. سونىڭ 2010-2011 جىلدارى 2,2 ملرد. تەڭگەسى يگەرىلدى. ال, 2012 جىلعا 1,8 ملرد.تەڭگە قا­راس­تىرىلعان. بۇگىنگى تاڭدا, يندۋس­تريا­لىق ايماقتا 31 ينۆەس­تي­تسيا­لىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. جال­پى قۇنى 5,8 ملرد. تەڭگە بولاتىن 2 000 جاڭا جۇمىس ورنى اشى­لادى. 2011 جىلى جالپى قۇنى 3,6 ملرد. تەڭگە قۇرايتىن 11 ينۆەس­تي­تسيالىق جوبا ىسكە قوسىلىپ, 653 ادام جۇمىسپەن قامتىلادى. ين­دۋستريالىق ايماقتىڭ قاتىسۋ­شى­لارىنا ايرىقشا جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعان. مەملەكەت باس­شى­سى «يندۋستريالىق ايماقتا» ىسكە اسىپ جاتقان تەمىر-بەتون ءونىم­دەرىن شىعاراتىن ينۆەس­تي­تسيالىق جوبا «ارت-قۇرىلىس» جشس-ىمەن تانىستى. جوبانىڭ قۋاتى جىلىنا 200 مىڭ تەكشە مەتر تەمىر-بەتون ءونىمىن وندىرۋگە جەتەدى. جوسپارلانعان جۇمىس ورنى 200 ادامعا ەسەپتەلگەن. جوبا قۇنى – 900 ملن. تەڭگە. تەمىر-بەتون جۇمىسشىلارى­مەن پىكىرلەسىپ, ەستەلىككە سۋرەتكە تۇسكەننەن كەيىن مەملەكەت باس­شى­سى «Ferrum-Vtor» (فەررۋم-ۆتور) جشس-ىنە كەلدى. سەرىكتەستىك «سيليكات ءۇيىندىسىن جانە سۇي­ىق شىنى شىعاراتىن تسەح» ينۆەس­تيتسيالىق جوباسىن ىسكە قوسقان. جوبا قۋاتى جىلىنا 3 مىڭ سيليكات ءۇيىندىسى مەن 6 مىڭ توننا سۇي­ىق شىنى شىعارۋعا جەتەدى. جوس­پارلانىپ وتىرعان جۇمىس ورنى – 50 ادام, جوبا قۇنى – 75 ملن. تەڭگە. ونىمدەر مەتاللۋرگيا, حيميا ونەركاسىبى مەن قۇرىلىس, ەنەر­گەتيكا سالالارىندا قولدا­نى­لادى. دايىن ونىمدەر قازاق­ستان مەن رەسەي جانە تۇركى­مەن­ستان رىنوكتارىنا شىعارىلادى دەپ جوسپارلانعان. بۇدان سوڭ نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى كادرلاردى دايارلاۋ ورتالى­عى­نىڭ جۇمىسىمەن تانىستى. ور­تالىقتىڭ نەگىزگى ماقساتى قا­زاق­ستان پرەزيدەنتىنىڭ بيىلعى جول­داۋىندا ايتىلعانداي, كاسىپتىك جانە تەحنيكالىق مامانداردى جا­ڭاشىل تاسىلمەن دايارلاۋ جانە «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باع­دار­لاماسى بويىنشا يندۋستريا­لان­دى­رۋدى ىسكە اسىرۋ ءارى كادر الەۋە­تىن دامىتۋ بولىپ تابى­لا­دى. 1 قىركۇيەكتە اشىلعان ورتا­لىقتا يندۋستريالىق ايماقتاعى ءوندىرىس ورىندارىندا جۇمىس ىستەيتىن كاسىبي مامانداردىڭ تاپ­شىلىعىنا وراي ماماندار دايارلانۋدا. ورتالىق 350 ادامعا ارنالعان. قازىرگى ۋاقىتتا 150 ادام ءبىلىم الۋدا. مۇندا 30 وقى­تۋشى ساباق بەرەدى. ورتالىق 10 ما­ماندىق بويىنشا, اتاپ ايت­قان­دا, رەزەڭكە-تەحنيكالىق ءوندىرىس, پوليمەرلىك ءوندىرىس تەحنولو­گيا­سى, ءتۇستى مەتالدى بالقىتۋشى جانە ت.ب. تاپشى ماماندىقتار بوي­ىنشا ماماندار دايارلايدى. جوبانىڭ جالپى قۇنى 114 ملن.تەڭگەنى قۇرايدى. وقۋ ورتالىعى وقۋ بازاسىمەن, كومپيۋتەرلىك سى­نىپتارمەن جانە ماتەريالدىق با­زامەن جابدىقتالعان. يندۋستريالىق ايماقتان سوڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ كورتەجى قاجىمۇقان اتىنداعى ورتالىق ستاديوننىڭ جانىنان سالىنعان جاڭا جەڭىل اتلەتيكا مانەجىنە ات­باسىن تىرەدى. قازاقستاندا جەڭىل اتلەتيكا مانەجى جوق ەمەس. الايدا, 1972 جىلى قاراعاندىدا سا­لىن­عان سپورت كەشەنى ۋاقىت تالا­بىنا ىلەسە المادى, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى ەسكىردى. سپورت باسەكەلەرىنىڭ پاديشاسى – وليم­پيالىق ويىندار بولسا, سول الاماندا سپورت كورولى – جەڭىل اتلەتيكا جارىستارىندا 48 مەدالدار جيىنتىعى ساراپقا سالىنادى. ەك­پىننەن قۇيىن ۇيىرىلەتىن ياماي­كا­لىق جەلاياق ۋسەين بولت سەكىلدى جامپوزدار بەيجىڭ وليمپيا­دا­سىن­دا ءبىر ءوزى 3 التىن ولجالادى. ال قازاقستانعا بۇيىرعانى باقىت سارسەكباەۆ پەن يليا ءيليننىڭ قوس التىنى عانا. مۇنى از دەۋگە اۋىز بارمايدى. جۇزدەگەن مەملەكەت التىن تۇگىلى قولا مەدالعا زار بولىپ, قامىعىپ قايتقانىن سان كوردىك. دەگەنمەن, وسىنىڭ ءبارىن ەكشەگەن وبلىستىق سپورت, تۋريزم جانە دەنە تاربيەسى باسقار­ما­سى­نىڭ باستىعى بولات قىرىقباەۆ وب­لىس اكىمى اسقار مىرزاح­مە­توۆ­تىڭ الدىنا ماسەلە ەتىپ قويعان ەكەن. ىسكەر باسشى ارقانى كەڭگە سالماپتى. ناتيجەسى مىنە. جەڭىل اتلەتيكا مانەجىمەن قاتار, 50 مەتر­لىك جابىق ءجۇزۋ باسسەينى جا­قىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى. ويدى وي قوزعايدى. بيىل 46 سپورت تۇرىنەن قازاقستان سپارتا­كيا­داسى ءوتتى. بىردە-ءبىر سپورت ءتۇرى وڭتۇستىككە ۇسىنىلمادى. ءويت­كەنى, كوپ جارىستى وتكىزەتىن ءزاۋلىم سپورت سارايى جوق. قول­داعى بارى مۇز سارايعا اينالىپ كەتكەن. ونى جازدىق رەجىمگە كو­شىرۋ تۇگىلى بۇگىنگىسىن ۇستاپ تۇرۋ بيۋدجەتكە وراسان قارجىعا ءتۇسىپ وتىر. ال جاڭا 720 ورىندىق جە­ڭىل اتلەتيكا مانەجى وسى ولقى­لىق­تاردىڭ ورنىن تولتىرادى. كەيىنگى ۋاقىتتارى سپورت سارايى جوق بولعاندىقتان, كوپتەگەن حا­لىق­ارالىق جارىستار وقۋ ورىن­دا­رىنىڭ بازاسىندا وتكىزىلىپ كەلگەن. ەندى كەڭەس وداعىنىڭ باتىر­لارى گەنەرال سابىر راقىموۆ پەن قاراقوزى ابدىاليەۆتى ەسكە ءتۇ­سىرۋ­گە ارنالعان حالىقارالىق تۋر­نير­لەر وسى مانەجدە وتەتىن بولادى. ەلباسى سپورتشىلارمەن ءجۇز­دە­سۋدە قازاقستاننىڭ جەڭىل اتلەتيكادان نەسىبەسى ورتا بولىپ ءجۇر­گەندىگىن ەسكە سالىپ, جاس سپورت­شى­لارعا تابىس تىلەدى. ءاليا ءجۇسىپوۆاداي تارلانداردىڭ قاتا­رى كوبەيەتىندىگىنە سەنىم ءبىلدىردى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلى­سى­نىڭ بيۋدجەتى ەسەبىنەن سالىنعان بارلىق زاماناۋي تالاپتارعا ساي كەلەتىن بۇل نىسان ەل اۋما­عىن­داعى ءىرى جەڭىلاتلەتيكالىق سپورت كەشەنى بولىپ تابىلادى. 2010 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا قازىعى قاعىلعان عيماراتتىڭ قۇرىلىسى بيىلعى جىلدىڭ قىركۇيەگىندە اياقتالدى. بۇل – اينالىپ جۇگىرۋ جولى 200 مەتردى قۇرايتىن رەس­پۋبليكاداعى بىرەگەي جەڭىلات­لە­تيكالىق مانەج. مۇندا بيىكتىككە سەكىرۋ, ۇزىندىققا سەكىرۋ, يادرو لاقتىرۋ سەكتورلارى مەن 3 اي­نالىپ جۇگىرۋ, 6 كەدەرگىلى جانە تۋرا جۇگىرۋ جولدارى بار. 1962 جىلى شىمكەنت قالاسىندا ال­عاش رەت №2 وليمپيادا رەزەر­ۆى­نىڭ مامانداندىرىلعان بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ سپورت مەكتەبى مەملەكەتتىك مەكەمەسى (№2 وردبجمسم) اشىلعان. مەملەكەت باسشىسى وسى مەكتەپتىڭ دي­رەكتورى ۆ.كراۆچەنكوعا مانەجدىڭ اشىلۋىنا كورىمدىك رەتىندە جاڭا اۆتوبۋس تارتۋ ەتتى. سوڭىنان سپورت­شىلارمەن ەستەلىككە سۋرەتكە ءتۇستى. – الەمدىك جارىستاردا ۇزدىك بولىپ, ەلىمىزدىڭ ءانۇرانىن وينا­تىپ, كوك بايراعىن كوككە كوتەرە بەرىڭىزدەر! – دەدى قوشتاساردا پرەزيدەنت. باقتيار تايجان. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى. ----------------------------------------- سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.