اسپاناستى ەلىنىڭ اياق الىسى قانداي؟

سينحۋا اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ العاشقى جىرتىجىلدىعىندا قىتايدا تەمىر جولمەن جۇك تاسى­مالداۋدا تۇراقتى ءوسىم باي­قالعان. ال ونىڭ ءوزى وسى ەل­دەگى ەكونوميكالىق قىزمەتتىڭ قان­شالىقتى بەلسەندى ەكەندىگىن اڭ­عارتادى. ماسەلەن, 2017 جى­ل­دىڭ قاڭتار-ماۋسىم ايلارىن­دا تەمىر جول كولىگىمەن تاسى­مالدانعان جۇك كولەمى جىل­دىق ەسەپتەۋدە 15,3 پايىزعا ارتىپ, 1,82 ميلليارد توننانى قۇرادى, دەپ حابارلادى سول ەلدىڭ مەملەكەتتىك دامۋ جانە رەفورمالار ءىسى جونىندەگى كوميتەتى. تەك ماۋ­سىم ايىندا عانا ءوسىم 16,3  پايىزدى كورسەتكەن. وسىلايشا, اسپان استى ەلىنىڭ ىشكى جالپى ءونىمى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا 6,9 پايىزعا ۇلعايىپ وتىر. وسى رەتتە مىناداي ءبىر نازار اۋدارارلىق دەرەكتى كەلتىرە كەت­پەك­پىز. سوڭعى ۋاقىتتارى قىتاي­لىق ۇيالى تەلەفوندار ىشكى رىنوكتا عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە سىرت­قى رىنوكتا دا كەڭ تارالا باستاعان. جاھاندىق عىلىمي-تەح­نيكالىق رىنوك سالاسىنداعى Canalys ساراپتامالىق كوم­پا­نيا­سىنىڭ 25 شىلدەدە جاريا­لان­عان ەسەبىنە سايكەس Apple ۇيا­لى تەلەفوندارىنىڭ قىتاي رىنو­گىنداعى قۇلدىراۋى ودان ءارى جالعاسىپ, سونىڭ سالدارىنان «ال­ما» تەلەفوندار بەسىنشى ورىنعا دەيىن تومەندەگەن. سونى­مەن بىرگە, قىتايلىق ۇيالى تەلە­فون­دار پروپورتسياسى 87 پايىزعا دەي­ىن جەتكەن.  Apple كومپانياسى تەلە­فون­دارىنىڭ بەدەلى مەن ىقپا­لى­نىڭ قۇلاعان ۇستىنە قۇلاي بە­رۋىنە باعا مەن ساپا اراقا­تىناسىنىڭ ونشا جوعارى بول­ماۋى جانە تابىستاردى ءبولۋ بازاسىندا تۋىندايتىن داۋلار سەبەپكەر بولىپ وتىرعانعا ۇق­سايدى. تەلەفونداردىڭ قاۋ­ىپسىزدىك پروبلەماسىنا جانە كوم­پانيانىڭ ءوز كليەنتتەرىمەن ق­­ا­رىم-قاتىناسىنا بايلانىس­تى Samsung ونىمدەرىنىڭ قى­تايلىقتار اراسىندا الدە­قاشان-اق ءوز بەدەلىن جويعانى ءمالىم بولىپ وتىر. ەكىنشى جاعىنان كەلگەندە Huawei, OPPO, Vivo جانە Xiaomi سياقتى قىتاي­لىق برەندتەردىڭ وزدەرىنىڭ ديس­تريبيۋتەرلىك جەلىلەرىن كەڭەي­تۋدىڭ جانە ءونىمدى تەز ارادا جا­ڭارتىپ تۇرۋدىڭ ارقاسىندا Apple مەن Samsung-ءتى كوش باس­تاۋشى پوزيتسيالاردان الىستاتا وتىرىپ, العاشقى ءتورت ورىندى بەرىك يەلەنىپ الۋى دا كوپ جايتتان حابار بەرەتىن بولسا كەرەك.  2017 جىلى سمارتفوندار ساتۋ بويىنشا رىنوكتا كوش باس­تاۋشى كومپانيالاردىڭ دۇ­نيە­جۇ­زىلىك تىزىمىندە Huawei, OPPO, Vivo Apple مەن Samsung-تەن كەي­­ىنگى ورىنداردا تۇر. وسى­لاي­­شا, قىتايلىق ۇيالى تەلەفون شى­عارۋشىلار العاشقى بەستىككە بە­رىك ەنىپ وتىر. سونىمەن بىرگە, قى­تايلىق التى برەند توپ-10-عا ەنگەن. وسىدان ءدال بەس جىل بۇرىن العاشقى بەستىكتە بىردە-ءبىر قىتايلىق كومپانيانىڭ بول­ما­عانىن ەسكەرسەك, مۇنىڭ ءوزىن وتە ۇلكەن جەتىستىك دەپ باعا­لاۋعا ابد­ەن بولادى.  2016 جىلدىڭ قاراشاسىنا دەي­ىن ءۇندىستان رىنوگىنا قى­تاي­­لىق برەندتەردى جەتكىزۋ كولە­مى جالپى رىنوكتىڭ 51 پاي­ى­زىن قۇراعان بولاتىن. 2016 جىل­­دىڭ قازان ايىندا رەسەي رى­­نوگىنداعى ZTE سمارت­فون­دا­رىنىڭ ۇلەسى العاش رەت ايفون­داردى باسىپ وزىپ, ەكىنشى ورىن­عا شىقتى. تەك Samsung قانا ءبىرىنشى ورىندى ساقتاپ قالا الدى. ەۋروپادا Huawei قازىردىڭ وزىندە رىنوك ۇلەسىندە نەعۇرلىم شاپشاڭ ءوسىپ كەلە جاتقان برەندكە اينالىپ ۇلگەردى. سونىڭ ار­قا­سىندا وتكەن جىلدىڭ ءبىرىن­شى جار­تى­سىندا ۇيالى تەلەفوندار جەت­كىزۋ كولەمى ەكى ەسەگە دەيىن ۇلعايعان. قىتاي رىنوگىندا ونشا بەلگىلى ەمەس TECNO, Itel جانە Infinix سياقتى ۇيالى تەلەفوندار افريكا رىنوگىندا كەڭ تانىمالدىلىققا يە بولىپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە ولار­دىڭ وسىناۋ «قارا قۇرلىق» رى­نو­­گىنداعى ۇلەسى 40 پايىزدان اسىپ تۇسكەن.  قىتايلىق برەندتەر نەعۇر­لىم جوعارى ساپالى ءونىم شى­عا­رۋ­عا كۇش-جىگەر جۇمساپ, انا­عۇر­لىم ماڭىزدى تەحنولوگيالاردى ازىرلەۋ ارقىلى, سونىمەن بىرگە شەتەلدىك رىنوكتارداعى تۇتىنۋ مادەنيەتىن بارىنشا ەسكەرە وتىرىپ ارزان باعالى جانە تومەن سا­پالى دەگەن اتاقتاردان بىر­تىن­دەپ باس تارتۋدا.  ءۇندىستاننىڭ Livemint دەپ اتالاتىن سايتىندا جاريالانعان تۇسىنىكتەمەگە سەنەتىن بولساق, قىتايلىق برەندتەردىڭ تابىسقا جەتۋىنە باعا مەن ساپانىڭ جو­عارى اراقاتىناسى, ۇزدىك تۇتى­ن­ۋ­شىلىق تاجىريبە, 4G تەحنولو­گياسىن قولدانىسقا بارىنشا تەزىرەك ەنگىزۋ, سونداي-اق, قى­تاي­­لىق كومپانيالاردىڭ فو­تو­­كامەرا­لاردى ادامداردىڭ كۇن­دەلىكتى ومىردە پايدالانۋىنا ايرىقشا ءرول بەرۋى باس­تى سەبەپ بو­لىپ وتىر. ۇيالى تە­لە­فون­دار­دىڭ قىتايلىق برەندتەرى قا­­زىردىڭ وزىندە امەريكالىق رى­نوك­قا ەنۋدىڭ جوسپارىن بەلگىلەپ قويعان, سونىمەن قاتار اقش-تا كوش باستاۋشىلار بولىپ تابىلاتىن Apple جانە Samsung تەلەفوندارىنا قارسى «مايدان» اشۋعا دا دايىندىق جاساۋدا ەكەن. بۇگىنگى تاڭدا قىتايلىق ۇيالى تەلەفوندار «جاساندى» نەمەسە تومەن ساپالى تاۋار رەتىندە سانالمايدى. ولار تەحنيكالىق تۇرعىدا ونەركاسىپتىك ديزاينمەن تولىق جاراقتانعان ونىمدەر بولىپ تابىلادى. شىندىعىندا, تەك ۇيالى تەلەفوندار عانا ەمەس, سو­نىمەن بىرگە جوعارى شاپ­شاڭ­­دىقتاعى تەمىر جولدار, عا­رىشتىق قۇرال-سايماندار مەن يادرو­لىق جابدىقتار دا قى­تاي ءۇشىن حالىقارالىق دامۋ­دا ەلەۋلى سەر­پىلىس اكەلدى. سوندىقتان تاياۋ بولاشاقتىڭ وزىندە-اق «قىتاي ءوندىرىسىنىڭ» الەمدى تالاي تاماشالارمەن تاڭعالدىرۋى ابدەن مۇمكىن. ءبىزدىڭ بۇل ايتقاندارىمىزدى تومەندەگى مىنا ءبىر تسيفرلار دا راستاي تۇسەتىن سىڭايلى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىن­شى جار­تىس­ىندا قىتايدىڭ مەم­لە­كەت­تىك كاسىپورىندارى تۇراقتى وسىم­گە قول جەتكىزگەن. ەلدىڭ قار­جى مينيسترلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, قاڭتار-ماۋسىم ايلارىندا مەملەكەتتىك كاسىپورىندار تا­بىس­تارىنىڭ جالپى سوماسى شا­ما­مەن 1,41 تريلليون يۋاندى (208,9 ميلليارد اقش دوللارى) قۇراپ, وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كە­زەڭىندەگى كورسەتكىشتەن 24,3 پاي­ىزعا اسىپ تۇسكەن. وسىن­داي­دا مىنا قىتايلارىڭىز تەك جەكە­مەنشىك كومپانيا عانا با­سە­ك­ەلەستىكتىڭ ارقاسىندا جە­تىس­تىك­كە جەتە الادى دەگەن قا­ساڭ تۇ­سىنىكتىڭ قابىرعاسىن قاقى­را­تىپ جىبەرگەلى جاتقان جوق پا ءوزى دەگەن دە وي كەلەدى ەكەن كوكەيگە. مىسال ءۇشىن ايتساق, ەلدە كومىر, مۇناي, مۇناي-حيميا جانە كولىك سالالارىندا ايتارلىقتاي ءوسىم تىر­كەلسە, تەك ەلەكتر ەنەرگياسى سالاسىندا عانا ازداعان تومەن­دەۋ­شىلىككە جول بەرىلگەن.  تاعى دا سول جوعارىدا ءوزىمىز اتاپ وتكەن دامۋ جانە رەفورمالار ءىسى جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتتىڭ مالىمەتتەرىنە جۇگى­نەر بولساق, قحر-دا تابيعي گاز­دى پايدالانۋ كولەمى 114,6 ميللي­ارد تەكشە مەترگە جەتىپ, ال­­دىنداعى جىلدىڭ سونداي كەزە­ڭى­مەن سالىستىرعاندا 15,2 پايىز ءوسىم كورسەتكەن.  ساراپشىلار مۇنداي ءوسىم­دى ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ تۇراق­تى داۋىمەن, ەنەرگيا تۇتىنۋ قۇرى­لىم­دارىنىڭ جاقسارۋىمەن, سول سي­ياقتى جۇرتشىلىقتىڭ قور­شا­عان ورتانى قورعاۋعا قاتىستى اق­پاراتتانۋىنىڭ ارتا تۇسۋىمەن باي­لانىستىرىپ وتىر. ءسوز سوڭىندا شاندۋن پرو­ۆين­تسياسىنىڭ (شىعىس قىتاي) ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» بوي­ىن­داعى ەلدەرمەن ساۋدا اينالى­مى 2017 جىلدىڭ ءبىرىنشى جار­تى­سى­نىڭ قورىتىندىسىندا 245,45 ميلليارد يۋاندى (1 اقش دوللارى – 6,7 يۋان) قۇراپ, وتكەن جىل­دىڭ ءتيىستى كەزەڭىنە قار­­ا- عان­دا 29,8 پايىزعا وسكەنىن دە اي­تا كەتۋ قاجەت. ەكسپورت پەن يم­پورت كولەمى تيىسىنشە 131,03 جانە 114,42 ميلليارد يۋاندى قۇراعان. مىنە, وسى كەلتىرىلگەن دەرەكتەرگە قاراپ-اق الىپ كورشىمىزدىڭ قازىرگى اياق الى­سى­ن اڭ­عا­رۋ­عا بولادى. سەيفوللا شايىنعازى, «ەگەمەن قازاقستان»