الەم مويىنداعان ايتجانوۆ قازاقتىڭ سپورت ماماندارىنىڭ ىشىندە ەكى جىل قاتارىنان جەر شارىنىڭ ەڭ ۇزدىك جاتتىقتىرۋشىسى اتانعان جالعىز مامان – مىرزاعالي ايتجانوۆ. بۇل اتاققا مىرزاعالي تاباناقى, ماڭداي تەرىمەن قول جەتكىزدى. بىلە بىلگەن ادامعا بۇل – ءبۇتىن ءبىر ۇلتتىڭ مەرەيى! ەگەر ۇستازىم, قازاق سپورت ادەبيەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى سەيداحمەت بەردىقۇلدىڭ تۇسىندا قازاق جاتتىقتىرۋشىسى وسىنداي مارتەبەگە جەتسە, ول كىسى ءتۇن ۇيقىسىن قيىپ, رەسپۋبليكالىق بەدەلدى باسىلىمنىڭ بىرىنە كولدەي, بىراق سونداي تارتىمدى ماقالاسىن دۋىلداتىپ جاريالاعان بولار ەدى. سەيداحمەت اعام ايتۋشى ەدى: قۋاناتىن نارسەگە قۋانا دا ءبىلۋ كەرەك, دەپ. ءبىز ايتجانوۆتىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى تابىسىنا كۇندە قولعا تۇسەتىن ولجا ءتارىزدى قاراعان سەكىلدىمىز. مىرزاعالي كەزىندە جۇدىرىعى تاس جاراتىن بوكسشى بولدى. جەكپە-جەكتەرىنىڭ باسىم بولىگىندە قارسىلاستارىن ەسەڭگىرەتىپ ۇتتى. جاستار اراسىندا كەڭەس وداعى كۋبوگىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, كسرو جانە ەۋروپا چەمپيونى. جاستىقتىڭ بۋىمەن شالت باسقان تۇستارى, باپكەرى اۋىسىپ, بابى تايعان كەزدەرى تاعدىرىنا تۋرا كەلگەن سىناق ەكەنى انىق. ايتپەسە, ايتجانوۆتان وڭباي تاياق جەگەن جىگىتتەر ودان اتاق جاعىنان اسىپ تا جاتتى. مىرزاعالي بولسا, 26 جاسىندا جاتتىقتىرۋشىلىق جولدى تاڭدادى. ۋىتتى, قارىمدى جىگىت رينگتەگى ەسەسىن وسىلاي قايتارۋعا بەكىندى. ەڭبەگى ەش كەتكەن جوق. قۇلاعىنان كۇن كورىنەتىن, جۇدىرىقتاي عانا ءبىرجان جاقىپوۆ 2005 جىلى الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەسىن جەڭىپ الدى. اراعا جىل سالىپ ەركەبۇلان شىناليەۆ جاستار اراسىندا الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس تۇعىرىنا كوتەرىلسە, 2007 جىلى 20 جاسىندا ەرەسەكتەر اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىندا ءۇشىنشى تۇعىردان كورىندى. 2008 جىلعى وليمپيادا ويىندارىندا ەركەبۇلان قولا مەدالدى ەنشىلەسە, وسى جىلى ءبىرجان جاقىپوۆ الەم كۋبوگىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اتاندى. ايتجانوۆتىڭ شاكىرتتەرىنىڭ ىشىندەگى ەڭ دارىندىسى ەركەبۇلان شىناليەۆ بەيجىڭ وليمپياداسىنان كەيىن, نەبارى 21 جاسىندا بوكستى ءبىرجولا دوعاردى. ءسويتىپ, ەكى بىردەي ءتول شاكىرتى الەمدىك دەڭگەيدە ولجا سالعان مىرزاعالي قۇلان ۇلى 2009 جىلدىڭ كۇزىندە قازاقستان بوكس فەدەراتسياسىنىڭ سول كەزدەگى پرەزيدەنتى تيمۋر ق ۇلىباەۆتىڭ قولداۋىمەن جانە سپورت ءمينيسترى تەمىرحان دوسمۇحامبەتوۆتىڭ ماقۇلداۋىمەن ۇلتتىق قۇرامانىڭ باس باپكەرى قىزمەتىنە تاعايىندالدى. ايتجانوۆ ۇلتتىق قۇراماعا ەلىمىزدەگى ەڭ تاڭداۋلى جاتتىقتىرۋشىلاردى تارتتى. ءوزىنىڭ ۇستازى نۇرعالي سافيۋللين – وليمپيادا جانە الەم چەمپيوناتىنىڭ جۇلدەگەرلەرى مۇحتارحان دىلدابەكوۆ پەن قانات يسلام, كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىنىڭ جەڭىمپازى قاناتبەك شاعاتاەۆ, ازيا ويىندارىنىڭ چەمپيونى نۇرجان سمانوۆ سەكىلدى ايتۋلى سپورتشىلاردى باپتاعان مامان. الەكساندر سترەلنيكوۆ – وليمپيادا جەڭىمپازى, الەمنىڭ ەكى مارتە چەمپيونى سەرىك ساپيەۆتىڭ ۇستازى. مارات ەلەۋسىنوۆ – وليمپيادا جانە الەم چەمپيونى دانيار ەلەۋسىنوۆ پەن ازيانىڭ قولا جۇلدەگەرى داۋرەن ەلەۋسىنوۆتىڭ اكەسى ءارى باپكەرى. مارات جاقيەۆ – الەم چەمپيونى ەردوس جاڭابەرگەن مەن وليمپيادا ويىندارىنىڭ, الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدە- گەرى ادىلبەك نيازىمبەتوۆتىڭ جانە الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى بەرىك ءابدىراحمانوۆتىڭ جاتتىقتىرۋشىسى. وسىنداي مايتالمان باپكەرلەردى ۇلتتىق قۇراماعا شوعىرلاندىرعان مىرزاعالي قۇلان ۇلى جارتىعاسىرلىق تاماشا ءداستۇرى بار قازاق بوكسىن جاڭا بەلەسكە كوتەرۋگە بىلەك سىبانا كىرىستى. 2013 جىلى قازاق جىگىتتەرى الەم چەمپيوناتىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان اسۋعا تابان تىرەدى. الماتىداعى الەم بىرىنشىلىگىندە ءبىزدىڭ بوكسشىلار 4 التىن, 2 كۇمىس, 2 قولا مەدالدى ەنشىلەپ, دۇنيە ءجۇزى بويىنشا كوماندالىق ەسەپتە 1-ورىندى جەڭىپ الدى. وسى سىندا ءبىرجان جاقىپوۆ چەمپيون اتانسا, مىرزاعاليدىڭ تاعى ءبىر شاكىرتى قايرات ەراليەۆ قولا جۇلدەگە يە بولدى. مۇنىڭ الدىندا ايتجانوۆتىڭ كومانداسى يوردانيادا وتكەن ازيا چەمپيوناتىندا 7 «التىندى» ولجالاعان ەدى. بۇل – قازاق قۇراماسىنىڭ ازيا چەمپيوناتتارىنداعى رەكوردتىق ناتيجەسى. 2013 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مىرزاعالي ايتجانوۆ 196 مەملەكەتتىڭ بوكس فەدەراتسياسىن بىرىكتىرەتىن ايبا-نىڭ ۇيعارۋىمەن جۇمىر جەردىڭ ەڭ تاڭداۋلى جاتتىقتىرۋشىسى مارتەبەسىنە يە بولسا, دانيار ەلەۋسىنوۆ الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك بوكسشىسى اتاندى. مىرزاعالي باپتاعان قۇراما 2014 جىلى ينچحونداعى ازيا ويىندارىندا دا رەكوردتىق بەلەستەن كورىندى. بۇعان دەيىنگى بەس ازيا ويىندارىندا ءۇش التىن مەدالدان ارتىق ولجالاپ كورمەگەن قازاق بوكسشىلارى وسى جولى 6 التىن جۇلدەنى قانجىعاعا بايلادى. ون سالماقتىڭ التاۋىندا قازاقتار توپ جاردى! ازيا قۇرلىعىندا 40-تان استام ەل بارىن ەسكەرسەك, بۇل دەگەنىڭىز تالاي الپاۋىت مەملەكەتتىڭ تۇسىنە دە كىرمەيتىن جەتىستىك. وسىنداي تىم سيرەك بولاتىن جەڭىستىڭ ناتيجەسىندە جانە الەمدىك رەيتينگتە ب.جاقىپوۆ, د.ەلەۋسىنوۆ, ج.ءالىمحان ۇلى, ي.دىچكو سەكىلدى شاكىرتتەرى جەكە-دارا كوش باستاپ, بۇعان قوسا تاعى ءۇش-ءتورت سپورتشىسى ۇزدىك ۇشتىككە ەنگەن مىرزاعالي ايتجانوۆ 2014 جىلدىڭ سوڭىندا الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك جاتتىقتىرۋشىسى اتاعىنا ەكىنشى مارتە يە بولدى. ۇلتتىق رۋحى بيىك قۇراما مىرزاعالي تەمىردەي ءتارتىپتىڭ ادامى. ۇلتتىق قۇراماعا قانشا رەت جولىمىز ءتۇستى, رينگتە داۋىل تۇرعىزاتىن وتتى جىگىتتەردىڭ وعاش قىلىعىن كورگەن ەمەسپىز. قارسى كەلىپ قالساڭ, ىعىسىپ جول بەرەدى. قۇراماعا كەيىن قوسىلعان جاستاردىڭ ءوزى قازاقي تاربيەگە, قالىپتاسقان قاعيداعا تەز كوندىگەدى. ويتكەنى, مىرزاعالي قاجەت كەزىندە تىم قاتال, كەرەك تۇسىندا مەيىربان. ول تابيعاتىنان سەزىمتال جان. جاراتىلىسىنان بويعا دارىعان وسى قاسيەتىنىڭ ارقاسىندا ايتجانوۆ قۇراماداعى اۋمالى-توكپەلى جاعدايلاردى تاپ باسىپ وتىرادى. ال ەلدىڭ ءار قيىرىنان جيىلعان كىلەڭ سەركەنى شاشاۋ شىعارماي ۇستاي ءبىلۋى – ونىڭ بويىنداعى كەسەك مىنەزدىڭ, اقىل-پاراساتتىڭ بەلگىسى. كەيبىر جاتتىقتىرۋشىلار ءتول شاكىرتتەرىنىڭ قيسىق-قىڭىر مىنەزىن, تۇرمىستىق, وتباسىلىق ومىردەگى قيۋى قاشا باستاعان جاعدايلاردى مىرزاعاليمەن كەڭەسە وتىرىپ, تۇزەۋگە تىرىسادى ەكەن. ايتجانوۆ مۇندايدا وقىعان-توقىعانىنا, ينتۋيتسياسىنا سۇيەنەدى. قاشاندا ادىلدىككە باسادى. تاستاي قاتىپ قالاتىن جەردە مىرزاعاليدى بەتىنەن قايتارا المايسىڭ. ال ماسەلەنى تارازىعا سالىپ, اقىلمەن شەشەتىن تۇستا كوپتى تىڭداي بىلەدى. بىراق كەسىمدى سوزگە كەلگەندە توتەسىنەن ءتىلىپ تۇسەدى. بوكستىڭ ماڭايىندا ىعاي مەن سىعاي كوپ. كەيدە ءبىر سالماقتاعى ەكى بوكسشىنىڭ توڭىرەگىندەگى تارتىس قۇراما شەڭبەرىنەن اسىپ, بيىك مانساپ يەلەرىنىڭ قۇزىرىنا ءبىر-اق جەتەدى. بوكسشىنىڭ ءبىرى باسىم تۇرسا دا, ەكىنشى جاعى مويىنداعىسى كەلمەيدى. جەڭگەن جىگىتتىڭ كەمشىلىگىن تەرەدى, سۇرىنگەن تۇسىن بادىرايتىپ كورسەتەدى. سوندايدا مىرزاعالي قاسقيىپ, ادىلدىك جولىندا كولدەنەڭ جاتىپ الادى. كىمنىڭ الدىندا بولسىن, تۋراسىن ايتادى. سول ىرىلىگىمەن قۇراماداعى جىگىتتەرگە جاققانىمەن, وركەۋدە شونجارلارعا ۇناماي قالاتىنى بار. بۇرىن ۇلتتىق قۇراماعا ىقپالى جۇرگەن نەبىر كەۋدەلى, پىسىق جىگىتتەر مىرزاعالي كەلگەلى كوماندانىڭ ىشكى شارۋاسىنا ءجونسىز كىرىسە المايتىن بولعان. ءبىزدىڭ بايقاعانىمىز, مىرزاعالي كەلە جاتقاندا قۇراماداعى الەم مويىنداعان, اتاقتى سپورتشىلاردىڭ ءوزى ارتىق ءسوز- دەن تىيىلىپ, قالىپتى تارتىپتەن اسپاۋعا تىرىسادى. كەڭەس وداعى كەزىنەن بوكس قۇراماسىنىڭ جاعدايىنا قانىق بەلدى ماماندار ءدال قازىرگىدەي ءتارتىپ ۇلتتىق قۇرامادا ەشقاشان بولعان ەمەس, دەگەندى اشىق ايتادى. سولاردىڭ ءبىرى – اتاقتى بىلعارى قولعاپ شەبەرى سەرىك قوناقباەۆتىڭ باپكەرى يۋري تسحاي. تاعى ءبىر سۇيسىنەتىن جاعداي, ۇلتتىق قۇرامادا ۇلتتىق رۋح بار. قۇرامانىڭ جينالىستارى قازاق تىلىندە وتەدى. ۆاسيلي لەۆيت, انتون پينچۋك, يۆان دىچكو سەكىلدى بوكسشىلار قازاق ەلىنىڭ ءانۇرانىن جاتقا ايتادى. جىگىتتەردىڭ ءبارى مىرزاعاليدىڭ الدىندا سىمداي تارتىلىپ تۇرادى. ءانۇران دەمەكشى, قۇراما كۇندەلىكتى تىرلىگىن انۇرانمەن باستايدى. وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىنىڭ العاشقى كۇنى ءانۇراندى كوماندا كاپيتانى دانيار ەلەۋسىنوۆ باستاسا, ءارى قاراي سالماق دارەجەسىنە قاراي جىلجىپ وتىرىپ, كەزەك ۆاسيلي لەۆيت پەن يۆان دىچكوعا جەتەدى. جىگىتتەردىڭ ءبىرى باستاي جونەلگەندە قالعان بوكسشىلار ساڭقىلداپ, ءىلىپ اكەتەدى. باپكەرلەر القاسى دا قولىن جۇرەك تۇسىنا قويىپ, ءانۇراندى جىگىتتەرمەن جارىسا بەرىلە شىرقايدى. مىرزاعاليدىڭ قازاقي تانىمىنىڭ, ۇلتتىق نامىسىنىڭ ارقاسىندا لەۆيت, پينچۋك, دىچكو سەكىلدى جىگىتتەر انا ءتىلىمىزدى تۇسىنەتىن جاعدايعا جەتىپتى. سەبەبى, بىرنەشە جىل بويى جاتتىعۋ جيىندارى مەن باسقوسۋلار ۇزدىكسىز قازاقشا جۇرگەندىكتەن, بۇل سپورتشىلار قازاقي ورتاعا كادىمگىدەي بەيىمدەلىپ, توسەلىپ قالىپتى. ەلدەگى سپورتتىق ناتيجە جاعىنان ەڭ مىقتى قۇرامانىڭ قازاقي سيپاتتا بولعانى ءبىز ءۇشىن زور ماقتانىش.
كىتاپ پەن كۇندەلىك ايتجانوۆ تاريحي تانىمى قالىپتاسقان ازامات. دۇنيەجۇزىلىك دودالارعا ءبۇتىن ءبىر مەملەكەتتىڭ باس قۇراماسىن باستاپ باراتىن ماماننىڭ رۋحاني جاعىنان باي, كوزىقاراقتى, حالقىمنىڭ تابانىنا كىرگەن شوگىر مەنىڭ ماڭدايىما قادالسىن, دەيتىن ۇلتتىق مۇددەسى كۇشتى مامان بولعانى قانداي عانيبەت. مىرزاعالي مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولى», ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ «كوشپەندىلەر», ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ «اقيقات پەن اڭىز», مۇحتار ماعاۋيننىڭ «الاساپىران» كىتاپتارىن جاستايىنان وقىدى. جاقىندا سويلەسكەنىمىزدە ء«سابيت مۇقانوۆتىڭ ء«مولدىر ماحابباتىن» 1988 جىلى وقىپ ەدىم, قايتالاپ شىقتىم», دەدى. «تەمىرحان دوسمۇحامبەتوۆتىڭ «كوگورتا سلاۆنىح», نەسىپ ءجۇنىسباي ۇلىنىڭ «وليمپيادا مارشرۋتى» كىتاپتارىن ءسۇيسىنىپ وقىدىم», دەيدى. باسقانى قايدام, ءوز باسىم قازاق باپكەرىنىڭ كىتاپ وقىعانىن قالايمىن. ۇستاز, اسىرەسە, تاريحي دۇنيەلەرگە جاقىن بولسا, ۇرپاق تاربيەسىنە پايداسى كوپ بولماق. مىرزاعالي قۇلان ۇلى حالقىمىزدىڭ ارداقتى باتىرى باۋىرجان مومىش ۇلىن ەرەكشە قادىر تۇتادى. باۋكەڭنىڭ «تارتىپكە باس يگەن قۇل بولمايدى», دەگەن قاناتتى ءسوزىن قاجەت جەرىندە ايتىپ وتىرادى. ءوزى دە وسى ءپرينتسيپتى بەرىك ۇستانادى. ايتجانوۆتىڭ تاعى ءبىر قاسيەتى, كۇندەلىكتى قىم-قۋىت شارۋادان قولى قالت ەتكەندە كۇندەلىك جازادى. ءوز باسىم ونىڭ ءبۇيىرى تومپايعان ەكى كۇندەلىگىن كوردىم. ءوزى ءسوز اراسىندا: مۇندا تالاي قىزىقتار بار, دەدى. سەگىز جارىم جىلدان بەرى ەلىمىزدىڭ ەڭ تاڭداۋلى 40 بوكسشىسىن تالماي باپتاپ جۇرگەن مىرزاعاليدىڭ كۇندەلىگىندە ءبىزدىڭ چەمپيوندار جايلى تالاي سىر تۇنىپ جاتقانى انىق.
جۇدىرىققا ساياسات ارالاسسا... ريو-دە-جانەيرو وليمپياداسى كەزىندە اقش, كۋبا, انگليا, گەرمانيا, يرلانديا جاتتىقتىرۋشىلارى مەن تورەشىلەرى: «ريو وليمپياداسىنداعى ءبىرىنشى, ەكىنشى ورىنعا ەڭ لايىق كوماندانىڭ ءبىرى قازاقتار!» دەپتى ءبىراۋىزدان. مۇنى ءبىز قازاقستان قۇراماسى باپكەرلەرىنىڭ اۋزىنان ەستىدىك. ولار مىرزاعاليدان «بەيجىڭ وليمپياداسىندا وزبەكتەر نەشە مەدال الدى؟» دەپ سۇرايدى. جاۋاپ: ء«نول». «لوندوندا قانشا؟» ء«بىر قولا». «مۇنداي كوماندا اياق استىنان قالاي كوماندالىق ءبىرىنشى ورىنعا شىعادى؟! سىزدەردە ۇزىلمەي كەلە جاتقان ءداستۇرلى جەڭىس جولى بار. بوكستىڭ ساپاسى مەن تەحنيكاسى جاعىنان دا الەمدەگى ەڭ مىقتى قۇرامانىڭ بىرىسىزدەر. بۇل جاعىنان قازاقتاردى كۇمانسىز مويىندايمىز», دەيدى باتىس ماماندارى مىرزاعاليدىڭ قولىن قىسىپ. ەندى شەتەلدىك مامانداردىڭ سوزىنە دالەل ىزدەپ كورەيىك. اتلانتا وليمپياداسىنان بەرگى ەسەپشوتتى قاعىپ جىبەرسەك, مىناداي ناتيجەلەر ايقىندالىپ شىعا كەلەدى: قازاق قۇراماسى 6 جازعى وليمپيادا ويىندارىندا 7 التىن, 7 كۇمىس, 8 قولا مەدال ولجالاسا, وزبەكتەرگە بۇيىرعانى - 4 التىن, 2 كۇمىس, 8 قولا. بۇل جەردە «كىم باسىم؟» دەگەن سۇراقتى قويۋدىڭ ءوزى ارتىق. وزبەك اعايىندار ريوعا دەيىنگى 5 جازعى وليمپيادادا ءبىر عانا التىن جۇلدە الىپتى. ءبىز «التىننىڭ» التاۋىن بىردەي كەۋدەمىزگە جارقىراتا تاقتىق. قازاق بوكسشىلارى وليمپيادا ويىندارىندا ءۇش رەت كوماندالىق ءۇشىنشى ورىنعا, ءبىر رەتتەن ءتورتىنشى, بەسىنشى, جەتىنشى ورىندارعا تابان تىرەدى. مۇنداي تابىسقا بوكس مەكتەبى كۇشتى مەملەكەت قانا جەتە الادى. ال وزبەكتەر ريودا عانا كوماندالىق باس جۇلدەگە قول جەتكىزدى. وعان دەيىن سيدنەي وليمپياداسىندا التىنشى ورىندا بولسا, قالعان وليمپيادالاردا موينى وزىق وندىققا دا كىرگەن جوق. جوعارىدا باتىس ماماندارى مىرزاعاليعا «سەندەردى مويىندايمىز!» دەگەندە, وسىنداي بۇلتارتپاس دەرەكتەردى ەسكەرگەندەرى انىق. – رەسەي ماماندارىنىڭ بىزگە كۇنى ءتۇسىپ تۇرعان جوق, – دەيدى مىرزاعالي قۇلان ۇلى, – ولاردىڭ ريو وليمپياداسىنان جۇرگىزگەن رەپورتاجدارىن تىڭداپ, ەرىكسىز ريزا بولدىم. ورىس كوممەنتاتورلارى قازاقتاردىڭ بوكس مەكتەبى قانداي كۇشتى, بوكسشىلاردىڭ تەحنيكاسى قانداي تاماشا, باپكەرلەرى قانداي مادەنيەتتى, سپورتشىلارى جاتتىقتىرۋشىنى قالاي تىڭدايدى, ۇستازدارىنىڭ ساۋاتتى اقىلىمەن قازاق جىگىتتەرى ساۋاتتى ايقاسىپ جاتىر, دەپ ايدالاداعى ءبىزدى ءادىل باعالاپ جاتتى.
مىرزاعالي قۇلان ۇلى جارتى عاسىرلىق تاماشا ءداستۇرى بار قازاق بوكسىن جاڭا بەلەسكە كوتەرۋگە بىلەك سىبانا كىرىستى. 2013 جىلى قازاق جىگىتتەرى الەم چەمپيوناتىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان اسۋعا تابان تىرەدى. الماتىداعى الەم بىرىنشىلىگىندە ءبىزدىڭ بوكسشىلار 4 التىن, 2 كۇمىس, 2 قولا مەدالدى ەنشىلەپ, دۇنيە ءجۇزى بويىنشا كوماندالىق ەسەپتە 1-ورىندى جەڭىپ الدى.
ءيا, شىنىندا دا 2016 جىلعى جازعى وليمپيادادا قازاق بوكسشىلارى قاي جاعىنان بولسىن سەنىم ۇدەسىنەن شىعا ءبىلدى. ون سالماق دارەجەسىنىڭ تورتەۋىنەن مەدال ولجالاۋ تۇعىرى بەرىك, ازۋلى قۇرامانىڭ عانا قولىنان كەلەتىن تىرلىك. ەكونوميكاسى مەن ساياسي قۋاتى جاعىنان الەمگە ايگىلى قىتاي (1,3 ملرد حالقى بار), گەرمانيا (81 ملن), ۇلىبريتانيا (60 ملن) ەلدەرى بوكس مايدانىندا ءبىزدىڭ سوڭىمىزدا قالدى. جالپى, ايبا-عا مۇشە 196 مەملەكەت تارتىسقان ۇلى سۇرەڭ ايقاستا قازاق جىگىتتەرى ۇنەمى الدىڭعى لەكتە كەلەدى. ال, ءبىز بۇل تابىستاردىڭ قادىرىنە جەتە بىلگەنىمىز ابزال. ريو وليمپياداسىندا قازاق بوكسشىلارىن ءجونسىز سۇيرەپ, كەلەسى ساتىعا الىپ شىققان جاعداي بولعان جوق. قايتا ولجاس ءساتتىباي مەن ۆاسيلي لەۆيت مۇقىم دۇنيەنىڭ كوز الدىندا تورەشىلەردىڭ ادىلەتسىزدىگىنەن قولدا تۇرعان جەڭىستەن قاعىلدى. بۇل جاعىنان وزبەك بوكسشىلارىنىڭ «جولى بولدى». ولاردىڭ ءۇش-ءتورت بوكسشىسى جەڭىلىپ تۇرعان جەرىنەن كەلەسى ساتىعا شىقتى. وسى جەردە وزبەك بوكس فەدەراتسياسىنىڭ ريو وليم- پياداسىندا ءوز جىگىتتەرى ءۇشىن قاتتى جانتالاسقانىن ايتۋعا ءتيىسپىز. – وزبەك باۋىرلاردىڭ تابىسىنا كولەڭكە تۇسىرۋدەن اۋلاقپىز, – دەيدى مىرزاعالي ايتجانوۆ. – بىراق ءادىل قازىلىق اياسىندا, بەيتاراپ جەردە بەتپە-بەت ۇشىراسساق, ولاردى ۇتىپ الاتىنىمىزعا ەش كۇمانىمىز جوق. «وليمپيادا سىندى الامان جارىستا جىگىتتەر رينگتەن تىس جەردە وزدەرىن قالاي ۇستادى؟» دەپ مىرزاعاليعا كەزەكتى سۇراعىمىزدى قويدىق. مىنە, جاۋابى: «دانيار ەلەۋسىنوۆ ناعىز باتىرعا ءتان مىنەز كورسەتتى. قانداي سىناققا بولسىن, سابىرمەن, اقىلمەن قاراي ءبىلدى. ادىلبەك نيازىمبەتوۆ قارا نارداي قاسقيىپ ءجۇردى. سابىرلى, بايىپتى مىنەزىنەن ەش اينىعان جوق. 19 جاستاعى ابىلايحان ءجۇسىپوۆ كۇش-قۋات جانە تاجىريبە جاعىنان كەم سوقتى. جۇيكەسى سىر بەرگەن جوق. يۆان دىچكو عانا سارىۋايىمعا سالىندى. بىزگە بىلدىرمەۋگە تىرىسقانىمەن, سەزىپ جۇردىك. جارىس بولعان سوڭ جەڭىس پەن جەڭىلىس قاتار جۇرەدى. ۇتىلىپ قالعان سپورتشىلارعا «قاسىڭداعى جولداسىڭنىڭ جاعدايىن ويلا, تۇنىمەن جۇرمە, سەرىگىڭە ۇيقى بەر», دەيمىز. ءبىزدىڭ جىگىتتەر ءبىر-بىرىنە تىلەكتەس, تەرىس پيعىلدان اۋلاق, ەرتەڭ رينگكە شىعاتىن دوسىنىڭ قامىن ويلاپ, اياقتارىنىڭ ۇشىمەن جۇرەدى. كەيبىرەۋى ۇيقىسى كەلمەسە دە, دىمىن شىعارماي, ەرتە جاتىپ قالادى. جالپى, شاكىرتتەرىمە ريزامىن». «باپكەر بولعانىڭا جيىرما جىلدان استى. ۇلتتىق قۇراماعا ەنگەن جىگىتتەردىڭ ءبارى بىردەي ۇلى مايداندارعا شىداي بەرمەيدى. قاتارىنان وزىپ شىعاتىن سايىپقىراندى قالاي تانيسىڭ؟» ايتجانوۆ توسىلعان جوق: «وجەتتىك, ابجىلدىك, سەزىمتالدىق قاسيەتتەر ادامنىڭ قانىندا بولۋى كەرەك. جاتتىقتىرۋشى سپورتشىنىڭ شەبەرلىگىن شىڭدايدى. ال جان-جاقتى قالىپتاسقان كۇشتى بوكسشى بولۋ وتباسىنان, ۇيدەگى تاربيەدەن باستالادى. بالانىڭ نەگىزىندە جوق نارسەنى باپكەر قانشا تىرىسسا دا, ونىڭ بويىنا تولىق سىڭىرە المايدى. جاتتىعۋدا جان شىداتپايتىن كەي جىگىتتى جارىستا تانىماي قالاسىڭ. مۇنىڭ ءبارى اتا-تەككە, تاربيەگە تىكەلەي قاتىستى. ءبىز جىگىتتەردىڭ كەم-كەتىگىن, ارتىق-كەم جاعىن جاقسى بىلەمىز. ولاردىڭ تىرەلەتىن جەرىن دە جوبالايمىز. كەيدە جانكۇيەرلەر جاتتىقتىرۋشىلاردى تۇسىنبەي جاتادى. ال ءبىز جىلدىڭ توعىز ايىندا سول جىگىتتەرمەن بىرگەمىز...». ازاتتىق تاڭى اتقاننان بەرى الاش جۇرتىنىڭ رۋحىن تۇسىرمەي, التى بىردەي جازعى وليمپيادا ويىندارىندا التىن جۇلدەنى ۇزبەي ولجالاعان جالعىز ۇجىم – بوكس قۇراماسى ەكەنىن ەستە ۇستاعانىمىز ابزال. قازىر ۇلتتىق قۇرامانىڭ نەگىزى – جاستار. ەلەۋسىنوۆ, نيازىمبەتوۆ, ءالىمحان ۇلى سەكىلدى سايىپقىراندار ءارتۇرلى جاعدايلارعا وراي جاتتىعۋعا تولىق كىرىسە قويعان جوق. دىچكو كاسىپقوي بوكسقا بەت بۇردى. باس باپكەر مىرزاعالي ايتجانوۆتىڭ كومانداسى ءدال قازىر تولقىن اۋىسقان وتكەل ۇستىندە تۇر. جاستار ساقايىپ, ۇلى دۇرمەكتە ەركىن اتوي سالۋى ءۇشىن دە ۋاقىت كەرەك.
قىدىربەك رىسبەك