ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنىڭ 36-كۇنى. 32-ءشى ەل بولىپ چەحيا رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق كۇنىن اتاپ ءوتتى. ەۋروپا تورىندەگى شاعىن مەملەكەت «ىسكە اسىرۋداعى تاپقىرلىق» تاقىرىبىمەن پاۆيلونىن سالتاناتتى جاعدايدا اشتى. اسىرەسە, مادەني باعدارلامالارعا باسىمدىق بەرگەن چەحيالىقتار شارا بارىسىندا ءتۇرلى ويىن-ساۋىق فەستيۆالدارىن وتكىزدى. ءداستۇرلى فولكلورىمەن ماقتاناتىن چەح ەلى كورمەگە كەلۋشىلەردى مۋزىكاسىمەن سۋسىنداتتى. كونتسەرت كەزىندە وڭتۇستىك موراۆيادان كەلگەن بيشىلەر, برنو كونسەرۆاتورياسىنىڭ ۇرمەلى اسپاپتار وركەسترى, سونداي-اق باتىس بوگەميادان جەتكەن ۆولىنكا اسپابىنىڭ شەبەرلەرى ونەرلەرىن پاش ەتتى. پراگانىڭ اعاشاياق كيگەن اكروباتتارى دا جۇرتتىڭ كوڭىلىن كوتەرىپ, چەحيا پاۆيلونىنا مەرەكەلىك شەرۋدى باستاپ باردى.
شارانىڭ رەسمي بولىمىندە پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بەدەلى بيىك كورمەدە چەحيانىڭ ۇلتتىق كۇنى مەرەكەلەنۋى قوس ەل اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناستى ودان ءارى نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنىن ايتتى. «ەكسپو-2017 كورمەسىن ءىرى حالىقارالىق جوبا رەتىندە قابىلداپ, ۇيىمداستىرعان قازاقستان ءۇشىن چەحيا ۇلتتىق كۇنى اشىلۋ ءراسىمىنىڭ ماڭىزى ەرەكشە. بۇل – مەملەكەتتەرىمىزدىڭ اراسىنداعى تىعىز ىنتىماقتاستىقتىڭ بەلگىسى. «بولاشاق ەنەرگياسى» تاقىرىبىنداعى كورمەنى وتكىزە وتىرىپ, قازاقستان تازا ەنەرگيانى دامىتۋ يدەياسىمەن جاھاندىق ىلگەرىلەۋگە قوماقتى ۇلەس قوسۋدا. مۇندا ءداستۇرلى جانە بالامالى قۋات كوزىن ءوندىرۋ ءارى تۇتىنۋ سالاسىنداعى ۇزدىك الەمدىك ازىرلەمەلەر مەن پەرسپەكتيۆا جوبالارى ۇسىنىلۋدا», دەدى ول.
سەنات توراعاسى قازاقستاندا جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياسي رەفورمالارعا توقتالدى. ونىڭ ماقساتى – ەلىمىزدى 2050 جىلى الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا كىرگىزۋ. بۇل ماقساتقا جەتۋدە چەحيانىڭ دا قوسار ۇلەسى زور. «قازاقستان وسى عاسىردىڭ ورتاسىنا قاراي الەمنىڭ دامىعان 30 مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا كىرۋدى كوزدەپ وتىر. وسى ورايدا, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى جانە ۇلت جوسپارى بويىنشا ازىرلەنگەن ءۇششىنشى جاڭعىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا تۇبەگەيلى وزگەرىستەردى جۇزەگە اسىرۋ قاجەت. دامۋ مىندەتتەرىن ىسكە اسىرۋ بارىسىندا ەۋرووداق مەملەكەتتەرىمەن, سونىڭ ىشىندە چەحيامەن ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق ەرەكشە ورىن الاتىندىعىنا سەنىمدىمىن», دەگەن ق.توقاەۆ چەحيانى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ارەناداعى سەنىمدى سەرىكتەسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ء«بىزدىڭ ساۋدا-ينۆەستيتسيالىق قارىم-قاتىناسىمىز دامىپ كەلە جاتىر. چەحيالىق كاسىپكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن 100-دەن استام كومپانيا قۇرىلدى. سونداي-اق, 100 مىڭنان استام قازاقستاندىق تۋريست جىل سايىن چەحياعا بارادى. ەلدەرىڭىز قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر اراسىندا دا تانىمال. بۇگىندە 2 مىڭعا جۋىق ستۋدەنت وندا ءبىلىم الۋدا. چەحيا بالامالى ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى جاڭا تەحنولوگيالاردى دامىتۋدا ءارى تۋريزم مەن ءبىلىم سالاسىندا ايتارلىقتاي جەتىستىككە جەتتى. استاناداعى چەحيالىق پاۆيلوندا قويىلعان «جاسىل» ەكونوميكا مەن تازا تەحنولوگيالاردىڭ ەڭ وزىق تاجىريبەلەرى ەلدەر اراسىنداعى بايلانىستى ودان ءارى تەرەڭدەتە تۇسەدى دەگەن ۇمىتتەمىن», دەدى سەنات توراعاسى.
ال چەحيا پارلامەنتى سەناتىنىڭ توراعاسى ميلان شتەح قوس ەل اراسىندا ورناعان دوستىق بايلانىسقا جوعارى باعا بەرىپ, ونى ودان ءارى دامىتۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
چەحيا پاۆيلونىندا تىڭ تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن جاڭالىق كوپ. مىسالى, قوقىس وڭدەپ, ودان جارىق پەن جىلۋ ەنەرگياسىن الاتىن زاۋىت جۇمىسىمەن تانىسىپ, ەلەكتر قۋاتىمەن سامعايتىن ەكى ادامدىق ۇشاقتى كورۋگە بولادى. چەح ينجەنەرلەرى قۇراستىرعان شاعىن اۋە كولىگى 400 ۆولت ەنەرگيامەن ءبىر ساعات بويى كوكتە قالىقتاي الادى. ەلەكتر ەنەرگياسىنان قۋات الاتىن ۆەلوسيپەد تە كورمە تورىنەن ورىن العان. ول تولىق قۋاتتالعاندا ساعاتىنا 45 شاقىرىمدى ارتقا تاستاپ, 120 شاقىرىمعا دەيىن توقتاماي جۇرە الادى. مۇنداي ۆەلوسيپەد, اسىرەسە قالالىقتار ءۇشىن وتە ىڭعايلى, سەبەبى تەز جينالادى.
نۇرسيپات قاتبەك, چەحيا پاۆيلونى قىزمەتكەرى: – چەحيا ءوز ەلىندە ون جىلدان اسا ەلەكترلى ۆەلوسيپەدتى قولدانادى. ول – ماشيناعا بالامالى كولىك. سوندىقتان ەلەكترلى ۆەلوسيپەدتەردى قولدانۋ وسى چەحيادا وتە دامىعان جانە ول ەكولوگيانى ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازىر چەح ينجەنەرلەرى ۇشاتىن ۆەلوسيپەدتى قۇراستىرۋدا. ازىرگە ول كورمەدە جوبا كۇيىندە تۇر. استانادا تانىستىرىلعان قاناتتى ۆەلوسيپەدتى بولاشاقتا كۇندەلىكتى ومىردە كورىپ قالۋىمىز عاجاپ ەمەس.