ۆەنەسۋەلاداعى ساياسي داعدارىستىڭ اشىق كەزەڭى بيىلعى 29 ناۋرىزدا باستالدى – بۇل كۇندە پرەزيدەنت نيكولاس مادۋروعا باعىناتىن جوعارعى سوت جەرگىلىكتى پارلامەنتتى زاڭسىز شەشىمدەر قابىلدادى دەپ ايىپتاپ, ونىڭ وكىلەتتىكتەرىن وزىنە تارتىپ الماقشى بولدى. بىراق سوڭعى سايلاۋدىڭ ناتيجەسىندە پارلامەنتتىك كوپشىلىككە يە بولعان وپپوزيتسيا وكىلدەرى بۇل وكىممەن كەلىسپەي, ءوز قولداۋشىلارىن كوشەگە شىعۋعا شاقىردى.
ارينە, وسى ساياسي تەكەتىرەستىڭ نەگىزىندە تەرەڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سەبەپتەر جاتىر. تاياۋدا عانا وڭىردەگى اۋقاتتى ەلدەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالاتىن ۆەنەسۋەلا حالقى بۇگىن شىقپا جانىم, شىقپامەن وتىر. ءوز ءوندىرىسىن دامىتۋدان باياعىدا قول ۇزگەن بۇل مەملەكەت «مۇناي اقشاسىنا» ساتىپ الىناتىن يمپورتقا تولىق تاۋەلدى بولىپ قالدى. مەملەكەتتىك ەكسپورتتىق ءتۇسىم بولسا, ونىڭ 95 پايىزىن مۇنايدى ساتۋدان پايدا بولعان ۆاليۋتا كىرىستەرى قۇرايدى. سوندىقتان, 2014 جىلى الەمدىك مۇناي باعاسى قۇلدىراعاننان كەيىن ۆەنەسۋەلادا تۇتىنۋ تاۋارلارىنىڭ تاپشىلىعى بىردەن سەزىلدى.
بۇگىندە تاپشى تاۋارلاردى «قارا بازاردان» زاڭسىز ساتىپ الۋعا بولادى, دەگەنمەن, ولاردىڭ باعالارىنا قاراپايىم حالىقتىڭ قولى جەتپەيدى. ەڭ تومەن جالاقىنىڭ رەسمي مولشەرى شامامەن 50 دوللارعا جۋىق ۆەنەسۋەلالىقتار ءبىر اپتاعا جەتەر-جەتپەس نەگىزگى ازىق-ت ۇلىكتى ء(سۇت, نان, جۇمىرتقا) ساتىپ الۋ ءۇشىن 200 دوللاردان استام اقشا تولەۋى كەرەك. اياق كيىمنىڭ باعاسى 700 دوللاردىڭ شاماسىندا, دجينسى شالبارىن ساتىپ الامىن دەگەن ادام 500 دوللار تولەۋى كەرەك, تەلەديداردىڭ قۇنى 6-7 مىڭ دوللاردان اسىپ كەتەدى. جەرگىلىكتى حالىقتىڭ كوبى, ءتىپتى ءوز ەلىنەن قاشىپ تا كەتە المايدى. ويتكەنى, حالىقارالىق اۋە بيلەتىن ساتىپ الۋ ءۇشىن ولار بىرنەشە جىل بويى اقشا جيناۋى قاجەت.
تاۋارلاردىڭ ەلگە زاڭسىز كىرۋىن جانە باعالاردىڭ ءوسۋىن توقتاتامىن دەگەن وكىمەت شەكاراعا اسكەري بولىمشەلەرىن شىعاردى, ۆاليۋتا اينالىمىنا جانە رەسمي باعالارعا قاتىستى قاتاڭ باقىلاۋ قويدى. ارينە, وسىنداي مۇقيات ويلانباي قولعا الىنعان ءىس-شارالار كەرى ناتيجە بەردى – كاپيتالدىڭ جىلىستاۋى كۇشەيدى, «قارا بازار» وركەندەدى, باعالار شارىقتاپ ءوستى. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ەسەپتەرىنە سەنەتىن بولساق, بيىلعى ينفلياتسيانىڭ دەڭگەيى 720 پايىزدان اسۋى مۇمكىن ۆەنەسۋەلانىڭ جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قانداي كۇيگە تۇسەتىنى بەلگىسىز. قازىردىڭ وزىندە حالقىنىڭ 80 پايىزى دۇرىستاپ تاماقتانۋعا اقشا تابا الماي قينالۋدا.
وسىعان قوسا, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى دا اپاتتى جاعدايدا. ەكونوميكالىق قيىنشىلىققا بايلانىستى ۆەنەسۋەلادان كورشىلەس ەلدەرگە 13 مىڭ دارىگەر كوشىپ كەتكەن. نەگىزگى ءدارى-دارمەكتىڭ تاپشىلىعى 85 پايىزعا جەتسە, ال وبىر جانە گەموفيليا سەكىلدى اۋرۋلارعا قارسى قولدانىلاتىن كۇشتى دارىلەردىڭ تاپشىلىعى 90 پايىزدان اسقان كورىنەدى. جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ كەڭىنەن تارالۋى باستالعان. جاقىن ارادا ۆەنەسۋەلالىقتاردىڭ مۇلدەم مەديتسينالىق كومەكسىز قالۋى ابدەن ىقتيمال.
مۇنداي قيىن جاعدايعا تاپ بولعان حالىق كۇردەلى ساياسي ماقساتتار ءۇشىن ەمەس, ءوز ومىرلەرى ءۇشىن كۇرەسۋدە. پرەزيدەنت ن.مادۋرونىڭ رەيتينگى وتە تومەن. ۆەنەسۋەلانىڭ استاناسى – كاراكاستا حالىق پەن پوليتسەيلەردىڭ اراسىنداعى توقتامايتىن قاقتىعىس الدەقاشان قانتوگىسكە اينالىپ كەتكەن. جالپى, ۆەنەسۋەلانىڭ تاريحىنا كوز سالساق, ول حح عاسىردىڭ 40-شى جىلدارى تۇڭعىش ءىرى مۇناي كەلىسىمدەرىنە قول قويعاننان كەيىن وركەندەدى. ەلگە الەمنىڭ ءتۇرلى ايگىلى كورپوراتسيالارى ينۆەستيتسيا مەن جاڭا تەحنولوگيالار اكەلدى. كەلەسى 40 جىل بويى بۇل ەل لاتىن امەريكاسىنىڭ ەڭ باي مەملەكەتىنە اينالدى. وتكەن عاسىردىڭ 80-ءشى جىلدارى ورىن العان الەمدىك «قارا التىن» نارىعىنىڭ قۇلدىراۋى بىرنەشە مۇناي وندىرەتىن ەلدىڭ ەكونوميكالارىنا ايتارلىقتاي سوققى بەردى. ماسەلەن, كەڭەس وداعى, ءتىپتى جەر بەتىنەن جوق بولدى. ال ۆەنەسۋەلادا ون شاقتى جىلعا سوزىلعان ەكونوميكالىق داعدارىس پەن تاپشىلىقتىڭ كەزەڭى باستالدى.
مولشىلىق پەن جەر استىنان شىعىپ جاتقان بايلىقتىڭ تابىسىنا ابدەن مالدانعان حالىق 1998 جىلى بۇرىنعى دەسانتشى-ساربازدى پرەزيدەنت ەتىپ سايلادى. ۋگو رافاەل چاۆەس فرياس ەسىمدى پودپولكوۆنيك ۆەنەسۋەلاداعى قيىنشىلىقتاردىڭ بارلىعىنا شەتەلدىكتەردى ايىپتادى. «مۇنايىمىزعا تويىمسىز» شەتەلدىك كورپوراتسيالاردى قۋىپ جىبەرەمىن جانە جەر قويناۋىنداعى ەلدىڭ بايلىعىن تولىعىمەن حالىقتىڭ قولىنا قايتارامىن دەپ ۋادە بەردى. ارينە, مۇنداي ۋادەلەر كوپشىلىكتىڭ قۇلاعىنا جاعىمدى ەستىلدى.
ۋگو چاۆەس ءوز سوزىندە تۇردى – بىرنەشە شەتەلدىك مۇناي-گاز كومپانيالارىن قۋىپ, ولاردىڭ ۆەنەسۋەلاداعى اكتيۆتەرىن مەملەكەتتىڭ مۇلكىنە اينالدىردى. چاۆەستىڭ بيلىك باسىنا كەلۋىنەن كەيىن از عانا ۋاقىت وتە الەمدىك مۇناي نارىعىنداعى داعدارىس اياقتالدى. باعالاردىڭ وسۋىمەن ۆەنەسۋەلانىڭ دا بايلىعى قايتىپ ورالعان سەكىلدى بولدى. ەلدە قانداي دا ءبىر كوزگە تۇسەتىن قيىنشىلىق شىعىپ قالسا, ونى چاۆەس «مۇناي اقشاسىن» اياماي جۇمساپ, تۇزەتە سالاتىن ەدى, حالىقتىڭ قانداي دا ءبىر نارازىلىعى پايدا بولسا, مول الەۋمەتتىك تولەمدەرمەن اۋىزدارىن جابا سالاتىن ەدى.
الايدا, ەكونوميكانىڭ مۇنايدان باسقا سالالارى دامىعان جوق. جاڭا ءوندىرىس پەن جاڭا تەحنولوگيالاردى جەتىلدىرۋگە شاقىرىلعان شەتەلدىك كومپانيالار ۆەنەسۋەلانىڭ اتىن ەستىگەننەن بەزىپ كەتتى. ءوز جەر قويناۋى بولسا, تولىعىمەن ۇلتتىق مۇناي-گاز كومپانياسىنىڭ قولىنا ءتۇسىپ, ول دا وركەندەگەن جوق. مۇناي سالاسىنداعى جاڭا دامۋ جوبالارى باياعى تيىمسىزدىك پەن پاراقورلىقتىڭ استىندا قالدى.
وسىلاي 2013 جىلى دۇنيەدەن قايتقان ۋگو چاۆەس ءوزى تاڭداپ العان مۇراگەرى نيكولاس مادۋروعا ەكونوميكالىق كەلەشەگى ب ۇلىڭعىر مەملەكەتتى قالدىرىپ كەتتى. ۋ.چاۆەستىڭ شەشەندىك ونەرىمەن, كوشباسشىلىق دارىنىمەن مۇلدەم سالىستىرۋعا كەلمەيتىن ن.مادۋرونىڭ ساياسي كۇنكورىسى تولىعىمەن مۇناي باعاسىنا تاۋەلدى بولدى. از-اق ۋاقىتتىڭ ىشىندە الەمدە مۇناي قورى بويىنشا ءبىرىنشى ورىنعا يە ۆەنەسۋەلانى كەدەيشىلىك بيلەپ الدى. ال ەندى بۇل تىعىرىقتان شىعاراتىن باسشى دا, باعدارلاما دا تابىلار ەمەس.
جانبولات ۇسەنوۆ, حالىقارالىق قاتىناستار جونىندەگى ەۋرازيالىق كەڭەستىڭ ديرەكتورى