نەگىزگى تاقىرىپتار يندۋستريا 4.0 تۇجىرىمداماسى, يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەلەردى قۇرۋ, سونداي-اق Smart City تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ بولىپ تابىلادى. فورۋمدا الەمنىڭ جەتەكشى ساراپشىلارىمەن بىرگە قالانىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋ ءۇشىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ قولدانىلۋىن تالقىلاۋ جوسپارلانۋدا.
وسى ماقساتتاردى ورىنداۋدا الماتىدا بارلىق جاعدايلار قاراستىرىلعان. الماتىدا 80-نەن اسا عزي جانە 38 جوو ورنالاسقان (130 مىڭ. ستۋدەنتتەر وقيدى). قازاقستاننىڭ 87% جاڭالىق اشۋشىلارى الماتىدا تۇرادى. 2016 جىلعى قورىتىندىسى بويىنشا كاسىپورىنداردىڭ يننوۆاتسيالىق بەلسەندىلىگى 4,7% - دى قۇرادى.
يننوۆاتسيلىق كومپانيالار ءۇشىن «يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى (ارى قاراي -«يتپ» اەا) قۇرىلعان, وندا يننوۆاتسيالىق وندىرىستەردى قۇرۋعا جانە دامىتۋ ءۇشىن ءارتۇرلى قولايلى جاعدايلار قاراستىرىلعان. «يتپ» اەا جالپى الاڭى 163 گا. بۇگىنگى كۇنى, «يتپ» اەا قاتىسۋشىلارىنىڭ سانىن 154 كومپانيا قۇرايدى, ونىڭ ىشىندە, 58 كومپانيا ءوزىنىڭ قىزمەتىن تىكەلەي «يتپ» اەا اۋماعىندا جۇزەگە اسىرادى (12 كاسىپورىننىڭ ءوندىرىس الاڭدارى بار جانە 35 كاسىپورىن كەڭسە جايلارىن جالعا الىپ وتىر).
اعىمداعى ساتكە, «يتپ» اەا قاتىسۋشىلارىن قوسا العاندا, جۇمىس ورىندارىنىڭ جالپى سانى 3 486 ادامدى قۇرايدى.
وندىرىلگەن ءونىمنىڭ كولەمى 113 ملرد. تەڭگەنى, ونىڭ ىشىندە, 2016 جىلى – 24 ملرد. تەڭگەنى, ال 2017 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا 6 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى.
سونداي-اق, قالادا «Open Almaty» جوباسىن ىسكە اسىرۋ باستالدى, جوبا الماتى قالاسىنىڭ تۇرعىندارىنىڭ بيلىككە سەنىم دەڭگەيىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان, سونداي-اق مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى ءتيىمدى كەرى بايلانىس قۇرۋ, اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى الىپ تاستاۋ, قۇجات راسىمدەرىن جەڭىلدەتۋگە, مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ساپالى كورسەتۋگە ارنالعان .
ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرى بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەگە كەلتىرىلەدى جانە كەيىننەن ارنايى قۇرىلعان احۋالدىق ورتالىقتا وڭدەلەتىن بولادى. تىركەۋ بارلىق كەلىپ تۇسكەن وتىنىشتەردى «Open Almaty» جوباسى ارقىلى دا, سونداي-اق تىكەلەي مەملەكەتتىك ورگاندار مەن اكىمشىلىككە باعىنىستى قۇرىلىمدارىندا ۋاقىتىلى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە ساپاسىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, سونداي-اق تۇرعىنداردىڭ شاعىمدارىن ءجيى بولاتىن سەبەپتەرىن تالداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇگىنگى تاڭدا كولىك, ەكولوگيا, قاۋىپسىزدىك, تۇرعىن-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىندا جانە ت. ب. سالالاردا 500 اقپاراتتىق شەشىمدەر ىشىنەن 200-دەن استام شەشىمدەر ەنگىزۋ ءۇشىن تاڭداپ الىندى.
«Smart City» جوباسى بويىنشا «اقىلدى كامەرالار», «ينتەللەكتۋالدى باقىلاۋ مۋنيتسيپالدىق كولىك جۇيەسى» جانە «وناي» ەلەكتروندىق جۇيەلەرى ەنگىزىلدى.
قالادا تاكسي نارىعىنداعى ءىرى «ياندەكس تاكسي» جانە «Uber» جۇمىس ىستەۋدە. بۇگىندە قالانىڭ كەز-كەلگەن تۇرعىنى مۋنيتسيپالدى اۆتوبۋس ورنىن انىقتاۋ ءۇشىن, «City Bus» قوسىمشاسىن پايدالانا الادى.
ەۋرازيا تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا ستۋدەنتتەر ءۇشىن ترەنينگتەر, سەمينارلار مەن ماستەر-كلاسستار وتكىزۋ ءۇشىن ءبىرىنشى ستارتاپ اكادەمياسى اشىلدى.
ءبىز قالانىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن جايلى ءومىر قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن يننوۆاتسيالىق شەشىمدەردى ەنگىزۋ ساياساتىن جالعاستىرۋعا نيەتتىمىز.
سونداي-اق, يننوۆاتورلار ءۇشىن جاقسارتىلعان قارجىلىق قولداۋلار قاراستىرىلۋدا. وسى جىلى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى -2020» باعدارلاماسى بويىنشا «يننوۆاتسيا» اياسىندا جوبالاردى قولداۋ بيۋدجەتىنىڭ سانى 3 ەسەگە ارتتى. 2016 جىلى 31 كاسىپكەر 84 ملن. تەڭگە يننوۆاتسيالىق گرانتىن الدى, 2017 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا 29 كاسىپكەرگە سوماسى 67 ملن. تەڭگە قۇرايتىن يننوۆاتسيالىق گرانت بەرىلدى (2017 جىلى 145 ملن تەڭگە ءبولىندى).
بيىل, بىرگە الماتى قالاسى اكىمشىلىگى «دامۋ» اق كاسىپكەرلەردى قولداۋ قورىمەن 4 ملرد. تەڭگە قۇرايتىن يننوۆاتسيا, تۋريزم جانە ازىق-ت ۇلىك ونەركاسىبى سالالارىن قولداۋ بويىنشا جاڭا وڭىرلىك كاسىپكەرلىكتى قولداۋ باعدارلامالارىن ىسكە قوستى. قارجىلاندىرۋ ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ارقىلى تەڭ نەگىزدە ۇسىنىلاتىن بولادى. باعدارلاما اياسىندا بولىنگەن سومانىڭ ء(اربىر 4 جوبا), كەم دەگەندە 25% ستارتاپتاردى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن پايدالاناتىن بولادى, سونداي-اق «Startup Almaty» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى.
فورۋم اياسىندا, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى, سونىڭ ىشىندە 500-دەن استام وتاندىق جانە شەتەلدىك قاتىسۋشىلاردىڭ, ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ, ستارتاپتاردىڭ, زەرتتەۋشىلەردىڭ جانە بيزنەس وكىلدەرىنىڭ قاتىسىلۋى كۇتىلۋدە. سونداي-اق, ۇلىبريتانيا, يزرايل, اقش جانە دانيا مەملەكەتتەرىنەن حالىقارالىق ساراپشى ماماندار شاقىرىلعان.
فورۋمدا 20-دان استام حالىقارالىق جانە وتاندىق ساراپشىلار ءسوز سويلەيدى ولاردىڭ اراسىندا, ءداستۇر بويىنشا ءىس-شارانى الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەك اشادى, سونداي-اق, سپيكەرلەر اراسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋراتۋراسى قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەتىنىڭ توراعاسى («قازپوشتا» اق بۇرىنعى باسقارما توراعاسى) باعدات مۋسين بار, «Global Visions-Silicon Valley» كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى جانە باس ديرەكتورى - مارك يۆانوۆوۆسكي جانە يراكلي كاشيبادزە - «Future Laboratory» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى, گرۋزيا مەملەكەتىنىڭ يننوۆاتسيالار جانە تەحنولوگيالار جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ بۇرىنعى توراعاسى.
فورۋم باعدارلاماسى اياسىندا «يندۋستريا 4.0» تاقىرىبى بويىنشا پلەنارلىق وتىرىستى «اقىلدى قالا» تۇجىرىمداماسىنا نازار اۋدارا وتىرىپ وتكىزۋ, سونداي-اق, «ساندىق ەكونوميكا» باعىتتارى بويىنشا 4 پانەلدىك سەسسيالار: «يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيە», «اقىلدى قالا جانە ۋربانيستيكا», «ازىق-ت ۇلىك» جانە «بيومەتريكا: بولاشاقتىڭ ءداۋىرى» اتتى تاقىرىپتار بويىنشا وتكىزۋ قاراستىرىلعان.