• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 24 ماۋسىم, 2017

قازاق ەرتەگىلەرىن تəرجىمالاعان كارلا əجەي

260 رەت
كورسەتىلدى

دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ كەزەكتى قۇرىلتايى استانا تورىندە ءوتىپ جاتىر. قيىرداعى قازاقتىڭ باسىن بىرىكتىرگەن القالى جيىن شىن مانىسىندە قازاق دياسپوراسى تاقىرىبىنىڭ عىلىمي زەرتتەلۋىن جولعا قوياتىن ساياسي جانە مادەني-عىلىمي الاڭعا اينالدى. كارلا لەحتونەن قۇرىلتايعا فينليانديادان كەلىپتى. ۇزاق جىلدار بويى وقۋ-اعارتۋ سالاسىندا قىزمەت اتقارعان اجەمىز قازىر زەينەتتە. قولى قالت ەتە قالعاندا قازاق حالىق ەرتەگىلەرىن فين تىلىنە تارجىمە جاساپ, ءبىر پاراسىن اۋدارىپ شىققان. ەندىگى ماقساتى – ەرتەگىلەردى جيناق ەتىپ شىعارۋ.

– ەلگە قوش كەلدىڭىز! قۇرىلتاي قالاي ءوتىپ جاتىر؟

– الەمدەگى قازاقتاردىڭ باسىن قوسۋ – يگىلىكتى ءىس. ءوز مەملەكەتىڭنىڭ قامقورلىعىندا ەكەنىڭدى سەزىنۋ – باقىت. مۇنى شەتتەگى قازاقتار جاقسى تۇسىنەدى. دۇنيەنى تاڭقالدىرعان استانانىڭ ءوسىپ-وركەندەگەن بۇگىنگى كەلبەتى ەرەكشە. باياعىدا مەن كەتكەندە مۇلدەم باسقا بولاتىن.

– قاي ءوڭىردىڭ قىزىسىز؟ فينلياندياعا قونىس اۋدارۋىڭىزعا نە سەبەپ بولدى؟

– شەشەم كوكشەتاۋدىڭ قىزى, اكەم ارقانىڭ قازاعى. ازان شاقىرىپ قويعان ەسىمىم – قارلىعاش. جاستىق شاعىمدا ماسكەۋدە پەداگوگيكالىق عىلىم اكادەمياسىندا وقىدىم. ماسكەۋدەن ءىس-تاجىريبەدەن وتۋگە كەلگەن فين قىزىمەن جاتاقحانادا بىرگە تۇرىپ, بىرگە جۇرىك. وسىلايشا بولاشاق جارىممەن تانىستىم. ونىڭ كوكپ وك جانىنداعى جوعارى پارتيا مەكتەبىندە وقىپ جۇرگەن كەزى ەدى, كوممۋنيستىك پارتيانىڭ مۇشەسى بولدى. وداق ىدىراپ جاتقان تۇستا ەكى جارتى ءبىر ءبۇتىن بولىپ, جولداسىمنىڭ ەلىنە اتتانىپ كەتتىك. فينليانديادا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىما 30 جىلعا تايادى. تۇرمىسىمىز جاقسى. قىزىم تۋركۋداعى ابو اكادەمياسىن وقىپ ءبىتىردى. تۋركۋ - ەلدىڭ وڭتۇستىك باتىسىندا ورنالاسقان پورتتى قالا. قازىر فيندەردىڭ فيرماسىندا جۇمىس ىستەپ ءجۇر. ۇنەمى شەتەلدەردە ءىس-ساپاردا بولادى. جاقىندا عانا شانحايعا بارىپ كەلدى.

– فينليانديانىڭ قاي قالاسىندا تۇراسىز؟

– جولداسىم قايتىس بولعانعا دەيىن تۋركۋ قالاسىندا ءومىر ءسۇردىم. كەيىنىرەك قىزىمنىڭ قولىنا حەلسينكيگە كوشىپ باردىم. ءبىر نەمەرەم بار.

 – ول جاقتا قانداي كاسىپپەن شۇعىلداندىڭىز؟

– 1992 جىلى رەسەيدەگى فيندەر ەلىنە ورالىپ جاتقان كەز-تۇعىن. كوشىپ كەلگەن بالالار وقيتىن مەكتەپتە كومەكشى بولىپ قىزمەت ەتتىم. ولارعا فين ءتىلىن ۇيرەتە ءجۇرىپ, ءوزىم دە وسى ءتىلدى تەرەڭ مەڭگەرىپ الدىم. كەيىنىرەك قارتتار ۇيىنە اۋىسىپ كەتتىم. ويتكەنى جالاقىسى جوعارى, جۇمىسى دا جەڭىل بولدى. ءاۋ دەمەيتىن قازاق جوق, ارا-تۇرا ولەڭ جازاتىنىم بار. ودان بولەك قازاق حالىق ەرتەگىلەرىن فين تىلىنە اۋدارىپ شىقتىم. بيىل فينليانديا مەملەكەتىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 100 جىل تولىپ وتىر. وسىعان وراي قازاقستان ەلشىلىگىنىڭ اتىنان ەرتەگىلەر جيناعىن تارتۋ ەتپەك ويىم بار.

 – فينليانديادا قازاقتار بار ما؟ ارالاسىپ تۇراسىزدار ما؟

– ناقتى سانىن ايتا المايمىن. مۇنداعى قازاقتار حەلسينكيدەگى ورتالىق ازيالىقتاردىڭ قاۋىمداستىعىمەن جيى ارالاسىپ تۇرادى. الداعى ۋاقىتتا قازاق مادەني ورتالىعىن قۇرۋدى ويلاستىرىپ ءجۇرمىز.

– قازاقستانعا قانشالىقتى ءجيى كەلىپ تۇراسىز؟

– وتە سيرەك. ويتكەنى جول قاتىناسى قيىنداۋ, قازاقستانعا فينليانديادان تىكەلەي رەيس جوق. ەكسپو كورمەسىنە وراي حەلسينكي-استانا باعىتىندا ارنايى اۋە رەيسى اشىلدى. ايتپەگەندە كولىكتەن كولىككە اۋىسىپ ءمىنۋ قيىن, ەكىنشىدەن جاسىم كەلىپ قالعان اداممىن. 11 جاسار نەمەرەم بار. ولاردى تاستاپ قازاقستانعا كەتە المايمىن عوي. بۇل مەنىڭ تاعدىرىم.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت!

ايا ءومىرتاي,

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار