وسكەن ولكەڭە تۋ تىگۋدىڭ ۇلگىسى

اۋىلدىڭ اينالاسى جاسىل جەلەكتى ورماندى القاپپەن كومكەرىلگەن كورىكتى مەكەن ەكەن. ارقانىڭ ساۋمال اۋاسى مەن سالقىن سامالى تەربەي سىڭسىعان اق قايىڭنىڭ سۇلۋ سىبدىرىنا, جو­رعا جەلدىڭ جەڭىل لەبى سىدىرتا شاي­قاعان سەلەۋلى دالانىڭ بۇيرا تول­قىنى قوسىلىپ, ۇياداي اۋىلدىڭ سانىنە سالتانات سىيلايدى. اۋىل ىر­گەسىندەگى ايدىندى جاعالاي جايىلىپ, شىبىنداي شۇلعىعان ءۇيىر-ءۇيىر جىلقىلار مەن اۋكەسى سالبىراعان ماما سيىرلار جەردىڭ كوركى ىسپەتتەس. قازاقتىڭ قاي اۋىلىنا بارساڭىز دا ول ءوڭىردىڭ وزىندىك تاريحى, سىرتقا بەدەلدى, اۋىلعا ابىرويلى ايتۋلى تۇل­عا­لارى جايلى ەستيسىز. باراتاي دا ونداي «اتاقتىلاردان» كەندە ەمەس ەكەن. اۋىلدان تىكە باتىسقا قاراي سەگىز شاقىرىم جەردە اقان سەرى قورامسا ۇلىنىڭ كىندىك قانى تامعان قوسكول مەنمۇندالاپ تۇرسا, تۋعان جەرىن ورىس-ويراتتان قورعاعان اقان باتىر شوتان ۇلى مەن 1885 جىلى ءسىبىر قازاقتارى اتىنان يمپەراتور ءىى الەكساندردىڭ تاققا وتىرۋ سالتاناتىنا قاتىسقان سەگىز ادامنىڭ ءبىرى – شوبەك بايسارين, الاش ارداقتىسى مامبەتالى سەردالين, سونداي-اق حح عاسىردىڭ باسىندا كوكشەتاۋ وڭىرىندە ءدىني اعارتۋشىلىقپەن اينالىسقان ءارى پاتشالىق رەسەيدىڭ قازاقتى شوقىندىرۋ ىسىنە قارسى تۇرعان مولدا ناۋرىزباي تالاسوۆ (ناۋان حازىرەت) وسى ەلدىڭ ماقتانىشى ەكەن. باراتايلىقتاردىڭ باسقا جۇرتتان ەرەكشەلىگى – جوعارىداعى اتاقتىلارىن سىرتتاي مالدانىپ, ىشتەي ماقتانىپ جالاڭ ابىروي تۇتپاي, كۇنى بۇگىنگە دەيىن ولاردىڭ ونەگەلى وسيەتىن بۇلجىتپاي ورىندايتىندىعىندا. مىسالى, ناۋان حازىرەتتەن بەرى جالعاسقان جاقسى ءۇردىس اۋىلدا ادامى قازا بولعان شاڭىراققا كورشى-قولاڭدارى ەشقانداي اۋىرلىق تۇسىرمەيدى جانە مۇردەنى جەرلەۋ راسىمدەرىن استا-توك مال سويىپ ىسىراپشىلدىققا ۇرىندىرمايدى. سىرتتان كەلگەن كوڭىل ايتۋشىلاردى كۇللى اۋىل ءوز ۇيلەرىنە ءبولىپ اكەتەدى.  وسى ءبىر جاقسى شاريعي ءۇردىستى ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىندە نەگە جاڭعىرتپاسقا. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىنداعى «جاڭعىرۋ اتاۋلى بۇرىنعىداي تاريحي تاجىريبە مەن ۇلتتىق داستۇرلەرگە شەكەدەن قاراماۋى ءتيىس. كەرىسىنشە, زامانا سىنىنان سۇرىنبەي وتكەن وزىق  داستۇرلەردى تابىستى جاڭعىرۋدىڭ ماڭىزدى العىشارتتارىنا اينالدىرا ءبىلۋ قاجەت. ەگەر جاڭعىرۋ ەلدىڭ ۇلتتىق-رۋحاني تامىرىنان ءنار الا الماسا, ول اداسۋعا باستايدى» دەۋى جوعارىداعىداي جاسامپاز دۇنيەلەرگە ەل بولىپ كوڭىل ءبولۋدى ەسكەرتىپ تۇرعان جوق پا! اۋىلدىڭ ەكىنشى ءبىر ەرەكشەلىگى – ەلدەن شىققان كاسىپكەرلەر ۇنەمى باس قوسىپ, اۋىلدىڭ جايىن نازارلارىندا ۇستايدى ەكەن. ەرتەرەكتە ومىردەن وتكەن باراتايلىق مارام اليەۆ دەگەن ازاماتتىڭ ءۇرىم-بۇتاعى مەكتەپ اۋلاسىنا  ادامدار سايالايتىن شاعىن باق ورناتىپ قويىپتى. ودان باسقا كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ شەتىنە مىڭ ءتۇپ كوشەت وتىرعىزىپ, ەلباسىمىزدىڭ رۋحاني جاڭعىرۋ ماقالاسىنداعى: «پاتريوتيزم كىندىك قانىڭ تامعان جەرىڭە, وسكەن اۋىلىڭا, قالاڭ مەن وڭىرىڭە, ياعني تۋعان جەرىڭە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەن باستالادى» دەگەن وسيەتىن ۇرانداماي-اق ورىنداپ جاتقانىن بايقادىق.  شاپ-شاعىن اۋىلدىڭ كەلبەتى دە تارتىمدى. قوپارىلا كوشكەن ەل,  قيراعان تام, كوڭىرسىگەن ءۇيىندى جوق. بىرەن-ساران قالاعا قاراي جوڭكىلگەن وتباسىلاردىڭ ءۇيىن اۋىلدان شىققان كاسىپكەرلەر وزدەرى ساتىپ الادى دا, وڭتۇستىك جاقتان جەردىڭ ەمشەگىن ەمىپ ۇيرەنگەن وتباسىلاردى قونىستاندىرىپ, كوكونىس شارۋاشىلىعىن جانداندىرۋدا.  ءبىزدىڭ جولباسشىمىز اباي مارام­ ۇلى: «مەنىڭ بار ماقساتىم – تۋعان  اۋى­لىم­دى توزدىرىپ الماۋ. اتالارىمىز ايتقانداي, «ەل كوشسە, جەر جەتىم, مال كەتسە, بەل جەتىم» قالاتىنى راس ەكەن. ەل كوشسە, مەكتەپ جابىلادى. ناعىز «ناۋ­بەت» سوندا ورنايدى. وسىنى ەسكەرىپ قالا­داعى جەتىمدەر ۇيىنەن بالالار اسىراپ الىپ, اۋىلعا اكەلىپ ورنالاستىرۋدامىز», دەدى. بۇل جاڭالىق ءبىزدى ەلەڭ ەتكىزدى. «ول بالالار قايدا, كورسەتىڭدەر؟» دەدىك. اعايىندى ۇلتى ورىس ءۇش جەتكىنشەكتى باۋىرىنا باسىپ ماپەلەپ وتىرعان سايران يبراەۆ دەگەن ازاماتتىڭ وتباسىنا باردىق. بالالاردىڭ ۇلكەنى ادەمى سارى قىز ءوزىن ايگەرىم دەپ تانىستىردى. ونىمەن قويماي ابايدىڭ جىرلارىن بىرىنەن سوڭ ءبىرىن توگىلدىردى... ۇيىپ وتىرىپ تىڭدادىق. بۇلار سياقتى «قوناق» بالالار اۋىلدا كوپ ەكەن. ءبارى قازاقشا سويلەيدى, قازاقشا وقيدى. جەتكىنشەكتەردى اسىراپ العان وتباسىلارعا كاسىپكەرلەر كومەكتەسىپ تۇرادى... ەلباسىمىز  كوپشىلىككە ءۇن تاستاپ  «تۋعان جەرگە تۋ تىگىڭدەر» دەپ جۇرگەنىنىڭ ۇلگىسى وسى ەمەس پە؟!