ءانۇران ءسوزى – ۇلتتىق رۋحتىڭ ءوزى

ءار مەملەكەتتىڭ رامىزدەرى سول ەلدىڭ جاراتىلىسىنا, تابيعي دارالىعىنا, شىعۋ تەگىنە بايلانىستى بەينەلەنىپ, ۇلتتىڭ سالت-ءداستۇر, بولمىس-بىتىمىنەن, ءتىپتى مىنەزىنەن حابار بەرەدى دەسەك تە بولادى. مىسالى, ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ تۋىنىڭ شىمقاي قىزىل, يا شىمقاي كوك بولماي, اسپان تۇستەس كوگىلدىر بولۋى ەلىمىزدىڭ اشىق اسپان استىندا بەيبىت ءومىردى قالايتىن مىنەزىن بىلدىرەدى. كوگىلدىر ءتۇس وتە مەيىرىمدى, جانعا جايلى, جا­عىم­دى ءتۇس. بۇل تۇستەن دالاداي كەڭ قازاعىمنىڭ دارقان پەيىلىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. سەبەبى, ۇلان-عايىر كەڭ دالا بابا­لارىمىزدىڭ ىقىلىم زاماننان مەكەنى بولعان جانە سول جەردى ەشكىمگە بودان ەتپەي قورعاپ قالعان.  مەن باسقا ەشبىر مەملەكەتتىڭ تۋىنان كوك ءتۇستى كەزدەستىرمەدىم. مۇنىڭ ءوزى قازاققا عانا بۇيىرعان ءتۇس. ورتاسىندا شۇعىلالى كۇن. شۋاعىن توگىپ, جىلۋىن شاشىپ تۇر. كۇن – تىرشىلىك كوزى. ونىڭ قىزۋىنان جەر دۇنيە ءنار الادى, قۋاتتانادى. وسىنداي الىپ كۇشى بار دوڭگەلەنگەن كۇندى قاناتىمەن ايالاي ۇشىپ قىران كەتىپ بارادى. قانداي ادەمى ۇيلەسىم! قىران وتە قىراعى, تازا, تەكتى قۇس, ءوزىنىڭ السىزدىگىن ەش ۋاقىتتا كورسەتپەيدى. بۇل دا ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ قيىن­دىقتان قورىقپايتىن قايسار مىنەزىن تانىتاتىن تەكتىلىك. ال ەندى ەلتاڭبانىڭ شەڭبەر ءتارىزدى بولۋىنىڭ ءوزى حالقىمىزدىڭ بىر­تۇ­تاستىعىن بەينەلەيدى.  جال­پى, ءبىزدىڭ قازاق دۇنيەنىڭ دوڭگە­لەك­تىگىن ءار قاجەتتىلىگىنەن ءبىلدىرىپ وتىر­عان. مىسالى, كيىز ءۇيىمىز, ونىڭ شاڭى­راعى, قاسيەتتى قارا قازانى, اربانىڭ دوڭگەلەگى, تولىپ جاتقان ىدىستارى, ت.ب. ەجەلدەن ساقتالعان وسى بىرتۇتاستىق, تاتۋ­لىق, ىنتى­ماق, كەڭدىك ۇعىمى ەلتاڭ­بانىڭ ءار ورنەگىنەن بايقالادى. وند­اعى شاڭىراقتىڭ, كەرەگەنىڭ, بوسا­عانىڭ تاڭبالارى ۇلتىمىزدىڭ بوياۋسىز بولمىس-ءبىتىمى. قۇتتى تىر­شىلىگىنىڭ كۋاسى. تەكتى تۇلپاردىڭ دالا ەركەسى كيىك مۇيىزىمەن ىڭعاي­لاستىرىلىپ ورنالاستىرىلۋى دا كوپ مازمۇنعا يە. تەرەڭنەن تولعايتىن قازاق قاشاندا ويىن استارلاپ جەتكىزگەندى ۇناتاتىن حالىق. سوندىقتان ەلتاڭبامىز دا مازمۇندى, ماعىنالى. كەز كەلگەن شەتەلدىكتى اجەپتاۋىر ويلاندىرىپ, ۇلتىمىزدىڭ ءومىر تاريحىنان سىر شەرتىپ بەرەتىنى داۋسىز.  تۋىمىز بەن ەلتاڭبامىزداعى ءار ورنەكتىڭ باسقا ەمەس, التىن تۇسكە بويالۋى ءتىپتى عاجايىپ. قازاق ەڭ ارداقتىسىن التىنعا بالاعان. ونىڭ قاسيەت-كەپيەتىن اينا قاتەسىز تانىپ-بىلگەن. تۇرمىس-تىرشىلىگىن­دە «التىننان ارداقتى», «التىن اسىقتاي», «التىن ساقا», «اق التىن» دەگەن ىسپەتتى تەڭەۋلەردى كوپ پايدالانعان. ءانۇرانىمىزدىڭ ءماتىنى جاتتاۋعا وڭاي, اۋەنى پات­ريوتتىق رۋحقا تولى. وندا كەل­تىرىلگەن «اسپان», «دالا», «ەرلىك», «ەلدىك», «داڭق», «نامىس», «بىرلىك», «تاۋەلسىزدىك», «ماڭگىلىك», «ۇرپاق», «قازاق» اتاۋلارى قۇلاققا سونشا تانىس, سونشا جاعىمدى. گيمندەگى ءسوز قازاقتىڭ ءوزى. ال ەندى وسىنشا ماعىناعا يە, وسىنشا مازمۇنعا باي رامىزدەرىمىزدىڭ قۇرمەتتەلۋى, قادىر تۇتىلۋى, ناسيحاتتالۋى زاڭدى ەمەس پە؟!  كەيدە ءباسپاسوز بەتتەرىنەن مەم­لەكەتتىك رامىزدەردىڭ قولدا­نىلۋىندا كەزدەسىپ قالاتىن ورەس­كەل زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى وقىعاندا, كادىمگىدەي رەنجيسىڭ. مەكە­مەلەردە ءىلۋلى تۇراتىن تۋدىڭ ج ۇلىم-ج ۇلىم بوپ جىرتىلۋى نەمەسە ءوز زاڭدىلىقتارىنا ساي­كەس ورنالاستىرىلماۋى, سون­داي-اق ەسكىرگەن (وڭىپ كەتكەن, ت.ب.) تۋدىڭ قوقىس شىعاراتىن قالتانىڭ كەبىن كيۋى, مۇنىڭ ءبارى نەمقۇرايدىلىقتىڭ كەسىرى. ارينە, بۇل بۇرىنىراقتا بولعان كەلەڭسىزدىكتەر. قازىر مۇنداي ورەسكەلدىكتەر كەزدەسپەيتىن شىعار. سولاي بولعانى ماقۇل.  جالپى, مەملەكەتىمىزدىڭ رامىز­دەرىنە دەگەن قۇرمەتتى بالالاردىڭ كىشكەنتاي كەزدەرىنەن ۇيرەتكەن دۇرىس دەپ ويلايمىن. رامىزدەرىمىزدى ناسيحاتتاۋ, ساقتاۋ, ۇرپاقتان-ۇرپاققا جەت­كىزۋ ءۇشىن جەتكىنشەكتەرگە سەر­پىن بەرەتىن رۋحتى جىرلار كەرەك. ماڭ­گى ولمەسكە تىرىلگەن ۇلت رۋحى­نىڭ ءسوزى رامىزدەردى ايشىقتاۋ ءۇشىن دە ماڭىزىن جوعالتپاق ەمەس. بويىندا رۋح كۇشى مىقتى ۇرپاق قانا ءوز ەلىنىڭ قاسيەتىنە قۇرمەتپەن قارايدى. زەبەركۇل شارداربەكوۆا, «قاراتاۋ» ورتا مەكتەبىنىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى پاندەرىنىڭ مۇعالىمى

جامبىل وبلىسى,  تالاس اۋدانى