باۋراپ العانى ويدىڭ تەرەڭدىگى, پايىمنىڭ كەمەلدىگى: مۇندا ۇلت پەن ۇرپاق تاعدىرىن, ەلدىڭ بىرلىگى مەن حالىقتىڭ تۇتاستىعىن, بىلىمدىلىگى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن, ۇلتتىڭ رۋحى مەن رۋحاني جاڭعىرۋىن, پراگماتيكتىگى مەن كۇرەسكەرلىگىن, ەشكىمگە ۇقسامايتىن ۇلتتىق ەرەكشەلىگىن, ۇشقىرلىق ۇستانىپ ۋاقىتتان ۇتىلماۋىن, قوعامدىق سانانىڭ سىلكىنۋىن, ەلىمىزدىڭ ماڭگىلىگىن ۇلىقتاۋىن تولعاعان تالداۋى مەن تاعىلىمى مول تۇجىرىمدارىندا اتقارىلار ىستەردىڭ ايدىنى اشىلىپ, سارا جولى سايراپ جاتىر. بۇل جاڭعىرۋ بارىمىزدى ساراپقا سالىپ, زاماناۋي ۇردىستەردىڭ ۇدەرىندە كەم ءتۇسىپ جاتقان تۇستارىمىزدى قايتا قاراپ, جاھاندىق ورلەۋگە ىلەسۋگە, ونىڭ تالابى بيىك تاعىلىمدى جولدارىن تاڭداۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. ەلباسى ماقالاسىندا ۇلتقا قاتىستى كوپ ماسەلەنىڭ باسىن اشىپ ايتىپ, بولاشاق باعدارىنىڭ قانداي قۇندىلىقتارىنا سۇيەنۋ كەرەكتىگىن ايقىن دا سىندارلى تۇردە العا تارتادى. ونىڭ ىشىندە, نازاردى نەگە باسا اۋدارۋدى قاداپ-قاداپ كورسەتەدى, تۇسىنىكتى تۇردە تارقاتا ۇسىنىلادى. ادام – قوعامنىڭ قازىناسى مەن قاسيەتى. ونىڭ ساپاسى مەن سىمباتى ساناعا بايلانىستى. قازىر ءىسىمىز ۇقساس, ءسوزىمىز جاتتاندى, سانامىز سامارقاۋ. سونى سەرپىتۋ, كوتەرۋ, كەمەلدەندىرۋ كەرەكتىگى, ساناعا رۋحاني قۇندىلىقتار اۋاداي قاجەتتىگى, ادام ساناسى تازارماي, كەمەلدەنبەي, ۇلتتىق سانا ۇستىنى قالىپتاسپايتىنى, كەلەشەككە وزگە ەلدەرمەن تەرەزەمىز تەڭ قالىپتا قادام جاساي المايتىنىمىز دا ايرىقشا كورسەتىلىپتى. وسى ورايدا, «قوعامدىق سانا جاڭعىرۋدىڭ نەگىزگى قاعيدالارىن قالىپتاستىرۋدى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, ءبىزدىڭ زامان سىناعىنا لايىقتى توتەپ بەرۋىمىزگە قاجەتتى ناقتى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋىمىزدى دا تالاپ ەتەدى» – دەۋىنىڭ ءمانى دە, مەڭزەۋى دە زور. ساناسى بيىك ۇلتتىڭ عانا ماڭگىلىگى بەرىك, جاسامپازدىعى جارقىن, تىرلىگى تىنىش. ەلباسى اتاپ كورسەتكەندەي: «سانانىڭ اشىقتىعى زەردەنىڭ ءۇش ەرەكشەلىگىن بىلدىرەدى. بىرىنشىدەن, ول ءدۇيىم دۇنيەدە, جەر شارىنىڭ وزىڭە قاتىستى اۋماعىندا جانە ءوز ەلىڭنىڭ اينالاسىندا نە بولىپ جاتقانىن تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ەكىنشىدەن, ول جاڭا تەحنولوگيانىڭ اعىنى الىپ كەلەتىن وزگەرىستەردىڭ بارىنە دايىن بولۋ دەگەن ءسوز. تاياۋداعى ون جىلدا ءبىزدىڭ ءومىر سالتىمىز: جۇمىس, تۇرمىس, دەمالىس, باسپانا, ادامي قاتىناس تاسىلدەرى, قىسقاسى, بارلىعى تۇبەگەيلى وزگەرەدى. ءبىز بۇعان دا دايىن بولۋىمىز كەرەك. ۇشىنشىدەن, بۇل – وزگەلەردىڭ تاجىريبەسىن الىپ, ەڭ وزىق جەتىستىكتەرىن بويعا ءسىڭىرۋ مۇمكىندىگى» – دەۋى بىزگە وزگەرۋدىڭ قاجەتتىگىن العا تارتادى. مىنەكي, بۇل القالى ءسوز, ايقىن باعدار. ۇلتتىق سانانىڭ, وسكىن ۇرپاقتىڭ ساناسىنا تىكەلەي بايلانىستىلىعى ءومىردىڭ ءوز تالابى ءارى شىندىعى. سىندارلى تۇردە ساپاعا كوشۋ, اشىق بولۋ, وزىق جەتىستىكتەردى جاتىرقاماي قايتا جانداندىرا قابىلداۋ, باسەكەگە قابىلەتتى بولۋ ساپالى زەردەنىڭ ساۋلەلى كورسەتكىشتەرى. وعان ءشۇباسىز سەنىپ, بايىپپەن قاراۋ ءلازىم. بولاشاققا باتىلدىقپەن بەت الۋ ءۇشىن قۇندىلىقتارىمىز بەن ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتىمىزدىڭ جاڭعىرۋى مەن تۇلەۋى ۇلتتىق سانانىڭ كەمەلدەنۋىنە ۇلاسۋى ءتيىس. بۇل وزگەرۋىمىزدىڭ ورەلى وزەگى بولىپ تابىلماق. وركەنيەتتىڭ ورتاسىنان ورىن الۋ ءۇشىن, كۇن سايىن وزگەرىپ جاتقان جاھاندىق ۇدەرىستەردەن قالماۋ ءۇشىن بارلىق سالادا بۇتىندەي قايتا جاڭعىرۋىمىز كەرەك. ونىڭ باعىت-باعدارى مەن جولدارى جاڭعىرۋدا تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ كورسەتىلىپتى. اسىرەسە, ءتىل, ادەبيەت, تاريح, تۋعان جەر, عىلىم, مادەنيەت ماسەلەلەرى جونىندەگى تۇجىرىمدار مەن تاپسىرمالار ناقپا-ناق ايتىلىپ, كوكجيەگىمىزدى كوز الدىمىزعا اكەلگەندەي جاڭا سەرپىندى ىستەرگە قۇلشىندىرا تۇسەدى. ايتالىق, ەلباسىمىزدىڭ: «ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىمىز, ءتىلىمىز بەن مۋزىكامىز, ادەبيەتىمىز, جورالعىلارىمىز, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ۇلتتىق رۋحىمىز بويىمىزدا ماڭگى قالۋعا ءتيىس» – دەگەن تولعامدى تۇجىرىمى بارىمىزدى بايىتىپ, جەتىستىگىمىزدى جەتىلدىرىپ, بولاشاققا سىندارلى سەنىممەن بارۋ ءۇشىن تەرەڭ ءبىلىم, تۇعىرلى ىلىممەن سۋارىلعان ۇلتتىق بولمىسىمىزدىڭ زامان اعىمىنا ساي بولۋ كەرەكتىگىن پاش ەتەدى. دەمەك, ۇلتتىق كودىمىز – ۇلتتىق قورىمىز. ونىڭ قاينارى سارقىلماي, قايراتىن كەمىتپەۋ – جاڭعىرۋدىڭ مۇراتتى ماقساتى بولماق. ءبىزدى «جاڭا گۋمانيتارلىق ءبىلىم. قازاق تىلىندەگى 100 وقۋلىق», «قازاقستانداعى ءجۇز جاڭا ەسىم», «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» جوبالارى, ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسىن قۇرۋ, «تۋعان جەر» باعدارلامالارى دا قۋانتتى. بۇل دامۋىمىزعا سەرپىن بەرەتىن, بيىك ماقساتتارعا جەتۋ ءۇشىن ءوز ۇلگىسىمەن ۇلان-عايىر كۇش-جىگەردى جۇمساي وتىرىپ, ەلدىڭ بىرلىگىن, رۋحىن نىعايتا تۇسەتىن سونى سەرپىلىستەردىڭ كوزى بولارى ءسوزسىز. وسىناۋ جاسامپازدىعى مول جۇمىستاردا جازۋشىلار وداعىنىڭ ءرولى مەن قىزمەتى قالاممەن قانات بىتىرەر قارىمدى ىستەرگە, جۇمىلا تۇسەر جاۋاپكەرشىلىككە تولى بولۋىن دىتتەيدى. وزگەرۋ مەن ورلەۋگە باستايتىن جاڭعىرۋعا اتسالىسۋ ءاربىر قالامگەر ءۇشىن پارىز ءارى جاۋاپتى دا ساۋاپتى ءىس. جاڭعىرۋ كەلەشەككە, كەمەلدىككە باستايدى. وزگەرگەن قازاق وركەنيەتكە دە ىلەسە الادى.
جاقاۋ داۋرەنبەكوۆ, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, «انا ءتىلى» باسپاسىنىڭ ديرەكتورى
الماتى