«سارىارقا» سىننان سۇرىنبەي ءوتتى

تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدى­عى­نا ارنالعان رەسپۋب­ليكا­­لىق فول­كلور­لىق-ەتنو­گرا­فيا­لىق انسامبل­دەر­دىڭ «عا­سىرلار سا­زى» ءداستۇرلى مۋ­زى­كا فەستي­ۆالىنىڭ ءبىرىنشى ءجۇل­دەسى استانا قالاسى في­لار­مونيا­سىنىڭ «سا­رى­ارقا» ۇلت-اسپاپتار انسام­بلى­نىڭ ەنشىسىنە تيسە, باس بايگە ال­ماتىنىڭ «سازگەن سازى» فولكلورلىق-ەتنو­گرا­فيا­لىق انسامبلىنە بۇيىردى. ەكىنشى ورىندى پرەزيدەنتتىك ءما­دە­نيەت ورتالىعى ۇلتتىق ءداس­تۇرلەر تەاترىنىڭ جانە قى­زىل­وردانىڭ «ديدار» فول­كلورلىق انسامبلدەرى تەڭ­­دەي بولىنسە, ءۇشىنشى جۇلدە قۇر­مانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كون­سەر­ۆاتورياسىنىڭ «بابالار سازى» انسام­­بلى­نىڭ ۇلەسىنە ءتيدى. «سارىارقا» ۇلت-اسپاپتار ان­سام­بلىنىڭ جەتەكشىسى كۇلان ىدى­رىسوۆا وتىزدان اسا انسامبلدەر ءوزارا باق سىناسقان ايتۋلى دودادا ءبىرىنشى ور­ىنعا يە بولعان ۇجىم­نىڭ قۋانىشىن بىزبەن ءبو­لىسۋگە ار­نايى اتباسىن بۇر­عان ەكەن. بۇل جا­ڭالىققا ءبىز دە ەلەڭ ەتىستىك. فەستيۆال, بايقاۋ دەگە­نى­ڭىز, قازىر قاي قا­لاعا بارساڭىز دا ءبىر ەمەس, بىرنەشەۋى الدى­ڭىز­دان كەزىگەدى. كلاس­سي­كالىق, ەسترا­دالىق, ءداس­تۇر­لى ءانشى­لەر باي­قا­ۋى دەگەندەي, ءتاۋ­ەلسىز­دىك­كە قول جەتكىزگەن جىل­دار­دا ءدۇ­نيە­گە كەلىپ جاتقان قانشاما جارىس­تار­عا كۋامىز. بىراق سول ەگەمەندىك ال­عان­نان كەيىن حالقىمىزدىڭ جو­عىن جوقتاپ, بارىن تۇگەندەيتىن ءبىر اسىل قازىناسى, ءىنجۋ-مار­جا­نى بار بولسا, ول وسى سازى سان ناقىشتى مۋزىكالىق اسپاپتارى ەدى. «يگى­لىك­تىڭ ەرتە, كەشى جوق» دە­مەكشى, سونداي قۋانىشتى ءسات­كە مەرەيىمىز تاسىپ وتىر بۇگىن. وڭتۇستىك استانا ءوزىنىڭ رۋحاني ور­تالىق ەكەنىن تاعى ءبىر ىزگى باس­تاماسىمەن دالەلدەپ شىقتى. جەر-جەردەگى فولكلور­لىق-ەتنو­گرا­فيا­لىق ۇجىمداردى ىزدەستىرىپ, ونەرلەرىن نا­سيحاتتاۋعا كوش­تى. وسى قازاقتان ءدال قازىر حال­قى­مىزدىڭ نارقوبىز, جەز­قوبىز, ادى­رنا, سازگەن, شەرتەر, جەتىگەن, ساز­سىر­ناي سياقتى تولىپ جاتقان ءداس­تۇر­لى مۋزىكالىق اسپاپتا­رى­نىڭ ءتۇ­رى, ءۇنى قانداي بولادى دەپ سۇرا­سا­ڭىز, كەز-كەلگەنىنىڭ ءمۇدىر­مەي اي­تىپ بەرەتىنىنە كۇمانىمىز بار. ءبىر بىلسەك, دومبىرا مەن قو­بىزدى, سىر­ناي مەن سىبىزعىنى بىلەرمىز, ال ودان دا باسقا نەبىر اۋەزى اي­شىق­تى اسپاپ­تا­رىمىز بار ەكەنىن ەندى مۇنان بىلاي ءوزىمىز باعالا­ما­ساق, قازاق دەگەن اتى­مىز­عا ۇلكەن سىن بولعالى تۇر. حال­قىمىزدىڭ قاس­تەرلى دە قا­سيەتتى اس­پاپتارىن تۇڭ­عىش رەت دارىپتەپ وت­ىر­عان ۇلت­تىق جوبا­نىڭ تاۋەلسىز­دىك­تىڭ 20 جىل­دىق مەرەيتويىنا لايىق­تى تار­تۋ بو­لىپ سانالاتىنى سوندىقتان. – بايىرعى مۋزىكالىق اسپاپ­تى باعالاۋ, ءداستۇرلى مۋزىكالىق اسپاپتا ورىنداۋشىلاردى قول­داۋ, قۇر­مەتتەۋ, جاستاردىڭ ۇلت­تىق ونەرگە قىزىعۋ­شى­لىعىن وياتۋ ماقساتىن­دا­­­عى ونەر دوداسى ال­داعى ۋاقىتتا ۇلت-اسپاپتار ان­سامبلدەرىنىڭ تو­لا­عاي جەتىستىگى مەن شىعارما­شى­لىق ىزدەنىستەرىن مۇ­نان دا بيىك دارەجەدە كورسەتە بەرۋىنە تىلەكتەسپىز, – دەيدى ان­سام­بل­دىڭ جەتەكشىسى كۇلان جۇ­ماشقىزى. – 1998 جىلى قالالىق فيلارمونيا­نىڭ جانىنان قۇ­رىلعان «سارىارقا» ۇلت-اسپاپ­تار ءانسامبلى (كوركەمدىك جە­تەكشىسى نۇرلان حامزين) ءوزىنىڭ اتىن وسى­عان دەيىن الىس-جاقىن ءبىراز شەت مەملەكەتتەردە تانىتىپ ءۇل­گەردى. فرانتسيانىڭ ديجون قا­لا­سىندا ءوت­كەن حالىق شىعار­ما­شى­لىعى فەس­تيۆالىنە قاتىسىپ, التىن مەدالدى يەلەنۋى تەك وعان عانا كور­سە­تىلگەن سىي-سياپات ەمەس, جالپى فرانتسۋز­دار­دىڭ قازاق ونە­رىنە بەرگەن جوعارى باعاسى بولىپ تابى­لا­دى. سونداي-اق ان­سامبلدىڭ نوۆوسىبىردەگى حالىق­ارالىق حالىق شى­عار­ماشىلىعى, قى­تايداعى حالىق­ارالىق الەم حا­لىقتارىنىڭ بيلەرى جانە فول­كلور­لىق مۋزىكاسى, ءتۇر­كيا­داعى حالىق­ارا­لىق فولكلور, ءماس­كەۋدەگى «سادكو» حالىق­ارا­لىق فولكلور فەستيۆالدەرىندە حال­قى­مىزدىڭ مۋزىكا­لىق مول مۇرا­سىن پاش ەتىپ, لون­دونداعى اتاقتى «بيگ بەنە» اعىل­شىن پار­لامەنتى سارايىن دالا سازى­مەن تەربەگەن كەشتەرى ەل شەجىرەسىندەگى ەسكىرمەس پاراقتار ەدى. كۇلان جۇماشقىزىنىڭ ايتۋ­ىن­شا, سايىستا ولاردىڭ وزا شاۋ­ىپ ءباي­گە الۋىنا جەكەلەگەن ونەر شە­بەر­لە­رى­نىڭ قوسقان ۇلەسى زور بول­عان. شى­عىس ماحان سىبىز­عى­مەن ت.بەل­­­گىباي­ ۇلى­نىڭ «اق ارا­لىن», ءلاز­زات كوبە­نو­ۆا ساز­سى­ر­­نايمەن حا­لىق ءان­دەرىنەن پوپۋرري, قاراكوز گاسيموۆا جەتىگەنمەن ىقى­لاستىڭ «جەزكيىگىن», گۇل­جان مۇس­تاحيم قىل­قو­­بى­ز­بەن قاز­بەك ابە­نوۆ­تىڭ «اققۋىن» ور­ىن­داپ, كوپ­شىلىك­تى ءتانتى ەتىپتى. قا­­­لالىق فيلارمونيادان انسام­بل قۇرامىندا ونەر كور­سەت­ك­ەن ءانشى نۇراي تاناباەۆ حا­لىق ءانى «اق كويلەكتى», التىناي ما­مى­راي «اي­قا­راكوزدى» ورىنداعاندا, جۇرت ەلور­دا­لىق ونەرپازدارعا ەرەكشە ءىلتيپات بىلدىرگەنىن دە ايتا كەتكەن ءجون. تا­عى ءبىر ايتا كەتەتىن ءنار­سە, انسام­بل­دەگى مۋ­زى­كانت­تار­دىڭ ءبا­رى شەتىنەن ءوز سالا­سىن جەتىك مەڭ­گەر­گەن, جو­عا­­رى كاسىبي ماماندار بولىپ ەسەپتەلەدى. نۇر­عيسا تىلەنديەۆ اتىنداعى «ءوز ەلىم» ساز فەستيۆالىندە باس ءجۇل­دەنى يەلەنگەن بەلگىلى كۇيشى-دوم­بى­راشى ساتتىبەك باياقوۆ تا وسى ۇجىم­دا ونەر كورسە­تەدى. ان­سامبل­دىڭ رە­پەر­تۋارى تىڭ­دا­عان كىسىنى جا­لىق­تىر­مايدى. كونە ءداۋ­ىردە جا­­زىل­عان ءدۇ­نيە­لەردەن باستاپ, قازىر­گى زامانعى كوم­پو­زي­تورلاردىڭ شى­­­عار­­مالارى مەن باس­قا حالىقتار­دىڭ دا بەلگىلى مۋ­زىكالىق تۋىندى­لا­رىن تۇ­شىم­دى ورىنداپ, تىڭداۋ­شى­سىن عاسىر سازىمەن تىنىستاتقان «سا­­رى­ار­قا­نىڭ» ساپارى ءالى دە بيىك بەلەستەرگە باستاي بەرەرىنە سەنەمىز. قاراشاش توقسانباي. سۋرەتتە: «سارىارقا» ءانسامبلى.