1941 جىلدىڭ 22 ماۋسىمىنان 1945 جىلدىڭ 9 مامىرىنا دەيىنگى ارالىقتا تىلدا 6 اي جۇمىس ىستەگەندەر ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرىمەن تەڭەستىرىلگەن. كەيىن 1937 جىلعا دەيىن تۋعاندار دا الدىڭعىلاردىڭ ساناتىنان ورىن الدى.
وسىدان بىرەر جىل بۇرىن «ارداگەرلەر تۋرالى» زاڭ قابىلداناتىن بولىپتى, سوندا كوپ جاقسىلىقتار قاراستىرىلادى ەكەن دەگەن تۇرعىدا اڭگىمە ەستىگەنىمىزدە, قۋانىپ قالعانىمىز راس. ودان بەرى دە ءبىراز جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. بىراق سول ەستىگەن اڭگىمەمىز اڭگىمە كۇيىندە قالىپ قويعانداي. سوندا 1937 جىلدان كەيىن جانە سوعىس ۋاقىتىندا دۇنيەگە كەلگەندەر الەۋمەتتىك قامتۋ بويىنشا ەشقانداي توپتىڭ قاتارىنا جاتقىزىلمايتىن بولعانى ما؟
نەمىس-فاشيستەرىمەن سوعىسۋعا كەتكەندەردىڭ ۇل-قىزدارى نە كورمەدى دەيسىز. جەتىمدىكتەن باستاپ ءبارىن دە كوردى. باس كوتەرەر ەر-ازامات جوق, اۋىلدا قالعان كارى-قۇرتاڭ مەن ءالى كەلەتىن بالا-شاعا بەلى قايىسا جۇمىسقا جەگىلدى. تاپقان-تايانعاندارىنىڭ ءبارى مايدانعا جىبەرىلدى. ءبارى دە ۋاقىتپەن ساناسپاي ەڭبەك ەتىپ, قان مايداندا جاۋمەن الىسىپ جاتقان اكەلەرىمىز بەن اعالارىمىزدىڭ اۋىر جۇگىن ءسال دە بولسا جەڭىلدەتۋگە ۇلەس قوستى.
سوعىس جىلدارى جانە ودان كەيىنگى كەزەڭدەردە حالىقتىڭ تۇرمىس جاعدايى وتە اۋىر بولدى. ىشەر تاماققا, كيەر كيىمگە جارىماي, اشقۇرساق جۇرگەن حالىق كوپ ەدى. 1950 جىلعا دەيىن انالارىمىز وتباسىعا تيەسىلى قۇرت-مايىن مەملەكەتكە تاپسىرىپ كەلدى. ءار وتباسىنا, مالى بار-جوعىنا قاراماستان, 90 كگ. ەت, 9 كگ. 900 گر. سارى ماي, 9 كگ. ءجۇن, 90 دانا جۇمىرتقا كولەمىندە سالىق سالىندى. ۋاقىتىندا تاپسىرا الماعانداردىڭ ۇيىنەن ساۋىپ-ءىشىپ وتىرعان جالعىز سيىرىنا دەيىن تارتىپ الىپ كەتكەن وقيعالار كەزدەستى.
مۇنىڭ ءبارىن نە ءۇشىن ايتىپ وتىرمىن؟ 1937 جىلدان كەيىن تۋعاندار مەن سوعىس ۋاقىتىندا ومىرگە كەلگەندەر قيىنشىلىقتى ءۇلكەندەردەن كەم كورگەن جوق. وسىنى ەسكەرە كەلگەندە, بىزدەردىڭ دە زاڭ نەگىزىندە الەۋمەتتىك قامتۋ بويىنشا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى مەن سولارعا تەڭەستىرىلگەندەردىڭ قاتارىنا ەنۋگە تولىق قۇقىمىز بار ەكەنى كۇمانسىز. پارلامەنت دەپۋتاتتارى بۇل ماڭىزدى ماسەلەگە قوزعاۋ سالادى عوي دەپ ءۇمىتتەنەمىز. سەبەبى, بۇل – كوپتىڭ كوكەيىندە ءجۇرگەن ءجايت. ونىڭ ۇستىنە وتانىمىزدىڭ قۋاتى جىل ساناپ ارتىپ كەلەدى. سوندىقتان ۇكىمەتتەگىلەر دە ماسەلەگە تۇسىنىستىكپەن قارايدى دەپ سەنەمىز.
قۋاتبەك ورالبەكوۆ,1937 جىلدىڭ تۋماسى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, تولە بي اۋدانى, سارقىراما ەلدى مەكەنى.