قازاقتا «جىلقى كىسىنەسكەنشە, ادام تىلدەسكەنشە»دەگەن ءسوز بار. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ ءار سانىنا جاريالانىپ وتىرعان « ۇلى دالا ۇلاعاتتارى» اتتى كىتابى حالىق پەن پرەزيدەنتتىڭ ءوزارا تىلدەسۋ, ءتۇسىنىسۋ, سىرلاسۋ ۇلگىسى ەكەنىنە داۋ جوق.
وسى جازبانىڭ «ساياسات سالتاناتى» دەپ اتالاتىن بولىمىندە ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ العاش ازاتتىق العان كۇننەن باستاپ وسى كۇنگە قالاي جەتكەنى, قولعا تيگەن تاۋەلسىزدىك قالاي تۇعىرعا قونىپ, قالت-قۇلت ەتىپ, جاڭا ءتاي-ءتاي باسقان مەملەكەت, مەملەكەتتىلىك قالاي قالىپتاسقانى جايىندا تاپتىشتەي باياندالادى.
«مەن ءۇشىن ەلىمدى دامىعان مەملەكەتتەردىڭ ساپىنا تۇرعىزىپ, ساناتىنا قوسۋدان ۇلكەن ماقسات» جوق دەگەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ۇلى مۇرات جولىندا نەمەن جىگەرلەنىپ, كۇش-قۋاتتى, ەرىك پەن رۋحتى, قايراتتى قالاي شىڭداعانىنا ءتانتى بولاسىڭ. ەر ازاماتقا قانات ءبىتىرىپ, ۇلى ىستەر تىندىرۋدا سەرىك بولاتىن ەل سەنىمى ەكەن. سونىمەن قوسا, ارينە, تۋعان ەلىنە, جەرىنە دەگەن ماحابباتى, وتانىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى. بۇل ورايدا ەلباسى: «قابىرعالى حالقى بولماسا, قانداي باسشىنىڭ دا تاۋى شاعىلماي, تاۋانى قايتپاي تۇرمايدى», - دەپ اعىنان جارىلىپتى. ءدال وسى بولىمدە ەلدى ساياسي-ەكونوميكالىق جاقتان ءبىرشاما دامىتىپ, العا مەجەلى مىندەتتەر قويىپ, قارىشتاپ دامىعان قازاقستاندى الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى مەملەكەتتەرى قاتارىنا قوسۋعا كۇش سالعانىن ايتا كەلە, نۇرسۇلتان نازارباەۆ سوڭعى جىلداردا جەتكەن جەتىستىكتەرىمىزگە دە توقتالا كەتىپتى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستاننىڭ حالىقارالىق بەدەلىنە بايلانىستى ەلىمىزدىڭ بيىلعى, ياعني 2016 جىلعى 28 ماۋسىمدا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى بولىپ سايلانعانىن ايتادى. «بۇل كەڭەس – بۇۇ-نىڭ جارعىسىمەن «حالىقارالىق بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتىڭ باستى جاۋاپكەرشىلىگى» جۇكتەلگەن, تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن ورگان. ەلىمىزدىڭ وعان مۇشە بولۋى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلى مەن ەڭبەگىنىڭ مويىندالۋى دەگەن ءسوز», - دەيدى.
قازاقستاننىڭ مۇنداي جەتىستىككە جەتۋىنە, ءسوز جوق, تاۋەلسىزدىك الىسىمەن ەلىمىزدىڭ سەمەي يادرولىق-پوليگونىن جابۋى جانە قۋاتى جاعىنان الەمدەگى ءتورتىنشى زىمىراندىق-يادرولىق ارسەنالدان باس تارتۋى, الەمدىك قاۋىپسىزدىك پەن ىنتىماقتاستىق ءۇشىن رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق ءىرى جوبالاردى قولعا الىپ, تەرروريزممەن كۇرەستە ءوز پوزيتسياسىن مىقتاپ ۇستانىپ, ۇدايى بەلسەندىلىك تانىتىپ وتىرۋى, قازاقستاننىڭ بەيبىتقۇمارلىعى, تاتۋلىقسۇيگىشتىگى جول اشقان.
قازاقستان ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگىنە كورەگەندىگى ۇيلەسكەن پرەزيدەنتتىڭ باسقارۋىمەن وسى جىلدىڭ وزىندە حالىقارالىق دارەجەدە جاڭا ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى. 2016 جىلعى 17 ماۋسىمدا قازاقستان ورتالىق ازيادا العاشقى بولىپ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ (ەىدۇ) باسەكەلەستىك ءجونىندەگى كوميتەتىنىڭ مۇشەلىگىنە قابىلداندى. وسىلايشا, جاھاندىق ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋعا اسەر ەتەتىن بەلدى حالىقارالىق ۇيىم جۇمىسىنىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇرىپ, الەمدىك نارىقتىڭ باعىت-باعدارىن بەلگىلەۋگە ءوز ىقپالىن تيگىزۋگە ۇمتىلدى. مۇنداي اۋقىمدى شارۋالارعا رۋحى مىقتى, ەڭسەلى ەل عانا بارا الاتىنى انىق. بۇل تۇرعىدا «تۋعان ءتىلدىڭ تۇعىرى» دەگەن تاقىرىپپەن ءوزىنىڭ ءتىل تۋرالى تولعامدارىن, مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدىڭ قازىرگى قولدانىلۋ كۇيى مەن ونى دامىتۋ, مارتەبەسىن ءوسىرۋ, اياسىن كەڭەيتۋ جايلى ءوز ۇستانىمىن بايانداعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى الاش ارىسى مۇستافا شوقايدىڭ «ۇلتتىق رۋحتىڭ نەگىزى – ۇلتتىق ءتىل» دەيتىن قاناتتى ءسوزىن تىلگە تيەك ەتىپ, اتا زاڭىمىزدىڭ 7-بابىنا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلى» دەپ جازۋ تاۋەلسىزدىكتىڭ, ازاتتىقتىڭ جەمىسى ەكەنىن ەسكە سالىپتى. دەسە دە, ءوز ءتىلىن وگەيسىنىپ, وزگە ءتىلدىڭ ىعىنا جىعىلعاندار ءالى دە مەملەكەتتىك قىزمەتتە ءالى دە كوپ كەزدەسەتىنىنە قىنجىلىس بىلدىرگەندەي بولادى. مۇنىڭ ءبارى «ۇلتتىق نامىستىڭ ازدىعى, ەرسى ارەكەتكە ەلىكتەگىشتىك, ۇلت داستۇرىنە ەنجارلىق» سالدارى ەكەنىن اتاپ وتەدى.
كەيدە حالىق بالا سەكىلدى. قامقور اتا-انا نەنىڭ قاجەت, نەنىڭ بولاشاقتا پايدالى ەكەنىن تاپتىشتەپ ءتۇسىندىرىپ وتىرماسا, بولاشاعىن بولجاپ ءبىلمەيدى. بۇل ورايدا, ءۇش تۇعىرلى ءتىل ساياساتىن ۇسىنعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «بۇرىن كوپ ءتىل ءبىلۋ ماقتان بولسا, ەندى ول قاجەتتىلىككە اينالعانىن» ءتۇسىندىرىپتى. «الەمدىك اقپارات, تەحنولوگيا, جاڭا يننوۆاتسيالىق يندۋستريا اعىلشىن تىلىندە ءجۇرىپ جاتىر. دەمەك, بۇل ءتىلدى ءبىز ەركىن مەڭگەرۋىمىز كەرەك», - دەيدى پرەزيدەنت « ۇلى دالا ۇلاعاتتارى» كىتابىندا. ايتسە دە, ۇلتتىق رۋحتىڭ وزەگى تۋعان ءتىل دەپ قابىلداعان نۇرسۇلتان نازارباەۆ وتانداستارىن قانشا ءتىل بىلسە دە, تۋعان ءتىلىنىڭ تۋىن جوعارى ۇستاۋعا شاقىرادى.
بىرلىگى مىقتى, قۋاتى كۇشتى, قارقىندى دامۋعا بەيىم ەل بولۋ ءۇشىن سىندارلى ساياسات ۇستانىپ, الدى-ارتى باجايلانعان ەكونوميكالىق باعدارلامالار قابىلداپ, ەل تۇرمىسىن دامىتۋدى ماقسات تۇتۋ تىم از. ەندەشە, « ۇلى دالا ۇلاعاتتارى» كىتابىنداعى ءبىر ءبولىم ءتىل ماسەلەسىنە ارنالسا, تاعى ءبىر ءبولىمنىڭ «ءدىن مەن ءداستۇر» اتالۋى دا قيسىندى. ءدىندى «رۋحسىزدىق پەن قاناعاتسىزدىقتىڭ الدىنا قويىلعان ەڭ بەرىك قامالداردىڭ ءبىرى» دەپ ايدارلاعان ەلباسى بۇل بولىمدە ەلىمىزدەگى قازىرگى ءدىني احۋالدى ءبىرشاما سارالاپتى. شاريعات تۇرعىسىندا ءبىز دە قازىر بىرنەشە اعىم بار ەكەنىن ايتىپ, «سولاردىڭ ءبىرى – قۇدايسىزدىق پىكىرىن ۇستاناتىندار. ەكىنشىسى – يسلام دىنىنە تازا ۇلتشىلدىق تۇرعىسىنان قارايتىندار. ەندى ءبىرەۋلەرى – يسلام ءدىنىنىڭ نەگىزدەرىن حالىقشىل-مەملەكەتشىل تۇرعىدان تەرەڭ ءتۇسىنىپ, ونىڭ قادىرىن بىلەتىندەر» دەپ اتاپ ءوتىپتى. العاشقى ەكى باعىتتى ۇستانۋشىلار تىنىمسىز ەڭبەكتەنىپ, ءدىني ساۋاتى تاياز تالاي جاستى تۋرا جولدان اداستىرىپ وتىرعانىن جانى قينالا بايانداپتى. وتانداستارىن يسلام ءدىنىنىڭ قۇندىلىقتارىن اجىراتا بىلۋگە, وسى تۇرعىدا ءبىلىمدى ارتتىرىپ, اتا-بابالارىمىز ۇستانىپ كەلە جاتقان مۇسىلمانشىلىق ءداستۇردى, ءوز جولىمىزدى ۇستانۋعا شاقىرعان نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇگىنگى كۇنى اداسقاندارعا جالاۋ بولعان جيھاد ۇعىمىنىڭ شىن-مانىندە قىرىپ-جويۋ, تەرروريستىك ارەكەت جاساپ, كىسى ءولتىرۋ ەمەس, بەلگىلى ءبىر ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن, ەل مۇددەسى ءۇشىن ىنتا-جىگەر تانىتۋ, كۇش-قايرات جۇمساۋ ەكەنىن دە جالىقپاي ءتۇسىندىرىپ ءوتىپتى. اللا جاراتقان ءومىردى ءسۇيۋ, ادامدى ءسۇيۋ, وتاندى ءسۇيۋ جانە قاستەرلەۋ – مۇسىلماننىڭ باستى شارتى ەكەنىن ءجۇرەكتەن شىققان سوزىمەن جەتكىزىپتى. اداسپاۋدىڭ, دۇرىس, تۋرا جولدا ءومىر ءسۇرۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولى وتكەنگە تاس اتىپ, وزگە ەلدىڭ ۇگىت-ناسيحاتىنىڭ ىقپالىندا كەتۋ ەمەس, اتا-بابالارىمىز سالىپ كەتكەن جولدان جاڭىلماۋ, توپشىل بولماي – كوپشىل بولۋ, مەملەكەتشىل بولۋ.
ەل ەرتەڭىنە الاڭداپ, جاس ۇرپاعىمەن سىرلاسقان ابىزداي نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ « ۇلى دالا ۇلاعاتتارى» كىتابىندا وسىنى مەڭزەيدى.
الىبەك اسقار,
جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى.
ۇلتتىق كىتاپ پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى