قۇرمەتكە لايىقسىز دەپ كىم ايتادى؟

پەتروپاۆل قالالىق ءماس­لي­حاتىنىڭ ۇيىمداس­تى­رۋى­مەن وتكەن قوعامدىق تىڭ­داۋ­دان قاراداي ءتۇڭىلىپ شىق­تىم. جەردىڭ ۇستىمەن بارىپ, استىمەن قايتقانداي كۇي كەشتىم. كۇن تارتىبىندە كوشە­لەر­گە حال­قىمىزعا ارداقتى تۇل­عا­لار­دىڭ ەسىمدەرىن بەرۋ ماسەلەسى قارا­لىپ, داۋىلپاز جىراۋ – قوجابەرگەن جىراۋعا ءۇش-ءتورت قانا ءۇيى بار ءبىر كوشەسىماق ۇسىنىلعاندا نە كۇلەرىمدى, نە جىلارىمدى ءبىل­مەدىم. «اقتابان شۇبىرىندى, القا­كول سۇلاما» سەكىلدى قازاق باسىنا اۋىر ناۋبەت تۋعان زار زاماننىڭ ءانۇرانىنا اينالعان اتاقتى «ەلىم-اي» ءانىنىڭ اۆتورى ءدال وسىلاي پۇشايمان حالگە تۇسەدى دەۋ ءوڭىم تۇگىل تۇسىمە دە ەنبەگەن ەدى. جوڭعارلارعا قارسى ۇلت-ازاتتىق جورىقتا باس ساردار دارەجەسىنە دەيىن كوتەرىلگەن تۇلعاعا ورتالىق كوشەلەردىڭ ءبىرىنىڭ بۇيىرماعانى وكىنىشتى-اق. جەرگىلىكتى اتقامىنەرلەردىڭ, بيلىك ورىندارىنىڭ وسىنداي سامارقاۋ, نەمكەتتى كوزقاراسىمەن داڭقتى قولباسىنىڭ, جاۋجۇرەك باتىردىڭ كەلەر ۇرپاق ءۇشىن ماقتانىشقا اينالۋى نەعايبىل. سوندا ولار وتانىڭنىڭ پاتريوتى بولۋ – قازاقستاندى ءوز جۇرەگىڭدە ۇيالاتۋ دەگەن قارا­پاي­ىم پايىمدى قاپەر­لە­رى­نە الماعانى ما؟ كەمەڭگەر تۇلعانىڭ قازاق حال­قىنىڭ ءتورت قۇبىلاسىن تەڭەس­تىرۋگە ۇمتىلعان ەرەن ەڭبەگى ۇمىتىلماق ەمەس. ەگەمەن ەل بولىپ, ولگەنىمىز ءتىرىلىپ, وشكەنىمىز جانعان تۇستا قوجابەرگەن جى­راۋ­دىڭ ەسىمى دە ۇلىقتالدى. تۋ­عان جەرىنە ەسكەرتكىش ءمۇسىن قويىلدى. مەكتەپكە اتى بەرىلدى. ەل باسىنا اۋىر كۇن تۋعان ساتتە قولىنا نايزا الىپ, جاۋعا اتتانداپ شاپقان ەرجۇرەك وعلاندارعا قانداي قۇرمەت كورسەتىلسە دە, ارتىقتىق ەتپەيدى. ءبىز قاتىسقان سول جيىندا وتارلىق ەزگىنى كوز الدىمىزعا ەلەستەتەتىن كو­شە­لەر­دى وزگەرتۋگە اشىق قار­سى­­لىق تا­نىتقاندار بولماي قالعان جوق. مۇنىڭ ءوزى ۇلتتىق تاريحىمىزدى بىلمەيتىندەردىڭ, ونى زەردەلەۋدە تار ۇعىمنان شىعا الماي كەلە جاتقانداردىڭ ءالى دە بارىن بايقاتسا كەرەك. ماسەلەن, ءماسليحاتتىڭ بۇ­رىن­عى دەپۋتاتى «شاھار تاريحىنا نۇقسان كەلتىرىپ جاتىر­سىڭدار» دەپ شالا ءب ۇلىندى. پەتروپاۆل قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى وسىلاي دەسە, وزگەلەرگە نە كىنا قويارسىڭ؟ ءتىپتى, بەسىكتەن بەلى شىعا قويماعان مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردى ەرتىپ كەلىپ, اۋىزدارىنا شىن­دىق­پەن ءۇش قايناسا سورپاسى قو­سىل­مايتىن سوزدەردى سالۋ ەش اقىل­عا سىيمايدى. مەنى جاس قۇ­راق­تاي جايقالا ءوسىپ كەلە جات­قان, ءالى وڭى مەن سولىن تانىپ ءۇل­گەر­مەگەن بالدىرعانداردىڭ اڭعال­دىعىن وزگە ماقساتقا پايدالانۋ, ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا اداس­تىرۋ سەكىلدى سايتان وي قاتتى الاڭداتتى. وسىندايدا تاريح ءپانىنىڭ مۇعالىمدەرى نە وقىتىپ, نە توقىتىپ ءجۇر دەگەن زاڭدى ساۋال تۋادى. كوپەتنوستى ەلىمىزدىڭ دوستىعى مەن اۋىزبىرلىگىن ناسيحاتتاپ, ۇلگى-ونەگە ەتۋدىڭ ورنىنا اۋىز وزىمدىكى دەپ اركىم بۇرا تارتا بەرسە, شاڭىراعىمىز شايقالماي ما؟ ەلباسىمىز «ءپاتريوتيزمدى, اسىرەسە جاستاردىڭ اراسىندا, ءبىزدىڭ بالالاردىڭ بويىندا بارشا قوعامنىڭ ورتاق كۇش-قۋاتىمەن قالىپتاستىرۋ كەرەك» دەگەن مىندەتتى تەككە قويماسا كەرەك. وتانىڭ مەن جەرىڭە دەگەن ءسۇيىس­پەنشىلىك, ونىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىنە دەگەن زور قۇرمەت ۇشقان ۇيادان, ورتادان, ءبىلىم العان شاڭىراقتان باستاۋ السا كەرەك. سونىمەن, كوشەسىماققا داۋىل­­پاز بابامىزدىڭ ەسىمى بەرىلەتىن بولىپ شەشىم قابىل­داندى. سوندا قالاي, ارادا 300 جىل وتسە دە, حالىق جادىندا داڭقتى قولباسى, داۋىلپاز جىراۋ رەتىندە ۇمىتىلماي كەلە جاتقان تۇلعا قۇرمەتكە لايىقسىز بولعانى ما؟ بولات ساعىندىقوۆ, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى  پەتروپاۆل