جاڭا جىلدىڭ العاشقى كۇنى ورنى تولماس قاسىرەت اكەلدى. قاراعاندى وبلىسىنىڭ شاحتينسك قالاسىنا قاراستى شاحان كەنتىندە بەس قاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ ءبىر كىرەبەرىسى وپىرىلا قۇلاپ, بىرنەشە ادام قاپىدا قازا تاپتى.
توتەنشە وقيعا تۋرالى حابار شاحتينسك قالالىق توتەنشە جاعدايلار بولىمىنە 1 قاڭتار كۇنى 22 ساعات 45 مينۋتتا كەلىپ تۇسكەن. كەيىنىرەك بەلگىلى بولعانداي, اپات سالدارىنان توعىز ادام مەرت بولعان. اپات بولعان جەردە قۇتقارۋشىلار, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى, جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنىڭ وكىلدەرى, مەديتسينالىق جەدەل جاردەم دارىگەرلەرى, ۇلتتىق ۇلاننىڭ ساربازدارى, بارلىعى 286 ادام جانە 55 ارنايى تەحنيكا جۇمىس ىستەدى.
اپاتتىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى بارىسىندا ءۇيىندى استىنان تومەندەگى مارقۇمداردىڭ مۇردەلەرى تابىلدى: ۆ.م.اندروپوۆ, 1981 ج.ت., و.ۆ.اندروپوۆا, 1988 ج.ت., ە.ۆ.اندروپوۆا, 2016 ج.ت., ۆ.ي.گالىشەۆ, 1960 ج.ت., ا.ا.گالىشەۆ, 2010 ج.ت., ت.ك.كان, 1953 ج.ت., ۆ.س.ميحايلوۆ, 1956 ج.ت., ە.يۋ.الەكسەەنكو, 1989 ج.ت., ۆ.ۆ.الەكسەەنكو, 2016 ج.ت. قاراپ وتىرساڭىز, كەيبىرەۋلەرى ءبىر وتباسىنىڭ ادامدارى.
سونداي-اق, قۇتقارۋشىلار قيراندى استىنان 1984 جىلى تۋعان ازامات ا.ۆ. گالىشەۆتى امان الىپ شىقتى. ول ءتۇرلى جاراقاتتارمەن قاراعاندىداعى ماقاجانوۆ اتىنداعى اۋرۋحاناعا جەتكىزىلدى.
اپات ءۇيدىڭ جەرتولەسىندەگى دەربەس جىلۋ قازاندىعىنىڭ جارىلۋى سالدارىنان بولعان. قازىرگى ۋاقىتتا اپاتتىڭ ناقتى سەبەپ-سالدارىن انىقتاۋ جۇمىستارىمەن ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا اينالىسىپ جاتىر. قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆتىڭ باسشىلىعىمەن ارنايى قۇرىلعان جەدەل شتاب ءتوتەنشە وقيعانىڭ زارداپتارىن جويۋ جۇمىستارىن ۇيلەستىرىپ, ۇلكەن شارۋالاردى اتقارىپ جاتقانىن دا ايتا كەتكەن ءلازىم. جەرگىلىكتى بيلىك ورىندارى اپات بولعان ءۇيدىڭ باسپاناسىز قالعان تۇرعىندارىنا كەنتتەگى بالاباقشادان جىلى ورىن دايىنداپ, ىستىق تاماق بەرۋ شارالارىن ۇيىمداستىردى. سونىمەن قاتار, بۇل جەردە قايتىس بولعان تۇرعىنداردىڭ تۋىستارىنا پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتۋ قىزمەتى دە قاراستىرىلعان.
جالپى, اپاتتىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى كەزىندە 6 ادام قۇتقارىلىپ, 10 تۇرعىن قاۋىپسىز جەرگە كوشىرىلدى. ءتوتەنشە وقيعا ورىن العان جەردە جەدەل شتابتىڭ جۇمىسى ۇيىمداستىرىلىپ, اپاتتىڭ سەبەپ-سالدارىن تەكسەرۋ جونىندەگى وبلىستىق كوميسسيا قۇرىلعان. شاحتينسك قالاسى اكىمىنىڭ شەشىمىمەن جەرگىلىكتى اۋماقتا ءتوتەنشە جاعداي جاريالاندى. جەرگىلىكتى بيلىك ورىندارى قازا تاپقان تۇرعىنداردىڭ تۋىستارىنا مارقۇمداردى جەرلەۋ بويىنشا كومەك كورسەتۋ شارالارىن ءوز موينىنا الدى.
«بۇرىن بۇكىل كەنتتى ءبىر عانا قازاندىق جىلىتاتىن, – دەيدى قاراعاندى وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى اندرەي لياپۋنوۆ. – كەيىن سونىڭ ءبارى قوجىراپ, قازاندىق جابىلىپ, تۇرعىندار ۇيلەرىن ءوز بىلگەندەرىنشە جىلىتىپ كەلگەن. كەيىنگى ۋاقىتتا, ءبىر ءۇيدىڭ جەرتولەسىندەگى جىلىتۋ جۇيەسى 19 ءۇيدى جىلىتىپ كەلگەن. ال باسقا ۇيلەردىڭ تۇرعىندارى تىپتەن پاتەر ءىشىنەن پەش سالىپ العان. وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى شاحان كەنتىندە ورتالىقتاندىرىلعان جىلۋ جۇيەسىن قۇرۋ ءۇشىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامالار جاساۋعا 2013 جىلى قاراجات ءبولگەن بولاتىن».
ا.لياپۋنوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەكونوميكا مينيسترلىگىنە 2015, 2016 جىلدارى ءتيىستى تاپسىرىستار بەرىلگەن. مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتكەن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانىڭ قۇنى 2014 جىلى 2,8 ملرد تەڭگە شاماسىندا بولسا, 100 ءۇيدى جىلىتۋ ءۇشىن ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە بەرىلگەن تاپسىرىس قۇنى دا سول ءمولشەردە بولعان.
«دايىن جوبانى بيىل رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە تاعى دا قوزعايمىز. قاراجات بولماسا, تاعى ءبىر جىلعا كەيىنگە ىسىرعاننان باسقا امالىمىز جوق. شاحان كەنتىنىڭ ءبىر ىڭعايسىز جەرى – مۇنداعى ۇيلەر مەن باسقا دا نىساندار شاشىراڭقى ورنالاسقان. سوندىقتان ورتاق قازاندىق, جالپىعا ءبىردەي جىلۋ جۇيەسىن ورناتۋ قيىن. كەرەكتى قارجى بولىنگەن كۇننىڭ ءوزىندە ونىڭ قۇرىلىسىنا ءبىرشاما ۋاقىت كەرەك», – دەيدى ا.لياپۋنوۆ.
وبلىس ورتالىعىنان 35 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان شاحان كەنتىندە 8 مىڭنان استام حالىق تۇرادى. سونشا حالىقتىڭ نەشە جىلدان بەرى جىلۋ زاردابىن تارتىپ كەلە جاتقانىنا كىم كىنالى؟! سونى جوعارى باسشىلار ءبىلۋى ءۇشىن مىندەتتى تۇردە ءۇي قۇلاپ, كىسى ءولۋى كەرەك پە ەدى!؟..
قازىرگى تاڭدا جىلۋ قازاندىعى جارىلعان ۇيدە قازاقستان قايتا قۇرۋ جانە دامۋ كوپ سالالى ينستيتۋتى (قازقدكي) زەرتتەۋ جۇرگىزىپ جاتىر. مەكەمە باسشىسى جۇماعۇل نۋگۋجينوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل جۇمىستار ءبىرەر كۇننىڭ ىشىندە اياقتالۋى ءتيىس.
جارىلىس بولعان ءۇيدى ءارى قاراي پايدالانۋ مۇمكىندىگى تۋرالى شەشىم قابىلداۋ ءجانە ونىڭ قيراعان ءبولىگىن بۇزۋ قازقدكي ساراپشىلارىنىڭ قورىتىندىسىنان كەيىن بەلگىلى بولادى. ال تەحنوگەندىك سيپاتتاعى ءتوتەنشە وقيعا سالدارىنان كەلگەن زارداپتىڭ ءمولشەرىن انىقتاۋ ءۇشىن ارنايى كوميسسيا قۇرىلعان.
بۇدان بۇرىن حابارلاعانىمىزداي, قازا بولعانداردى جەرلەۋ راسىمىنە كەتەتىن شىعىنداردى قاراعاندى وبلىستىق اكىمدىگى ءوز موينىنا الدى. سونداي-اق, جەرگىلىكتى بيلىك ءاربىر قازا بولعان جان ءۇشىن ولاردىڭ تۋىستارىنا 1 ملن تەڭگە, ال زارداپ شەككەندەردىڭ ارقايسىسىنا 500 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ماتەريالدىق كومەك كورسەتەدى.
سونىمەن قاتار, باسىنا ءىس ءتۇسكەن تۇرعىندارعا كومەك ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن شاحان كەنتىندە گۋمانيتارلىق كومەك قابىلدايتىن ارنايى بەكەت اشىلدى. مۇندا قىزىل جارتى اي قوعامىنان ازىق-ت ۇلىك جەتكىزىلدى, سونداي-اق كاسىپكەرلەر مەن تۇرعىنداردان زاتتاي كومەك ءتۇرلەرى تۇسە باستادى. جاقىن ارادا زارداپ شەككەندەرگە قارجىلاي كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا قوعامدىق قور قۇرىلىپ, ارنايى ەسەپشوت اشىلماقشى. بۇدان بولەك, ءوڭىر باسشىسى وبلىستاعى دەربەس جىلۋ جۇيەسى ءجانە جەكە قازاندىقتارى بار باسقا دا كوپ قاباتتى ءۇيلەردىڭ بارلىعىنا تەكسەرۋ ءجۇرگىزۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى.
شاحان كەنتىندەگى ءۇيدىڭ قۇلاۋىنا وراي قىلمىستىق ءىس تە قوزعالدى. وبلىستىق ىشكى ءىستەر دەپارتامەنتىنىڭ باسپاسوز قىزمەتى حابارلاعانداي, ءتوتەنشە جاعدايعا قاتىستى ءىس قر قك 292-بابىنىڭ 3-تارماقشاسى («ابايسىزدا ەكى نەمەسە ودان دا كوپ ادامنىڭ ولىمىنە اكەلىپ سوققان ءىس-ارەكەت») بويىنشا قوزعالعان. بۇگىنگە دەيىن بەلگىلى بولعانداي, قۇلاعان ۇيدە اپات ورىن الاردا ەلەكتر جارىعى بولماعان. ياعني, قىسىمدى رەتتەۋشى سورعى جۇمىس ىستەمەگەندىكتەن, ارتىق قىسىم قازاندىقتىڭ ك ۇلىن كوككە ۇشىرعان. دەگەنمەن, مۇنىڭ ءوزى ازىرگە بولجام عانا. ەندى ءبارىن ارنايى قۇرىلعان كوميسسيا مەن قىلمىستىق ءىس قوزعاعان جاۋاپتى ورگان انىقتاماق.
كەشە شاحان كەنتى مەن وعان ىرگەلەس جاتقان سارەپتا اۋىلىندا اپاتتان اجال قۇشقان جانداردى جەرلەۋ ءراسىمى ءوتتى. ازالى جيىندا وبلىس باسشىسى ءسوز سويلەپ, مارقۇمداردىڭ تۋعان-تۋىستارىنا كوڭىل ايتتى. سونداي-اق, ول توتەنشە وقيعادان زارداپ شەككەن وتباسىلاردىڭ كومەك پەن قامقورلىقتان كەندە بولمايتىنىن اتاپ ءوتتى.
رەسمي دەرەك بويىنشا, جارىلعان 60 پاتەرلى ۇيدە وسى كۇنگە دەيىن 118 ادام تۇرىپ كەلگەن. وپىرىلعان پودەزدە 30 ادامداي تۇرعان. ولاردىڭ ۇشتەن ءبىرى ءومىرىنىڭ سوڭعى ساتىندە نە بولعانىن تۇسىنبەي دە كەتتى-اۋ!
قايرات ءابىلدينوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى