ساپار بۇگىن اياقتالۋى ءتيىس
قوستاناي قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى وبلىس اتتاس اۋداننىڭ سادوۆىي پوسەلكەسىندە تۇراتىن 70 جاستاعى مۇحامەتقالي اسقاروۆ جەلتوقساننىڭ 27-ءسى كۇنى تاڭەرتەڭ شاڭعىمەن جولعا شىققان ەدى. ول 2017 جىلدى قوستانايدان 105 شاقىرىم جەردە جاتقان ءاۋليەكول اۋدانىنىڭ ورتالىعى – اۋليەكول اۋىلىندا تۇراتىن قىزى مەن كۇيەۋ بالاسىنىڭ ۇيىندە قارسى الماق. بالالارى مەن نەمەرەلەرى قوناققا شاقىرعاندا قاريا ولارعا جاڭا جىلدىق «توسىنسىي» جاساعىسى كەلدى. ەگەر كولىكپەن بارسا, 31 جەلتوقسان كۇنى قۇرداي قاتىناپ جاتقان اۆتوبۋسپەن نەمەسە تاكسيمەن-اق 2 ساعاتقا تولمايتىن ۋاقىتتا جەتىپ بارار ەدى. ول اۋليەكولدەگى قىزىنا قايتا تەلەفون شالدى.
– قىزىم, مەن سەندەردىڭ ۇسىنىستارىڭدى قابىل الدىم, جاڭا جىلدى بىرگە قارسى الايىق. مەن ەرتەڭ شاڭعىمەن شىعامىن, – دەدى دە تەلەفون تۇتقاسىن قويىپ قويدى. كۇيەۋ بالاسى دا, نەمەرەلەرى دە اتاسىنىڭ «مىنەزىن» بىلەدى. ءوزى سپورتشى, تۋريست مۇحامەتقالي اعانىڭ بۇل جولعى «توسىنسىيىنا» ولار تاڭعالعان جوق. بىراق ەگدە تارتقان كىسىگە 105 شاقىرىمدى شاڭعىمەن ءجۇرىپ ءوتۋ وڭاي ەمەس, ونىڭ ۇستىنە, قىس مەزگىلى دەگەندەي.
– مەن بۇل جولعى ساپارىمدى جاڭا جىلعا, قىزىما جانە سالاماتتى ءومىر سالتىن جاقتايتىن بارلىق جەرلەستەرىمە ارنايمىن. وسىدان ەكى اي بۇرىن عانا 70 جاسقا تولدىم. ءوزىمدى سىناعىم ءارى ءوزگەلەرگە شاڭعىمەن مۇنداي ساپاردىڭ سالماعىن قاي جاستا دا شىنىققان ادام كوتەرە الاتىنىن دالەلدەگىم كەلدى, – دەيدى مۇحامەتقالي سەيىل ۇلى.
شاڭعىشى اۋليەكولگە جەتكەنشە 4-5 جەرگە توقتايدى. الدىمەن وبلىس ورتالىعىنان 35 شاقىرىم جەردە جاتقان گلازۋنوۆ اۋىلىنا توقتاپ قونىپ شىقتى. وندا مەكتەپ وقۋشىلارىمەن كەزدەسىپ, ولارعا سپورت, تۋريزم جانە سالاماتتى ءومىر سالتى جايلى اڭگىمەلەدى. مۇنداي كەزدەسۋ ساپارعا شىققان كۇننىڭ ەرتەڭىنە, ياعني 28 جەلتوقسان كۇنى سەمەنوۆ اۋىلىنداعى ورتا مەكتەپتە دە ءوتتى. سول كۇنى كەشتەتىپ لاۆرەنتەۆ اۋىلىنا جەتتى. مۇندا دا مەكتەپ وقۋشىلارىمەن, جۇرتشىلىقپەن كەزدەستى. جۇرتتىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەردى.
– لاۆرەنتەۆ اۋىلىنا شارشاڭقىراپ, ءوزىمنىڭ بولجاعانىمنان كەشىگىپ جەتتىم. سەمەنوۆتە جۇرت انتالاپ, سۇراقتىڭ استىنا الىپ, جىبەرمەي قويدى. لاۆرەنتەۆتىڭ تۇرعىندارى ءبىر ساعات كۇتىپ قالىپتى, – دەيدى مۇحامەتقالي اعاي.
– جولدا قيىندىقتار بولىپ جاتىر ما؟ – دەيمىز ءبىز.
– بولعاندا قانداي. الدىمەن قىس مەزگىلىنىڭ قولايسىزدىعى عوي مازالايتىن. جەل, اياز دەگەندەي. ونىڭ سىرتىندا جولدىڭ شەتىن تەحنيكامەن تىقىرلاپ تازالاپ تاستاعاندىقتان, قيىرشىق تاستار شاڭعىنى جۇرگىزبەيدى. ال جولدان تومەن تۇسسەم, قارعا ومبىعىپ جۇرە المايمىن. شاڭعى سىنىپ قالعان جاعدايدا قينالماۋ ءۇشىن قوسىمشا شاڭعى الىپ الدىم, – دەيدى ول. قارت ۇستازدىڭ بۇل شەشىمى جولدىڭ ۇستىندە كورگەن جۇرتتىڭ بارلىعىن دا تاڭعالدىرىپ, سۇيسىنتسە كەرەك. كەزدەسۋدە ءبىر جاس جىگىت: «اتا, كەلەسى بەكەتىڭىزگە دەيىن كولىكپەن جەتكىزىپ تاستايىن», – دەپ ءازىلدەپتى.
– «بۇل – ءوزىمنىڭ قالاۋىم, ايازعا دا, جەلگە دە, جولدىڭ قيىندىعىنا دا شىدايمىن, العان بەتىمنەن قايتپايمىن. ەگەر ءبىر جەردە قۇلاپ قالسام, قينالماي تاۋىپ الارسىڭدار, جولدىڭ ۇستىندە جاتامىن عوي», دەدىم مەن دە ازىلدەپ, – دەيدى قارت ۇستاز. ول جولعا اۋىستىرىپ كيەتىن كيىمىن, ءدارى-دارمەك, جەڭىل تاماق قانا الىپتى.
مۇحامەتقالي اسقاروۆ مۇعالىم بولىپ قىزمەت ەتتى. ول ۇستازدىقتان ءالى دە قول ۇزگەن جوق. 1971 جىلدان بەرى تابيعات تۋريزمىمەن اينالىسادى. ءار جازدا تابيعات اياسىندا شاتىر قۇرىپ, مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ دەمالىسىن جانە تابيعات ءتۋريزمىن ۇيىمداستىرادى. ونىڭ سىرتىندا شاڭعىمەن, توعىزقۇمالاقپەن, دويبىمەن, سپورتتىڭ وزگە تۇرلەرىمەن دە اينالىسادى.
مۇحامەتقالي اعاي كەشە قوستاناي-اۋليەكول باعىتىنداعى تاس جولدىڭ شەتىمەن ءجۇرىپ وتىرىپ, اۋليەكول اۋىلىنا قوناعا جەتتى.
– جولاي نوۆونەجين اۋىلىنا قوندىم. اياز بەتتەن ءسال شىمشىپ تۇردى, شامالاپ جەل سوقتى. كەشە كەشكىسىن اۋليەكولدىكتەر كۇتىپ الدى. مونشاعا تۇسكەن سوڭ, شارشاعانىمنىڭ ءبارى دە كەتتى. 31 جەلتوقسان كۇنى قىزىم مەن كۇيەۋ بالامنىڭ ۇيىندە دەمالىپ, ولارمەن جاڭا جىلدى قارسى الامىن. بارلىق قازاقستاندىقتاردى, ەگەمەندىكتەردى دە, جاڭا جىلمەن قۇتتىقتايمىن! – دەدى ول.
مۇحامەتقالي اعا كىدىرمەسىن دەپ, ءبىز دە سۇراقتى كوبەيتپەي, تەلەفوندى باسىپ قويدىق. «جولاۋشىعا جول كەسپە» دەگەن.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي
سۋرەتتە م.اسقاروۆ.
سۋرەتتى تۇسىرگەن
نيكولاي سولوۆەۆ