• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قوعام 13 قاڭتار, 2010

“ەل بولامىن دەسەڭ, بەسىگىڭدى تۇزە”

10775 رەت
كورسەتىلدى

تاربيە باسى – تالبەسىك استانامىزدا بالاباق­شا تاپشىلىعىن ءسال دە بولسا كەمىتكەن, جەكە­مەنشىك بالاباقشانىڭ ءبىرى, الپىس ورىندى “اققاينار” بالاباقشاسى بولدى. ول استانادا 9 جىل بويى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا قىزمەت كور­سەتىپ كەلە جاتقان “بوس­تون-نس” جشس – مەملەكەتتىك قازاق ءتىلىن ءارى شەت تىلدەرىن وقىتۋدان الدىڭعى قاتاردا كەلە جاتقان كومپانيا نەگى­زىندە 2007 جىلى اشىلعان بولاتىن. قازىرگى تاڭدا “اققاينار” اعىلشىن ءتىلىن تەرەڭدەتىپ وقىتا­تىن قازاق بالاباقشاسى رەتىندە تاربيە مەن ءبىلىم بەرۋدە, بالانى جاس ەرەكشەلىگىنە قاراي دۇرىس قالىپتاسۋىنا كوڭىل ءبولىپ وتىرعان پەداگوگيكالىق ۇجىم سانالادى.

ەلىمىز ەگەمەندىگىن الىپ, حالقىمىز ەڭسەسىن كوتەرىپ كەلە جاتقان كەزەڭدە مۇحتار اۋەزوۆتىڭ: “ەل بولامىن دەسەڭ, بەسىگىڭدى تۇزە” دەگەن ءسوزى كوكەيىمدە تۇرۋشى ەدى. قازاعىمىزدىڭ قاراكوز بالالارىنا حالقىمىزدىڭ باي سالت-ءداستۇرىن, ادەت-عۇرپىن, اجەلەرىمىزدىڭ ايتاتىن وسيەت سوزدەرىن, جۇرەكتەرىنە مەيىرىمدىلىك پەن يماندىلىقتى, ىزگىلىك پەن ادامگەرشىلىكتى جەتكىزە الساق ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنا ۇلكەن ۇلەس قوسقانىمىز بولار ەدى-اۋ. “اققاينار” بالاباقشاسىندا وسى ويدى جۇزەگە اسىرۋعا بايلانىستى بىرقاتار ءىس-شارالار جۇرگىزىلىپ جاتىر. ەڭ الدىمەن, “اس – ادامنىڭ ارقاۋى” دەمەكشى, بالانىڭ دۇرىس جەتىلىپ, دەنساۋلىعىنىڭ ساقتالۋىنا مۇندا جەتكىلىكتى كوڭىل بولىنەدى. كۇنىنە بەس مەزگىل تاماق بەرىلىپ, ونىڭ قۇرامىنا ۇلتتىق تاعامدارىمىز: باۋىرساق, تارى, تالقان, قۇرت, قىمىز ەنگىزىلىپ وتىر. تاعام تۇرلەرىنىڭ بارلىعى قالالىق سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق مامانداردىڭ قولداۋىمەن سانيتارلىق-گيگيەنالىق تالاپقا ساي بولعانى قاتاڭ قاداعالانۋدا. ءبىلىم بەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ بيىلعى وقۋ جىلىنان باستاپ ەنگىزىلگەن جاڭا مەم­لەكەتتىك ستاندارت – “زەرەك بالا”, “بال­بوبەك” باعدارلاماسىنىڭ جاڭارتىل­عان ءتۇرى بويىنشا ساباق وتۋدە. تاربيەلىك ءمانى ايتارلىقتاي شارالار اتا-انالاردىڭ ريزاشىلىعىن تۋعىزۋدا. سونىڭ ءبىرى – “استىققا باي – التىن كۇز” مەرەكەسى. مەرەكەنىڭ باستى ماقساتى – استىعى مول كۇز كەزەڭىنىڭ بەرەكەسىن, باي­لى­عىن بالالارعا كورسەتۋ, ەگىن ەگىپ, استى­عىن جيناعان ديقانشى ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى – ناننىڭ داستارقانعا قالاي كەلەتىنىن كورسەتە ءبىلۋ. وسى مەرەكەگە وراي زال لا­يىق­تى بەزەندىرىلىپ, ساحنا تورىندە جايقال­عان التىن بيداي مەن كوز قۋانتار جەمىس­تەر مەن كوكونىستەردىڭ سۋرەتتەرى ءىلۋلى تۇردى. بالالار كەزەك-كەزەك ساحناعا شىعىپ, ونەر كورسەتتى. كەنەت نازىك ءاننىڭ ىرعاعى­مەن زالعا “كۇز حانشايىمى” دا كىردى. ارتىنان جاڭعاعىن جيىپ “تيىن” كەلدى. ولار بالالارعا ءتۇرلى ويىن ويناتىپ, جۇم­باقتار جاسىردى. ونىسىنىڭ بارلىعى دا ەلىمىزدىڭ, جەرىمىزدىڭ كۇز مەزگىلىندەگى باي­لىعىن, بەرەكەسىن, جومارتتىعىن سۋرەتتەۋ ەدى. اسپازشىلارىمىز داستارقان ۇستىنە ىستىق نان قويىپ, بالالارعا ۇلبىرەپ تۇرعان باۋىرساقتاردان ءدام تاتقىزدى. تيىن مەن كۇز حانشايىمى ويناعان ويىندار دا بالالاردىڭ شاپشاڭدىعىن, ەپتى­لىگىن, يكەمدىلىگى مەن جەڭىسكە دەگەن ۇمتىلىسىن, ادەپتىلىك پەن مەيىرىمدىلىك سياقتى ادامگەرشىلىك قاسيەتتەردى قالىپ­تاستىرۋعا باعىتتالعان اسا قۇندى ءىس-شارا بولدى. ەڭ قىزىقتى كورىنىس جەمىستەر مەن كوكونىستەر شەرۋى بولعان شىعار دەپ ويلايمىن. ارنايى تىگىلگەن الما, المۇرت, قىزاناق, ءجۇزىم كوستيۋمدەرىن كيگەن كىش­كەنتايلار اتا-انالارىنىڭ الدىنان بىرتىندەپ ءيىلىپ ءوتىپ جاتتى. مەرەكەمىزدىڭ سوڭىندا نەسىپبەك ايت ۇلىنىڭ سوزىنە جازىلعان مارات وماروۆتىڭ – “اققاينار” ءانى بۇكىل زالدىڭ قول شاپالاعىمەن ورىندالدى. ەلباسىنىڭ ۇسىنىستارىن جۇزەگە اسىرۋ­دا مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارداعى وقۋ-تاربيە ۇدەرىسىن جان-جاقتى دامى­تاتىن, ءىستىڭ جايىن شەشەتىن نەگىزىنەن ماماندار دەسەك, بۇل رەتتە بۇگىنگى تاڭدا ارنايى تاربيەشى پەداگوگتاردىڭ تاپشى­لىعى سەزىلىپ وتىرعانىن ايتۋعا ءتيىسپىز. بالاباقشالارداعى بالالار سانىنىڭ كوپ­تىگى, ناقتىراق ايتساق, ءار توپتا 60-70 بالا­دان, ءبىر توپتا ءۇش توپتىڭ بالاسى وتىرعان­دىعى وقۋ-تاربيە ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋعا كوپ كەدەرگى كەلتىرەتىنى بەلگىلى. ال بالاباق­شا­عا بۇگىندە تۋعاننان 5 جاسقا دەيىنگى 31 مىڭ, 2 جاستان 5 جاسقا دەيىنگى 21 مىڭ بالا كەزەك كۇتىپ وتىر. قازاق حالقىندا: “بەس جاسقا دەيىن بالاڭا پاتشاڭداي قارا” دەگەن دانالىق ءسوز بار ەمەس پە؟ ەندەشە, بالا تاربيەسىنە باسا نازار اۋدارماي بول­ماي­دى. استانا قالاسى ءبىلىم باسقارماسى­نىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, 39 مەملەكەتتىك بالاباقشادا, 22 جەكە مەنشىك بالاباقشا­دا 1183 ماماننىڭ 63-ءى عانا ارناۋلى مامان ەكەندىگى انىقتالعان. بۇل – مامان تاپشىلىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى. بالاباق­شا­لاردى قارقىندى اشۋ جوسپارلانىپ وتىرعانمەن, وندا قىزمەت جاسايتىن مامان­دار ماسەلەسى شەشىلمەي, ءىستىڭ بىر­جاق­تى, سىڭارجاق بولىپ قالاتىنى بەلگىلى. وسىعان وراي, استانادا وسى سالاعا قاتىس­تى ارنايى مامان دايارلايتىن ۋاقىت جەتتى. “بوللون” كونۆەنتسياسىنا سايكەس ءۇش ساتى­لى: باكالاۆر, ماگيستراتۋرا, Phd دوك­تور­لار دايىنداۋعا بايلانىستى پەداگو­گي­كالىق ۋنيۆەرسيتەت اشۋ, مەكتەپكە دەيىن­گى تاربيە ينستيتۋتىن, مەكتەپكە دەيىنگى تار­بيە اسسوتسياتسياسىن قۇرۋ وسى سالاداعى كوكەي­كەستى ماسەلەنى شەشۋدىڭ نەگىزى بولماق. گ.الىمبەكوۆا, “بوستون-نس” جشس باس ديرەكتورى, “اققاينار” بالاباقشاسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى.

سوڭعى جاڭالىقتار