باسالقىعا باعىنبايتىن بەنزين باعاسى

ودان كىمگە پايدا, كىمگە زيان؟

بۇگىندە جانار-جاعارماي پروبلەما­سى ەلدەگى ەڭ وتكىر ماسەلەلەردىڭ بىرىنە اينالىپ تۇر. سوندىقتان ونىڭ ءتوڭى­رەگىندەگى اڭگىمەلەر دە اۋىق-اۋىق ءورشي ءتۇسىپ, كوپشىلىك نازارىن وزىنە ەرىكسىز اۋدارىپ تۇرادى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, جانار-جاعارماي تاپشىلىعى مەن ونىڭ باعالارىنىڭ دۇركىن-دۇركىن ءوسىپ كەتىپ جاتۋىن قالىڭ جۇرتشىلىققا ءتۇسىندىرۋ وتە قيىن تۇيىنگە اينالۋدا. وعان ءبىز مۇناي وندىرىسىنەن الەمدەگى الدىڭعى قاتارلى ەلدەردىڭ ساناتىندامىز, جەرىمىز كومىرسۋتەگى شيكىزاتىنا باي دەپ ءجيى-ءجيى, كەيدە ورىندى-ورىنسىز قايتا­لۋىمىز دا سەبەپكەر بولاتىن سىڭايلى. ويتكەنى, وسىنداي توقمەيىل سوزدەردى ەستىگەن جۇرت شىنىمەن دە مۇنايعا باي بولساق, بەنزين نەگە اعىل-تەگىل اعىپ جاتپايدى, ونىڭ باعاسى نەلىكتەن قىم­­­باتتاي بەرەدى دەگەن ساۋالدار قويادى. ويلانىپ قاراساق, حالىقتىڭ وكپە-نازى ناقا نەگىزسىز دە ەمەس سياقتى. اينالايىن نەمىستەر مەن جاپون­داردىڭ ەسكى-قۇسقى ماشينالارى ءبىزدىڭ اعايىندارعا جارىق كۇندە قولىڭا ماي شام الىپ ىزدەسەڭ تاپتىرمايتىن وڭاي «ولجا» بولدى. كونەنى مەنسىنبەيتىن كىرپياز شەتەلدىكتەردىڭ مەرزىمى ءوتتى دەپ «ۋتيلگە» تاپسىرعان اۆتوموبيلدەرىن «جۇمىرتقادان ءجۇن قىرىققان» الىپ­سا­تارلار سۋتەگىن دەرلىككە الىپ كەلىپ, ۇستىنە 2-3 ەسە ۇستەمە قوسىپ بىزدەرگە ساتادى. ءبىز بولساق, ازعانتاي اق­­­شا­مىز­دىڭ جەتكەنىنە تاۋبە دەپ, جەردەن جەتى قويان تاپقانداي قۋانامىز. ءسويتىپ, ءبى­رەۋ­لەردىڭ «تاستاندىسى» ەكەنىندە شا­رۋا­مىز جوق, «ينوماركا» مىندىك دەپ شىرەنەمىز. ال ول «ينوماركاعا» بەنزين كەرەك. ماشينانى ارزانعا ال­عانىمىزبەن, ونىڭ كۇندەلىكتى «تاما­عى» قىمباتتاپ بارادى. وسىدان كەلىپ شۋ شىعادى... بەنزيندى ۇكىمەت بەلگىلەگەن باعادان جوعارى باعالارعا ساتىپ, بۇرمالاۋ­­شى­لىققا جول بەرۋدىڭ 112 فاكتىسى انىق­تالدى, دەپ مالىمدەدى BNews.kz ستۋديا­­­سىندا وتكەن ونلاين-كونفەرەنتسيا با­­­رى­سىندا باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنت­تىگىنىڭ توراعاسى ءماجيت ەسەنباەۆ. ءتور­اعانىڭ ايتۋىنشا, تەك ىرىلەر عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە جانار-جاعارماي ساتۋمەن اينالىساتىن كومپانيالاردىڭ ءبا­رى دە وسىنداي بۇرمالاۋلارعا, ياعني ءتار­تىپ بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرگەن. ءسوي­­­تىپ, جانار-جاعارمايدىڭ ءار ليترىنە 2-3 تەڭگەدەن قوسىلىپ وتىرعان. وسىنداي جايتتەردى ايتا كەلىپ, م.ەسەنباەۆ بۇل سياقتى ءتارتىپ بۇزۋشىلاردى جازالاۋ كەرەك ەكەندىگىن دە ەسكەرتە كەتتى. بىراق باعالارىن كۇن سايىن دەرلىك قۇبىلتىپ تۇراتىن اۆتوموبيلدەرگە ماي قۇيۋ ستانسالارى قوجايىندارىنىڭ جازالاۋدان قايمىعاتىن تۇرلەرى كورىنبەيدى. پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ شىلدە ايىندا وتكىزگەن ونلاين-كونفەرەنتسيا بارىسىندا-اق جانار-جاعارماي ساتۋمەن اينالىساتىن كەيبىر كومپانيا­لاردىڭ قىزمەتتەرىن تەكسەرىپ, باعانىڭ كوتەرىلىپ كەتە بەرۋ جاعدايىن انىقتاۋ جونىندە تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. ءبا­سەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگى توراعا­سى­نىڭ جوعارىداعى جايتتەردى 22 تامىز تامىز كۇنى ايتقانىن ەسكەرسەك, ساۋداگەر كومپانيالاردىڭ ەسكەرتپەلەردەن قو­­­رىتىندى شىعارۋعا اسىقپايتىنى كو­رىنىپ-اق تۇر. ءبىر قىزىعى, جانار-جا­عارماي ساتۋشىلار نەبارى 2-3 كۇنگە عانا باعانى وسىرگەننىڭ وزىندە شاش-ەتەكتەن پايدا تاۋىپ شىعادى ەكەن. اۆتوموبيل يەلەرى بولسا, امالسىزدان ءاميان­­دارىن جۇقارتادى. ال ونداي كەز­دەردىڭ بولعا­نىن ءبىز جاقسى بىلەمىز. بۇل دا بۇگىنگى زامان تۋدىرعان قۋلىق­تاردىڭ ءبىرى. باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگى ەلدەگى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىن دا جازا­لاماق نيەتتە. سويتسە, ولار كوتەرمە باعامەن ساتۋشىلارعا جانار-جاعارماي بەرمەي قويىپتى. سونداعى ايتاتىن­دارى, ءبىز ەگىن وراعى ناۋقانىنا جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز دەگەن جەلەۋ كورىنەدى. بۇل تۋرالى دا جوعارىدا ءوزىمىز كەلتىرگەن ونلاين-كونفەرەنتسيا بارىسىندا بەل­گىلى بولدى. مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتا­­رى­­­نىڭ مۇنداي ارەكەتىن اگەنتتىك ولار­دىڭ ءوز ۇستەمدىكتەرىن پايدالانۋ ارقى­­­لى رى­­نوك سۋبەكتىلەرىنە قىسىم جاساۋ­شىلى­عى رەتىندە باعالاپ وتىر. سون­دىقتان بۇل ماسەلە بويىنشا دا تەرگەۋ جۇرگى­زىل­مەك. توراعانىڭ ايتۋىنشا, ءوڭىر­لەردىڭ اكىمدەرى كۇزگى جيىن-تەرىنگە قا­­­جەتتى ديزەل وتىنى مەن جانار-جاعار­مايدى كەم دەگەندە 90 پايىزعا قامتا­ما­سىز ەتكەن. ولاي بولسا, بۇل تۇرعىدا ەش­قانداي پروبلەما تۋىنداۋعا ءتيىس ەمەس. ايتا كەتۋ كەرەك, قازاقستاندىق جا­نار-جاعارماي قۇيۋ ستانسالارى باعا بوي­ىنشا ءوزارا ىمىرالاستىققا بارىپ وتىر دەگەن اڭگىمە بۇعان دەيىن دە ەستىلگەن. ول نەندەي ىمىرالاستىق؟ ول دەگەنىمىز, جانار-جاعارماي قۇيۋ ستانسالا­رى­نىڭ ورتاق ءبىر باعاعا ءوزارا كەلىسۋى دەگەن ءسوز. ارينە, ول باعانىڭ ۇكىمەت بەل­گىلەگەننەن از دا بولسا جوعارىراق ەكەنى تۇسىنىكتى. ماسەلەن, وتكەن شىلدە ايىندا «اۋريكا», «اسقار مۇناي ترەيد» جشس-لار مەن «گەليوس» جشس فيليا­لى­نىڭ اي-92 بەنزينىنە ءوزارا «اۋىزجا­لاسا» وتىرىپ باعا قويۋدا باسەكە­لەس­تىككە قارسى ارەكەتتەرگە بارعانى بەلگىلى بولعان ەدى. الگى كومپانيالاردىڭ ءبىرى بەنزيننىڭ ساتىپ الۋ قۇنى 1,1 پايىزعا كو­تەرىلگەن كەزدە وسى بەنزيندى 10,7 پاي­­­ىزعا وسىرە وتىرىپ ساتۋعا شىعارعان. وسى رەتتە, ولار باعاسى 1,1 پايىزعا كو­تە­رىل­­­گەن بەنزيندى ساتىپ العان كەزدە, ولاردىڭ وزدەرىندە بۇرىنعى باعا وسپە­­گەن كەزدە الىنعان بەنزيننىڭ قالعانىن دا ەسكەرۋ قاجەت. ءىس جۇزىندە ول بەنزين دە قىمبات­­­تا­تىلعان باعامەن ساتىلعان. تەكسەرۋ قو­­رى­­تىندىلارى بيىلعى جىلدىڭ مامىر-شىلدە ايلارىندا اي-80, اي92/93, اي95/96 ماركالى بەنزيندەر مەن ديزەل وتىنىنا ءوزارا ىمىرالاس­قان باعا بەلگى­لەۋدىڭ اقمولا جانە قا­راعاندى وبلىس­تا­رىندا دا ورىن العا­نىن انىقتاعان. بەنزين باعالارىنىڭ 112 تەڭگەدەن 130 تەڭگەگە دەيىن جەتىپ, ورىن العان تاپشى­لىق سالدارىنان كەيبىر وڭىرلەردە ۇلكەن سۇرانىسقا يە بەنزين ماركالارىنىڭ تالونمەن بەرىلگەنى دە ءدال وسى شاق. ءما­سەلەن, شىلدە ايىندا وڭتۇستىك قازاق­ستان, سولتۇستىك قازاق­­ستان جانە ماڭ­عىس­تاۋ وبلىستارىندا وسىنداي جاعداي­دىڭ قا­لىپ­تاسقانى بىزگە ءمالىم. قالاي دەگەندە دە, جانار-جاعارماي باعالارى توڭىرەگىندەگى اڭگىمەنىڭ باسى­لار ءتۇرى بايقالمايدى. وسىدان ءسال عا­نا بۇرىن قازاقستان ۇكىمەتى قىركۇيەك ايى­­نان باستاپ, جانار-جاعارمايدىڭ ءبول­­­­شەك ساۋ­داداعى شەكتى باعاسىن 12-14 پايىزعا وسىرمەك نيەتتە دەگەن دە قاۋە­سەت تاراعان. ولاي بولعان كۇندە ءجيى قولدانىلاتىن اي-92 ماركالى بەنزين­نىڭ 1 ءليترىنىڭ باعاسى 120 تەڭگەگە جەتۋگە ءتيىس ەدى. كۇنى كەشە عانا مۇناي جانە گاز مينيسترلىگى قىركۇيەكتە رەسپۋبليكا اۋماعىندا بەنزين باعاسىنىڭ قىم­باتتامايتىندىعىن حابارلادى. مۇن­داي اقپاراتتى اتالعان ۆەدومستۆونىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساي وتى­رىپ, Tengrinews.kz سايتى تاراتقان. ءسوي­­­تىپ, قىركۇيەك ايىندا دا, ەگەر مينيسترلىك ۋادەسىندە تۇرسا, اي-92 بەن­زينىنىڭ باعاسى (1 ليتر ءۇشىن) 106 تەڭگە, اي-80 – 86 تەڭگە, ديزەل وتىنى­نىڭ ءليترى 90 تەڭگە بولىپ قالا بەرمەك. باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگىنىڭ ءتور­­­اعاسى م.ەسەنباەۆ جوعارىدا ءوزىمىز اتاپ كورسەتكەن ونلاين-كونفەرەنتسيادا اگەنت­تىك­تىڭ رەسەيمەن شەكارالاس ايماق­تاردا بەنزيننىڭ تالون بويىنشا ساتى­لىپ جات­قانىنا كوز جۇما قاراپ وتىر­عانىن دا جاسىرعان جوق. ءىس جۇزىندە رىنوك سۋبەك­تىلەرىنە قىسىم جاساۋ­شى­لىق بولىپ سا­نالاتىن مۇنداي ارەكەت­تەر جازالانۋعا ءتيىس. دەگەنمەن, شەكارالاس اي­­­ماقتاردا ىشكى رىنوكتى قورعاۋ­دىڭ ءوز­گەدەي تەتىكتەرى تابىلماعان­دىق­تان اگەنتتىك وسىنداي قادامعا بارۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىر. وسى رەتتە ماسەلەنىڭ ەكىنشى ءبىر قى­رى بوي كورسەتەدى. ول – رەسەيلىكتەردىڭ قازاقستانعا كەلىپ ارزان بەنزيندى جاپپاي ساتىپ الىپ جاتۋى. مۇنداي جاع­دايدىڭ اسىرەسە, شەكاراعا جاقىن ءوڭىر­لەر­دە ءجيى ورىن الاتىندىعى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. رەسەيلىك الىپساتارلار قا­زاق­ستاندا بەنزين تاپشىلىعىن تۋعى­زىپ وتىر دەگەن قاۋەسەتتىڭ شىعۋى دا وسىنداي سەبەپتەرگە بايلانىستى بولسا كەرەك. م.ەسەنباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ىشكى رىنوكتى قورعاۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى جانار-جاعارماي شىعارۋ كولەمىن با­رىنشا ۇلعايتۋ. بىراق ول ءۇشىن ۋاقىت پەن قارجى قاجەت. توراعا احۋال ۋشىعا بەرسە اكىمشىلىك شارالاردى پايدا­لا­نۋعا باراتىنىن دا جوققا شىعارماي­دى. ويتكەنى, بۇگىندە قازاقستانداعى بەنزين باعاسى رەسەيدەگىگە قاراعاندا 30 پايىزعا تومەن بولىپ وتىر. كور­شى­لەردىڭ كوزقۇرتىنا اينالىپ وتىرعان دا باعاداعى وسىنداي ايىرماشىلىق. ورتاق كەدەن وداعىنا بىرىگىپ وتىر­عان ەلمەن اراداعى باعانىڭ الا-قۇلا بولۋى, ارينە, پروبلەما تۋدىرماي قالا المايدى. وزگەنى بىلاي قويعاندا, مۇن­داي جاعدايدىڭ الىپساتارلىققا كەڭ جول اشۋ ىقتيمالدىعى دا ۇلكەن. شەكارالاس وڭىرلەردەگى جانار-جاعارماي سا­­تۋشى كومپانيالاردىڭ ءوز تاۋارىن قا­زاق­ستاندىق تۇتىنۋشىلارعا ارزان با­عاعا ساتقاننان گورى, رەسەيلىكتەرگە از دا بولسا قىمباتىراققا ساتقاندى ءجون كور­­­­مە­سىنە كىم كەپىل؟ ونىڭ ۇستىنە ءوز­دە­رىن­دەگى باعانىڭ ودان قىمبات ەكەنىن بىلەتىن جانە وزگە مەملەكەتتىڭ ازامات­تارى بو­لىپ تابىلاتىن رەسەيلىكتەر قا­زاقستان­دا جانار-جاعارماي قىمبات دەپ ەشكىمگە شاعىم دا جاساپ جات­پايدى. وسى ورايدا رەسەيدە باعا نەلىكتەن قىمبات دەگەن ساۋال تۋىنداماس ءۇشىن, ول ەلدە ەڭبەكاقى مەن زەينەت­اقى­نىڭ دا جوعارى ەكەنىن ەسكە سالا كەتۋ ورىندى. سول سەبەپتى دە كەيبىرەۋلەردىڭ رەسەيدە جانار-جاعار­ماي باعالارى جو­عارى, ءبىز دە سولاي جا­ساۋىمىز كەرەك دەگەن سوزدەرى كوڭىلگە قونىمدى بولا قويمايدى. مويىنداۋىمىز كەرەك, جوعارىدا كەل­تىرىلگەن دەرەكتەر قازاقستاندا نەلىكتەن جانار-جاعارماي باعالارى ارا-تۇرا بولسا دا كوتەرىلىپ كەتىپ جاتادى دەگەن ساۋالعا تولىققاندى جاۋاپ بەرە المايدى. انىعى بىرەۋ, ول – وسى ىسكە جاۋاپتى كومپانيالاردىڭ باعانى جا­سان­دى تۇردە ءوسىرۋى. وسىنداي بۇرمالاۋ­لارعا بارا وتىرىپ, ولار ءتىپتى ۇكىمەت­تىڭ ەسكەرتۋىنە قۇلاق اسۋدى دا قاجەت دەپ تاپپاي وتىر. بالكىم وسى جەردە ءبىز بىلمەيتىن, تۇسىنبەيتىن باسقا دا ءبىر سىر بار شىعار؟ راس, قازاقستاندىق مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ ىشكى رىنوكتى تولىق قامتاماسىز ەتەتىندەي ءونىم شى­عارا الماي وتىرعانى بۇرىننان بەلگىلى. ءبىز بۇل جەردە بىرقاتار كورشى ەلدەردىڭ بەنزيننىڭ ەكولوگيالىق جاعىنان تازا بولىپ تابىلاتىن ەۋرو-4 جانە ەۋرو-5 ستاندارتتارىنا كوشىپ جاتقانىن ءتىپتى ايتىپ تا جاتقان جوقپىز. ءبىزدىڭ كون­تە­رىلى تۇتى­نۋ­شىلار دا بىزگە جوعارى سا­پالى بەنزين تاۋىپ بەر دەپ ەشكىمدى ما­زالاعان ەمەس. ءدال قازىر ولاي بولمايدى دا. ءما­سەلە, تەك ىشكى رىنوكتى مۇناي ونىمدەرى­مەن قاجەتتى كولەمدە قامتا­ما­سىز ەتۋ جونىندە عانا بولىپ وتىر. ال وعان تاعى نە كەدەرگى؟ «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كوم­­پا­نيا­سى­نىڭ 2011 جىل­دىڭ ءبىرىنشى جارتى­جىل­دى­عىندا ءوندىر­گەن مۇنايى مەن گاز كوندەنساتىنىڭ كولەمى 0,5 پايىزعا كەمىپ, 10,67 ميلليون تون­نانى قۇراعان. بۇل مالىمەتتەر كوم­پانيانىڭ قارجى-شارۋاشىلىق قىز­مەتىنىڭ قورىتىندى­لارى باياندالعان باس­پاسوز-پاراقشا­سى­نان كەلتىرىلىپ وتىر. ونى تاراتۋشى – «قازمۇنايگاز» اق-تىڭ ءباسپاسوز قىز­مەتى. وندا ءۇستى­مىزدەگى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە قاراستى مۇناي وڭدەۋدىڭ شوعىر­لاندىرىلعان كو­لە­مىنىڭ 7,4 ميلليون تون­نانى قۇرا­عانى, ونىڭ وتكەن جىل­دىڭ ءتيىستى مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 5 پايىزعا از ەكەنى دە كورسەتىلگەن. بىراق بۇل جايتتەر دە ەلدەگى جانار-جاعارماي كولەمىنىڭ ازا­يۋى­نا, اسىرەسە, باعانىڭ وسۋىنە سەبەپكەر بولا المايدى. ولاي بولسا, ماسە­لەنىڭ ءمانىسى نەدە؟ الدە وسىنىڭ ءبارى ەلدە بەنزين شىعارۋدىڭ كەمىپ كەتۋىنىڭ سالدارىنان تۋىپ وتىر ما؟ ولاي دەيتىنىمىز, قازتاگ ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ اي سايىنعى ەسەبىنە جۇگىنە وتىرىپ, وسى جىلدىڭ قاڭتار-شىلدە ايلارىندا قازاقستاندا بەنزين شىعارۋ كولەمى 1,48 ميلليون توننانى قۇرادى, ال ول 2010 جىلدىڭ ءتيىستى كەزە­ڭىنە قاراعاندا, 15,9 پايىزعا كەم دەگەن اقپارات تارات­قان. كەروسين شىعارۋدىڭ 24,5 پايىزعا ازايعانى تۋرالى دا ءدال وسى قۇجاتتا كەلتىرىلگەن. بۇل كورسەت­كىش­تەردىڭ ىشكى رىنوكتى جانار-جاعار­ماي ماتەريالدا­رى­مەن قامتاماسىز ەتۋ ىسىنە قانشا­لىق­تى اسەر ەتە الاتىنى بىزگە, ارينە, بەي­مالىم. بەلگىلىسى – وسى شاعىن مىسال­داردىڭ وزىنەن-اق اڭعا­رىل­عانداي, كو­مىر­سۋتەگىنىڭ مول قورى بار ەلدىڭ بەنزين تاپشىلىعىن سەزىنۋى. ال ونى قان­داي دا ءبىر سەبەپ-سىلتاۋ­لارمەن دالەل­دەپ الۋدىڭ قيىن ەكەندىگىن دە ايرىقشا اتاپ كورسەتكەن ءجون. سوناۋ كەڭەستىك كەزدەن كەلە جاتقان ءۇش مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنا سوڭعى جيىرما جىلدا جاڭا­دان, ەڭ قۇرىعاندا, ءبىر كاسىپورىننىڭ قوسىلماۋىن دا ۇلكەن ولقىلىق رەتىندە قابىلداعان دۇرىس. ءيا, جانار-جاعارماي توڭىرەگىندەگى اڭگىمەلەردىڭ ازىرگە سايابىرسيتىن ءتۇرى جوق. وعان, وسى ماقالانىڭ باسىندا ءوزىمىز توقتالىپ وتكەندەي, وتانداستا­رى­مىزدىڭ شەتەلدىك كونەرگەن كولىك­تەر­دى ارزانعا ساتىپ الىپ, باس-باسىنا ماشينالى بولۋى دا ءوز «ۇلەسىن» قوسىپ جاتقان بولۋى مۇمكىن. سونىمەن بىرگە, وسى اۆتوكولىكتەردىڭ كوپتەگەن اعايىن­دا­رىمىز ءۇشىن كۇنكورىس قۇرالىنا اي­نا­لىپ وتىرعانى دا شىندىق. اۆتو­موبيلدىڭ ەلدى مەكەندەردىڭ بارىنە بىردەي اۆتوبۋستار قاتىناي بەرمەيتىن قا­زىرگىدەي زاماندا تاپتىرماس كولىك ەكەنىن بىلاي قويعاندا, بىرەۋلەر ونىمەن جولاۋشىلار تاسىمالداپ تابىس تاپسا, ەندى بىرەۋلەر, اسىرەسە, اۋىلدارداعى جۇ­مىسسىزدار شالعايداعى ەلدى مەكەندەردەن وزدەرى وندىرگەن ونىمدەرىن قالا­لارعا جەتكىزىپ, ساۋدالاۋ ارقىلى كۇن­دەلىكتى ءىشىپ-جەمىن ايىرۋدا. دەمەك, ورىس اعايىندار ايتقانداي, اۆتوماشينا بۇگىندە ءسان-سالتانات ءۇشىن ەمەس, تىرشىلىك ءۇشىن قاجەت قوزعالىس قۇرالىنا اينالىپ وتىر. ولاي بولسا, جانار-جا­­عارماي باعالارىنىڭ قىمباتتاي بەرۋى­نىڭ «ءاي دەيتىن اجە, قوي دەيتىن قوجا» جوقتىقتان جۇگەنسىز كەتكەن الىپسا­تار­لاردىڭ قالتالارىن قالىڭداتقانىمەن, قاراپايىم حالىققا ەداۋىر سوققى بو­لىپ تيەتىنى دە ەش قۇپيا ەمەس. سەيفوللا شايىنعازى.