ساماراداعى (رەسەي) اسكەري اۋە ۇشقىشتارىن دايارلايتىن سىزران اسكەري ينستيتۋتىندا 1999-2004 جىلدار ارالىعىندا ءبىلىم العان ول ەلىمىزدىڭ اۋە كەڭىستىگىن قورعاي ءجۇرىپ, «ميرنوە نەبو», «ۆزايمودەيستۆيە», «بوەۆوە سودرۋجەستۆو», «ستەپنوي ورەل» سەكىلدى سان ءتۇرلى حالىقارالىق اسكەري وقۋ-جاتتىعۋ جۇمىستارىنا بەلسەندى قاتىسقان. سونىمەن قاتار, «KADEX» اسكەري قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكالاردىڭ حالىقارالىق كورمەسى جانە اسكەري پارادتاردا دا ءساتتى ونەر كورسەتكەن ءوز ءىسىنىڭ شەبەرى. ۇشقىش-مايوردىڭ ەڭبەك جولىنداعى ەڭ ماڭىزدى جەتىستىگىنىڭ ءبىرى رەتىندە – اسكەري اۋە ۇشقىشتارىنىڭ تۇنگى كورۋىنە ارنالعان امەريكالىق «ANVIS AN/ABS-6» قۇرىلعىسىمەن تۇڭعىش رەت تۇنگى وقۋ-جاتتىعۋدى وتە جوعارى دەڭگەيدە وتكىزگەنىن اتاپ وتۋگە بولادى. ويتكەنى, ءا.ورشابەكوۆ سول كەزدە جارىقتاندىرىلماعان جەرگە ارنايى جاساقتاردى ءساتتى ءتۇسىرۋ ارقىلى ءوز ماماندىعىنىڭ نازىك يىرىمدەرىن جان-جۇرەگىمەن سەزىنەتىندىگىن جانە مىندەتىن ءمىنسىز اتقاراتىندىعىن سالا ماماندارىنىڭ الدىندا پاش ەتىپ, باسشىلىق تاراپىنان جوعارى باعاسىن العان. اسكەريلەر اۋلەتىندە دۇنيەگە كەلگەن الىبەك وتباسىنداعى ون ءبىر پەرزەنتتىڭ ونىنشىسى ەكەن. سوندىقتان دا بولسا كەرەك, ول جامبىل وبلىسىنىڭ شۋ قالاسىنداعى ورتا مەكتەپتى تامامداعان كەزىندە تەمىردەي ءتارتىپتى تالاپ ەتەتىن اسكەري سالانىڭ مامانى اتانۋعا ءبىر كىسىدەي-اق بەيىمى بولعان. ولاي دەيتىنىمىز, الىبەك جوعارىدا اتاپ وتكەن اسكەري ينستيتۋتقا قۇجات تاپسىرعان 130 ۇمىتكەردىڭ ىشىنەن ىرىكتەپ الىنعان 10 كۋرسانتتىڭ ءبىرى اتانىپتى. بەس جىل, ەكى ايعا سوزىلعان اسكەري ينستيتۋتتاعى وقۋ, ۇيرەنۋ مەرزىمىن ويداعىداي اياقتاعان جاس مامان ارنايى جولدامامەن استانا قالاسىنداعى 19132 اسكەري بولىمىنە قىزمەتكە كىرىسەدى. وسىلايشا, الىبەكتىڭ اۋەدە وتكىزگەن كۇن-ءتۇنى مەن اسكەري ءومىرى 17 جىلدان بەرى ۇزدىكسىز جالعاسىن تاۋىپ, استانانىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىمەن استاسىپ كەلەدى. «ۇدايى ىزدەنىس ۇستىندە بولۋىڭ كەرەك. مەن ۇشۋدىڭ قىر-سىرىن وقىپ-ۇيرەندىم, وسى بىلگەنىم جەتكىلىكتى دەپ ويلاعان ساتتە-اق, قالىقتاي الماي قۇلاپ ءتۇسۋىڭ مۇمكىن. ويتكەنى, تەحنيكا, تەحنولوگيا اتاۋلى كوز ىلەسپەس شاپشاڭدىقپەن دامۋدا. وعان ىلەسە بىلگەنىڭ, ءومىرىڭدى ۇزارتا بىلگەنىڭ», – دەيدى ءا.ورشابەكوۆ. كەيىپكەرىمىزدىڭ العاش تىزگىندەگەن تىكۇشاعىنىڭ ءتۇرى وتكەن عاسىردىڭ 70-ءشى جىلدارى شىعارىلعان مي-8 بولعان ەكەن. سوڭعى ۇلگىدەگى تىكۇشاقتار ەلىمىزدەگى اسكەري ۇشاقتار پاركىندە از بولماعانىمەن, ارادا جارتى عاسىر وتسە دە وسى «مي» ماركالى تىكۇشاقتار قاتاردان قالماي كەلەدى. ۇشقىشتىڭ تۇسىندىرۋىنشە, ونىڭ سىرى اتالعان اۋە ماشيناسىنىڭ اسقان شەبەرلىكپەن جاسالىپ, جاڭا تەحنولوگيالارمەن ۇنەمى جەتىلدىرىلىپ وتىرۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى ەكەن. «بۇگىندە مي-29, مي-171ش سىندى سوڭعى ۇلگىدەگى تىكۇشاقتاردىڭ قىر-سىرىن دەر كەزىندە وقىپ, ۇيرەنىپ, ءبىلۋ ارقىلى ءوز-ءوزىڭدى جەتىلدىرىپ وتىرۋ كەرەكسىڭ. ارينە, ءىس جۇزىندە ءبىز مي-17, ەس-145 سەكىلدى تىكۇشاقتاردى تىزگىندەپ ءجۇرمىز. بىراق, ونىڭ ءبارى دە ۇزدىكسىز ىزدەنىستىڭ جانە قىزمەتتەگى اعا بۋىن ارىپتەستەردىڭ دۇرىس ءجون سىلتەپ, جول كورسەتۋىنىڭ ناتيجەسى. وسى ساتتە اسكەري اۋە پاركىمىزدى سوڭعى تەحنولوگيالارمەن جاراقتاندىرىلعان ۇشۋ تەحنيكالارىمەن قامتاماسىز ەتىلۋىنە قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىرعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەرەن ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. سونىڭ ارقاسىندا بىزدەر زامان كوشىنەن قالماي, حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ءارتۇرلى اسكەري بايقاۋلاردان زور ابىرويمەن ورالىپ ءجۇرمىز. ايتالىق, كاسىبي شەبەرلىگى شىڭدالىپ, تاجىريبەسى تولىسقان اسكەري الەۋەتكە يە 180 ەلدىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ تاۋەلسىز قازاقستانىمىز بۇگىنگى تاڭدا 53-ورىندا. بۇل شيرەك عاسىردا قۇرىلعان قازاقستان ارمياسى ءۇشىن جوعارى كورسەتكىش دەپ سانايمىن», – دەيدى ەكيپاج كومانديرى. استانا اسپانىندا وتەتىن اسكەري ۇشاقتار پارادىندا ءا.ورشابەكوۆتىڭ ەكيپاجى اۆياتسيالىق ەسكادريليا كومانديرى, پودپولكوۆنيك ارداي نۇعىمانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن «سىنالاپ ۇشۋ» تاسىلىمەن كوكتە قالىقتاماق. ء«بىزدىڭ ەكيپاجىمىز بۇل جولى بەسىنشى بولىپ ۇشىپ وتەدى. ال مەنىمەن بىرگە ۇشقىش-شتۋرمان, كاپيتان ماقسات ەدىگەەۆ بولادى. ءبىر كەزدەرى قىزمەتتە ءجۇرىپ مەنىڭ ءوزىمدى وقىتىپ, ۇيرەتكەنى سياقتى, بۇگىندە ءبىز بىلگەنىمىزبەن تاجىريبە جۇزىندە بولىسۋدەمىز. بۇل جازىلماعان زاڭدىلىق. وسىنداي ءوزارا ۇيلەسىمدىلىك تاپقان جاعدايدا عانا تاپسىرما تياناقتى ورىندالىپ, ۇشۋ ساپارى ءساتتى اياقتالادى. سونىمەن قاتار, بۇل اسكەريلەر اراسىنداعى بۋىندار ساباقتاستىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى», – دەيدى ءا.ورشابەكوۆ. ايتا كەتەرلىك تاعى ءبىر قىزىقتى جايت, الىبەك مەيرامبەك ۇلىنىڭ ءوز وتباسى مۇشەلەرى ارقىلى, ۇشقىشتار اۋلەتىنىڭ ىرگەتاسىن قالاپ جاتقان سىڭايلى. ويتكەنى, ونىڭ كوڭىل جاراستىرعان جارى دا بۇل كۇندە ازاماتتىق سالاداعى اۋە كەمەسىنىڭ 2-كلاستى جولسەرىگى ەكەن. ال الىبەكتىڭ الۋا ەسىمدى 9 جاسار قىزى كەلەشەكتە ۇشقىش بولعىسى كەلەتىنىن ءجيى قايتالايتىن كورىنەدى. «ۇشقىش بولۋ ءبىر كەزدەرى ەر ازاماتتارعا عانا ءتان ماماندىق ەدى عوي. قازىرگى زاماندا ادامنىڭ اقىل, پاراساتى مەن ءبىلىم, تاجىريبەسى جوعارى باعالانادى. سوندىقتان دا مەن قىزىمنىڭ توتى ءامىروۆا سەكىلدى ۇشقىش بولۋىن قالايمىن», – دەيدى اسقاق ارماندى اكە.
نۇرلىبەك دوسىباي, «ەگەمەن قازاقستان»