قازىر بيلىك, زاڭ تۋرالى اڭگىمە قوزعالا قالسا كوپشىلىك ادىلدىكتىڭ اۋىلى الىستاپ كەتكەندىگىن نالي وتىرىپ ايتادى. حالىق ايتسا قالت ايتپايدى دەگەندەي, بۇعان دا نەگىز بار ەكەنىن ءومىردىڭ ءوزى كورسەتىپ وتىر. ويتكەنى, بيلىككە دەگەن سەنىمسىزدىكتى تۋدىرۋعا سەبەپكەرلەردىڭ بيلىك وكىلدەرىنىڭ اراسىنان تابىلاتىندىعى جانعا باتادى. ءجانە ولاردىڭ ءبىر قارىن مايدى ءشىرىتىپ جاتقانى اشكەرەلەنىپ جاتسا دا, كەيدە جابۋلى قازان جابۋلى كۇيىندە قالا بەرەدى. ءماسەلەن, قولىندا بيلىگى بار مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ تەرىس ارەكەتى سالدارىنان قانشاما ادام جازىقتى بولۋدا. ال سولاردىڭ اق-قاراسىن اقىر اياعىندا سوت ورىندارى انىقتاماسا جازىقسىز جاندار تاعدىرى نە بولار ەدى؟ ولاردىڭ جازىقتى ەمەس ەكەندىگىن بىلەتىن وتباسى, تۋىسقاندارى, دوس-جاراندارى بيلىك تۋرالى نە ويلار ەدى؟ وسى ماسەلەلەرگە ساي جوعارعى سوتتا وتكەن بريفينگتە رەسمي وكىل و. پەتەرس ىزگىلەندىرۋگە بايلانىستى ناقتى مىسالدار كەلتىردى.
ول زىريان اۋداندىق سوتىنىڭ ۇكىمىمەن 1949 جىلى تۋعان ازامات و.وماروۆتى 15 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىپ, مۇلكىن تاركىلەپ, جازاسىن قاتاڭ تارتىپتەگى تۇزەۋ مەكەمەسىندە وتكەرۋ كەسىلگەندىگىن تىلگە تيەك ەتتى. وماروۆ ۇيىمداسقان توپ قۇرامىمەن ەسىرتكى زاتتارىن زاڭسىز ساتىپ الۋ, تاسىمالداۋ جانە پايدالانعانى ءۇشىن كىنالى بولعان. الايدا, سوتتالۋشى مەن ادۆوكات ءوز وتىنىشىندە ايىپتىڭ دالەلدەنبەگەندىگىن, ويتكەنى ەسىرتكى زاتىن قىلمىستىق تەرگەۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ وزدەرى سالىپ جىبەرگەنىن, سوندىقتان جوعارعى سوتتان ولار جازىقسىز جاندى باس بوستاندىعىنان ناقاق ايىرماۋ تۋرالى ءوتىنگەن. ءبارى قايتا تەكسەرىلەدى. ايتقانداي-اق, سوتتالۋشىنىڭ ارەكەتىندە قىلمىس قۇرامىنىڭ بولماۋىنا بايلانىستى ءىس توقتاتۋعا جاتقىزىلادى. جوعارعى سوتتىڭ ارالاسۋى ارقاسىندا ادىلدىك سالتانات قۇرىپ, ءوتىنىش قاناعاتتاندىرىلىپ, وماروۆتى شۇعىل تۇردە قاماۋدان بوساتۋ تۋرالى شەشىم شىعارىلادى. مىنە, وسىدان كەيىن عانا جاپا شەككەن ادامدار ءبىر تەرەڭ تىنىستايدى. ايتپەگەندە نە ءۇشىن ەكەنى بەلگىسىز قايران ازامات بىرنەشە جىلدى ارقالاپ, قالعان ءومىرىن تار قاپاستا ءوتكىزەر مە ەدى؟ ءبىزدىڭ ەلىمىزدە شىرىگەن قۇمالاقتار قانشالىقتى كوپ بولسا دا, ءبارىبىر, وسىلايشا ءادىل زاڭ مەن تۋرا بيلەر باردا ادالدىق الدا تۇراتىنىنا كوپشىلىك كوز جەتكىزدى.
ءدال وسى تاقىلەتتەس تاعى ءبىر مىسال بار, دەدى ودان ءارى رەسمي وكىل. سولتۇستىك قازاقستانداعى شال اقىن اۋداندىق سوتىنىڭ ۇكىمىمەن ا.كارتاۆسكايا 1 جىلعا سىناق مەرزىمىمەن شارتتى تۇردە سوتتالعان. نەگە دەسەڭىز, كارتاۆسكايا الداۋ جولىمەن 635 039 تەڭگەنى ۇرلاعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلعان. (ونى كىم كىنالى قىلعانى, جالپى ادامداردى جازىقسىز كىنالى ەتەتىن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ءىس-ارەكەتى تۋرالى كەلەسى ماقالادا تولىق بايانداماقپىز).
سودان جوعارعى سوتتىڭ قاداعالاۋ سوت القاسىنا بەرگەن وتىنىشىندە سوتتالعان سوت ۇكىمىمەن كەلىسپەي, قىزى قايتىس بولعاننان كەيىن ەكى نەمەرەسى جەتىم قالعانىن, ەكەۋىنە مەملەكەت جاردەماقى تاعايىنداعانىن, ءبىر نەمەرەسىن لۋكوشكولاردىڭ وتباسى اسىراپ الىپ, ءجاردەماقىنىڭ بالاعا تيەسىلى بولىگىن ەرىكتى تۇردە وزىنە قالدىرعانىن, جاردەماقىنى ەكىنشى نەمەرەسىنىڭ اسىراۋىنا جۇمساعانىن, اقشانى زاڭسىز يەمدەنۋ نيەتى بولماعانىن كورسەتە كەلىپ, ۇكىمدى وزگەرتۋدى, قىلمىستىق ءىستى قىسقارتۋدى سۇراعان. اقىر اياعىندا جوعارعى سوتتىڭ قاداعالاۋ سوت القاسى ءوتىنىش ۋاجدەرىن, ءىس ماتەريالدارىن زەرتتەپ, كارتاۆسكايانىڭ ارەكەتتەرىندە قىلمىس قۇرامى بولماۋىنا بايلانىستى شال اقىن اۋداندىق سوت ۇكىمى كۇشىن جويىپ, قىلمىستىق ءىستى قىسقارتۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدادى.
مىنە, وسىلايشا تاعى دا ادىلدىك سالتانات قۇردى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ.