بۇرىن باسپاسوزدە جەمقورلاردىڭ «شاباقتارى» عانا قارماققا ءىلىنىپ, «شورتاندارىنىڭ» شورشىپ جۇرگەنى كوپ ايتىلاتىن. ودان بەرى زامان وزگەردى. ءومىر اعىنىمەن بىرگە سۋ بەتىنە تالاي «شورتان» شىقتى. قۇرىققا ءىلىندى. جازاسىن تارتتى. بىراق جەمقورلار بۇدان اياعىن تارتپاي تۇر.
وعان مىنا ءسوزىمىز دالەل. ارال اۋداندىق ىشكى ىستەر ءبولىمى باستىعىنىڭ جەدەل جۇمىستار جونىندەگى ورىنباسارى جالعاسوۆ وسىدان ءبىر جىل بۇرىن س.توقمامبەتوۆتى وزىنە شاقىرادى. كابينەتكە كەلگەن توقمامبەتوۆتى قۇزىرلى ورگاننىڭ وكىلى توقپاققا الادى. «سەن ەسىرتكى ساتۋمەن اينالىساسىڭ. ۇستىڭنەن ارىز بار», دەيدى. تۇككە ءتۇسىنبەگەن توقمامبەتوۆ وزىنە تاعىلعان ايىپتى مويىندامايدى. جالعاسوۆ بولسا, ءوز ءسوزىن قايتالاي بەرەدى. ونىڭ اياعى قيناۋ-قىستاۋعا ۇلاسادى. جاساماعان ءىسىن توقمامبەتوۆ قايدان مويىنداسىن؟ ءۇزىلدى-كەسىلدى باس تارتادى. سودان جالعاسوۆ كۇدىكتىڭ سەيىلمەگەنىن, ءىستىڭ ءالى قوزعالاتىنىن ايتىپ توقمامبەتوۆتى بوساتادى.
بىلتىرعى جىلدىڭ جەلتوقسانىندا جالعاسوۆ توقمامبەتوۆكە مىنانداي ءماتىندەگى حات جازادى: «وبلىستان ارنايى بريگادا كەلىپ, جۇمىس ىستەدى. بىراق مەن ساعان ولاردى تيىسكىزبەدىم. ەندى جىلدىق ەسەپ تاپسىرۋ ءۇشىن وبلىسقا بارا جاتىرمىن. جولاي بريگادا باسشىلارىنا سوعامىن. سوعان 4000 دوللار بەرىپ جىبەر». حاتتى ءوزىنىڭ جۇرگىزۋشىسى م.اقمامبەتوۆ ارقىلى بەرىپ جىبەرەدى. ارادا ون كۇن وتپەي توقمامبەتوۆتىڭ ۇيىنە ۋچاسكەلىك پوليتسيا ىزدەپ كەلەدى. ءدال سول كەزدە ول ۇيىندە بولمايدى. سودان تىقىردىڭ تايانعانىن سەزگەن ول ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ قىزىلوردا وبلىسى جانە بايقوڭىر قالاسى بويىنشا دەپارتامەنتىنە ارىز تۇسىرەدى. ارىزىندا جالعاسوۆتىڭ قىزمەت بابىن پايدالانىپ, زاڭسىز ايىپ تاعىپ, 4000 اقش دوللارىن بوپسالاپ وتىرعانىن ايتادى.
سودان توقمامبەتوۆ جالعاسوۆپەن كەزدەسكەندە ونىڭ تالابىنا كەلىسكەن سىڭاي تانىتىپ, بىراق, 4000 دوللاردى بەرە المايتىنىن ايتادى. دەگەنمەن, سول كۇنى 150 مىڭ تەڭگە تاۋىپ بەرۋگە ۋادە بەرەدى. اناۋ وعان كەلىسەدى. ءسويتىپ, جەڭىل ولجانى ولجالاپ قايتۋعا جۇرگىزۋشىسىن جىبەرەدى. جۇرگىزۋشى اقمامبەتوۆ 150 مىڭ تەڭگەنى الىپ جاتقان كەزىندە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇرىعىنا تۇسەدى. ءسويتىپ, ۇقكد قىزمەتكەرلەرى م.جالعاسوۆقا قك-ءتىڭ 177-بابى 3-بولىگىنىڭ «گ» تارماعى, جۇرگىزۋشى م.اقمامبەتوۆكە قارسى قك-ءتىڭ 177-بابى 2-بولىگىنىڭ «ا» تارماعى بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالىپ, ول قارجى پوليتسياسىنا جولدانادى.
اقمامبەتوۆتىڭ وسىنداي وڭاي ولجانى تالاي رەت باستىعىنا اكەلىپ بەرگەنى كۇمانسىز بولسا كەرەك. ءوز باسىن امان الىپ قالۋ ءۇشىن ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن تولىق ايتىپ, ءىستىڭ تەز بىتۋىنە قال-قادەرىنشە كومەك قىلادى. وسىنى ەسكەرگەن پروكۋراتۋرا وكىلدەرى ونى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتەن بوساتادى. ال جالعاسوۆتىڭ ءىسى قىزمەتىن جەكە پايداسىنا پايدالانعانى ءۇشىن دەگەن ايىپپەن سوتقا وتەدى. سوت ونى 5 جىلعا كەسەدى.
ال «ارال اۋداندىق مادەنيەت ۇيلەرى مەن كلۋبتارى» مەملەكەتتىك قازىنالىق كاسىپورنىنىڭ ەسەپشىسى جاساقباەۆا وسى اۋداندىق مادەنيەت جانە تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى ابىلعازيەۆانىڭ ۇستىنەن قارجى پوليتسياسىنىڭ وكىلدەرىنە ارىزدانادى. ارىزدى ينسپەكتور احمەتوۆ تەكسەرۋگە الادى. ءوزىن اقتاپ الۋدىڭ جالعىز جولى پارا بەرۋ دەپ ويلاسا كەرەك, ابىلعازيەۆا قارجى پوليتسياسىنىڭ قىزمەتكەرىنە 200 مىڭ تەڭگە بەرىپ, ماسەلەنىڭ وزىنە وڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتۋىن سۇرايدى. اۋداندىق قارجى پوليتسياسىنىڭ قىزمەتكەرى سول مەزەتىندە وبلىستاعى باسشىلىعىنا مالىمدەمە جازادى. ءسويتىپ, ابىلعازيەۆا پارا بەرۋ ۇستىندە قولعا ءتۇستى.
سويتسە ابىلعازيەۆانىڭ مۇنان دا وتكەن كىناسى كوپ ەكەن. «قىز جىبەك» دەگەن دۇكەنگە پارا بەرۋشى 52 مىڭ تەڭگە قارىز بولىپتى. ونى جاڭاعى ايتقان جاساقباەۆانىڭ قالتاسىنان تولەتتىرىپتى. ونىمەن قويماي حاتشىسى ارقىلى 27100 تەڭگە الدىرتىپتى. ودان كەيىن جەكە ەسەپ-شوتىنا تاعى 20 مىڭ تەڭگە اۋدارتىپ الىپتى. قىسقاسى, ءابىلعازيەۆا جاساقباەۆانى تەسپەي سورعان عوي. الايدا, ءبىر تاڭعالارلىعى, ارال اۋداندىق سوتى وعان قك-ءتىڭ 63-بابىن قولدانۋ ارقىلى 2 جىل سىناق مەرزىمىن عانا بەلگىلەپتى. وسىدان كەيىن جەڭ ۇشىنان جالعاسقان جەمقورلىق پەن بارماق باستى, كوز قىستى سىبايلاستىق قايدان تىيىلسىن.
ەرجان بايتىلەس,
قىزىلوردا وبلىسى.