مينيستر حابارلاعانداي, وزگەرىستەر «سايلاۋ تۋرالى», «پارلامەنت جانە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ مارتەبەسi تۋرالى», «رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى», «ۇكىمەت تۋرالى», «پرەزيدەنت تۋرالى», «كونستيتۋتسيالىق كەڭەس تۋرالى», «تۇڭعىش پرەزيدەنت - ەلباسى تۋرالى», «سوت جۇيەسى مەن سۋديالاردىڭ مارتەبەسى تۋرالى» 8 كونستيتۋتسيالىق زاڭعا ەنگىزىلەدى.
«پرەزيدەنت تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىندا پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىكتەرى كونستيتۋتسيالىق تۇزەتۋلەرگە سايكەس كەلتىرىلەدى. اتاپ ايتقاندا, پرەزيدەنت پارلامەنت ماجىلىسىمەن كونسۋلتاتسيالاردان كەيىن پرەمەر-مينيستر ەنگىزگەن ۇسىنۋمەن ۇكىمەت مۇشەلەرىن قىزمەتكە تاعايىندايدى. سونىمەن قاتار, پارلامەنت دەپۋتاتتارى كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن تارتىپپەن ۇكىمەت مۇشەسىن قىزمەتىنەن بوساتۋ تۋرالى ءوتىنىش جاساعان جاعدايدا, پرەزيدەنت ونى قىزمەتىنەن بوساتادى», - دەدى م. بەكەتاەۆ.
سونداي-اق, ول «پرەزيدەنت تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭنان پرەزيدەنتتىڭ زاڭ كۇشى بار جارلىقتاردى شىعارۋ, زاڭ جوباسىن شۇعىل دەپ جاريالاۋ, ۇكiمەتكە زاڭ جوباسىن ماجiلiسكە ەنگiزۋدi تاپسىرۋ جانە ۇكىمەت اكتىلەرىنىڭ كۇشىن جويۋ سياقتى زاڭ شىعارۋ فۋنكتسيالارى الىپ تاستالىنعانىن دا اتاپ ءوتتى.
«تۇڭعىش پرەزيدەنت - ەلباسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىندا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ «ەلباسى» رەتىندەگى اتاۋى مەن مارتەبەسىنە قاتىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى», - دەپ حابارلادى م. بەكەتاەۆ.
«پارلامەنت جانە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ مارتەبەسi تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ جاڭا جيىرما ەكى دە ءبىر (22-1) بابىمەن تولىقتىرىلادى. ول ۇكىمەت مۇشەلەرى كانديداتۋرالارىن ماجىلىسپەن كەلىسۋ ءتارتىبىن انىقتايدى», - دەدى مينيستر.
«كونسۋلتاتسيالار ءماجىلىستىڭ ءتيىستى تۇراقتى كوميتەتتەرىندە وتەتىن بولادى. ءتيىستى كانديداتۋرالاردى پرەمەر-مينيستر نەمەسە ول وكىلەتتىك بەرگەن لاۋازىمدى تۇلعا ۇسىنادى.
ءاربىر تالقىلاناتىن كانديداتۋرا جونىندە ءماجىلىستىڭ ءتيىستى كوميتەتى قورىتىندى شىعاراتىن بولادى», - دەپ ءتۇسىندىردى م. بەكەتاەۆ.
سونداي-اق, ول «ۇكىمەت تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىندا, كونستيتۋتسيالىق تۇزەتۋلەرگە سايكەس, ۇكىمەت قۇرامىنا كىرمەيتىن ورتالىق اتقارۋشى ورگانداردى جويۋ بويىنشا وزگەرىستەر ەنگىزىلەتىنى تۋرالى ايتىپ ءوتتى.
«سونىمەن قاتار, ۇكىمەتتىڭ پرەزيدەنت پەن پارلامەنت اراسىنداعى قارىم-قاتىناسىن رەتتەيتىن نورمالار بەكىتىلەدى. ۇكىمەت پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى اياقتالعانشا قىزمەت ەتەدى جانە جاڭادان سايلانعان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ الدىندا وكىلەتتىگىن توقتاتادى», - دەپ قوستى مينيستر.
«سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنا كەلەتىن بولساق, ول سايلاۋشىلار مەن سايلاۋ پروتسەسىنە قاتىسۋشىلاردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا تۇزەتۋلەر كوزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى.
«پرەزيدەنتتىككە كانديداتقا قويىلاتىن قوسىمشا تالاپتار ەنگىزىلەدى. ولار: مەملەكەتتىك قىزمەتتە نەمەسە سايلاناتىن مەملەكەتتىك لاۋازىمداردا كەمىندە 5 جىل تاجىريبەسىنىڭ بولۋى, مىندەتتەرىن ورىنداۋعا كەدەرگى بولاتىن اۋرۋلاردىڭ جوقتىعىن راستاۋ. ول ءۇشىن مەديتسينالىق كۋالاندىرۋ وتەدى», - دەپ ءتۇسىندىردى م. بەكەتاەۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, «كونستيتۋتسيالىق كەڭەس تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا وزگەرىسكە سايكەس, پرەزيدەنتتىڭ ادام جانە ازامات قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ, مەملەكەتتىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى ءوتىنىشتى كونستيتۋتسيالىق كەڭەسكە جولداۋ قۇقىعى كوزدەلگەن. كونستيتۋتسيالىق كەڭەسكە جۇگىنۋدىڭ جانە كەڭەستىڭ شەشىم قابىلداۋىنىڭ سالدارى انىقتالادى.
«سوت جۇيەسى مەن سۋديالاردىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا جوعارعى سوتتىڭ سوت پراكتيكاسىن ءتۇسىندىرۋ فۋنكتسياسىن جۇزەگە اسىرۋدى ناقتىلاۋعا باعىتتالعان تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى. سونىمەن قاتار, سۋديالىققا كانديداتتارعا كونكۋرستىق تالاپتار بەلگىلەنەدى. ولاردى كۇشەيتۋ ماقساتىندا اۋداندىق سوت سۋدياسى كانديداتتارىنىڭ جاسى قايتا قارالعان», - دەپ اقپاراتتاندىردى م. بەكەتاەۆ.
سونداي-اق, «رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى.
«رەفەرەندۋمدا رەسپۋبليكانىڭ بىرتۇتاستىعى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعى, ونى باسقارۋ نىسانى, جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى - ەلباسىنىڭ مارتەبەسى ماسەلەلەرى قاراستىرىلمايدى», - دەدى مينيستر.
زاڭ جوباسىنىڭ تۇساۋكەسەرىنە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, پارلامەنتتىك ەمەس ساياسي پارتيالاردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى جانە ساراپشىلار قاتىستى. زاڭ جوباسىن ودان ءارى قاراۋ ءماجىلىستىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ باسقاراتىن جۇمىس توبى اياسىندا جالعاساتىن بولادى. ۆسە پراۆا زاششيششەنى.
پري يسپولزوۆاني ماتەريالوۆ strategy2050.kz ۆ ليۋبىح تسەلياح, كرومە ليچنىح, گيپەرسسىلكا نا ۆەب-سايت strategy2050.kz وبيازاتەلنا.
پري يسپولزوۆاني ماتەريالوۆ strategy2050.kz:
- ۆ پەچاتنىح يزدانياح يلي ۆ ينىح فورماح نا ماتەريالنىح نوسيتەلياح - بۋماگا, پلەنكا ي ت.پ., پولزوۆاتەل وبيازان ۆ كاجدوم سلۋچاە ۋكازىۆات, چتو يستوچنيكوم ماتەريالوۆ ياۆلياەتسيا ۆەب-سايت www.strategy2050.kz;
- ۆ ينتەرنەتە يلي ينىح فورماح يسپولزوۆانيا ۆ ەلەكتروننوم ۆيدە, پولزوۆاتەل ۆ كاجدوم سلۋچاە يسپولزوۆانيا وبيازان رازمەششات گيپەرسسىلكۋ نا گلاۆنۋيۋ سترانيتسۋ ۆەب-سايتا strategy2050.kz «www.strategy2050.kz».