كەشە پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ توراعالىعىمەن سەلەكتورلىق رەجىمدە ۇكىمەت وتىرىسى ءوتتى. وندا ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا ءمينيسترى قايرات كەلىمبەتوۆ «مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەرگەن تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى كورنەكى اقپاراتتىق كارتا تۋرالى» بايانداما جاسادى.
ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا مينيسترلىگى 2020 جىلعا دەيىنگى ەلىمىزدىڭ ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىمەن تىعىز بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋدىڭ كورنەكى اقپاراتتىق كارتاسىن دايىندادى. مەملەكەت باسشىسى وسى جىلدىڭ باسىنداعى ەل حالقىنا جولداۋىندا, «نۇر وتان» حدپ-نىڭ ءحىىى سەزىندە جانە ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەكونوميكالىق, ساياسي, الەۋمەتتىك سالالاردىڭ دامۋىنا باعىتتالعان, سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ سەرپىندى دامۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن بىرقاتار مىندەتتەردى العا قويعان ەدى. بۇل كارتا ەلىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ تۇراقتى جانە ورنىقتى وسۋىنە, ءناتيجەگە قول جەتكىزىلەتىن جۇمىستى كورنەكى تۇردە كورسەتۋگە باعىتتالعان. سونىمەن قاتار كارتا ەلىمىزدىڭ جاقىن كەزەڭدە دامۋىنىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىن, ونىڭ ورىندالۋ مەرزىمىن جانە قول جەتكىزەر ءناتيجەسىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءبىرىنشى باسشىلارىنا بەكىتە وتىرىپ كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرمەك. جالپى, كارتانىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ىسكە اسۋ بارىسىن تەكسەرىپ, قورىتىندىسىن باعالاۋدا دا بەرەرى مول.
اتالمىش كارتا داعدارىستان كەيىنگى دامۋ, ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدى جەدەلدەتۋ, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جانە بولاشاقتا كەلەتىن ينۆەستيتسيا سىندى اسپەكتىلەردى قامتيدى. سونداي-اق مۇندا ازاماتتار ءۇشىن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن دامىتۋ, ۇلتارالىق كەلىسىم مەن قاۋىپسىزدىكتى جانە حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ دە نازاردان تىس قالماعان.
اتالمىش قۇجاتپەن تانىسقاننان كەيىن ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ ءوز كەزەگىندە بۇل قۇجاتقا ءتيىستى تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ءۇشىن ءبىر اپتادا ونى ۇكىمەتتىڭ ۆەب-سايتىنا ورنالاستىرۋدى تاپسىرا كەلە, ۇكىمەت مۇشەلەرى بۇل كارتانى قابىلداۋ ءۇشىن كەلەسى سەيسەنبىدە داۋىس بەرەتىنىن ايتتى. جالپى العاندا, ول بۇل قۇجاتتا جۇكتەلىپ وتىرعان باعىتتاردى دۇرىس دەپ باعالايتىنىن دا تىلگە تيەك ەتتى.
سونداي-اق وتىرىستا «گاز جانە گازبەن جابدىقتاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا قارالدى. بۇل جوبانى تانىستىرعان مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ساۋات مىڭباەۆتىڭ ايتۋىنشا, اتالعان قۇجاتتا ىشكى رىنوكقا گاز جەتكىزۋگە باسىمدىق بەرىلەدى. جانە دە ىشكى رىنوكقا تاۋارلىق گاز جەتكىزۋ بويىنشا بىرىڭعاي ۇلتتىق وپەراتور قۇرۋدى كوزدەيدى. بۇل وپەراتور وڭدەلگەن ىلەسپە گازدى ساتىپ الۋدا باسىم قۇقىققا يە بولسا, ءاربىر وبلىس پەن قالا ءۇشىن بىرىڭعاي كوتەرمە باعانى ەنگىزۋ ماسەلەسى دە زاڭ جوباسىندا قاراستىرىلعان. بۇل رەتتە باعانى ۇكىمەت بەلگىلەيتىن بولادى. مينيستر مۇنىمەن قوسا, بۇل زاڭدى قابىلداۋ گاز سالاسىنىڭ الدىندا تۇرعان ءماسەلەلەردى كەشەندى شەشۋگە ءمۇمكىندىك بەرەتىنىن دە ايتىپ ءوتتى.
وتىرىستا سونداي-اق كارىم ءماسىموۆ ەنەرگيا تيىمدىلىگى ەلىمىزدىڭ يندۋستريالاندىرۋ باعىتىندا نەگىزگى ماسەلە ەكەندىگىنە دە توقتالدى. مۇندا ول يندۋستريالاندىرۋ جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ باعدارلامالارى اياسىندا ەلىمىزدە ەنەرگيا ۇنەمدەۋ ماسەلەسى العاشقى ورىندا تۇرۋى قاجەتتىگىن قاداپ ايتتى. سونداي-اق مۇنىڭ ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسى ەكەنىنە توقتالا كەلە, بۇل تۇرعىدا بارلىق اكىمدەرگە يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندەگى بارلىق نىسانداردى قاراپ شىعۋدى تاپسىراتىندىعىن دا قاپەرگە سالدى.
سەلەكتورلىق كەڭەستەن كەيىن باق وكىلدەرىنە سۇحبات بەرگەن مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ساۋات مىڭباەۆ جۋىر ارادا مينيسترلىكتە جانارماي باعاسى تالقىلاناتىنىن جەتكىزدى. ۆەدوموستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا ديزەل وتىنى مەن اي-80 ماركالى بەنزينىنىڭ باعاسى مۇناي جانە گاز مينيسترلىگى مەن تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگى بىرلەسىپ بەلگىلەگەن شەكتە قالىپتاسىپ وتىر. رىنوكتاعى بۇل ونىمدەردىڭ باعاسى ديزەل وتىنىنا 82 تەڭگەنى, ال اي-80-گە 80 تەڭگەنى قۇرايدى. جانە مۇنىمەن قوسا اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەرگە جانارماي ءجۇز پايىز جەتكىزىلگەن. ال باعاسى ۇكىمەت بەكىتكەن شەكتى نورمادان تومەن. مينيستر ءوز ءسوزىندە جانارماي رىنوگىندا ايتارلىقتاي ماسەلە تۋىنداپ وتىرماعاندىعىن اتاپ وتە كەلە, ايتسە دە اي-92, اي-93 بەنزين ماركالارى بويىنشا شەشىمىن تابۋى ءتيىس جايتتەر بولۋى مۇمكىندىگىن دە نازاردان تىس قالدىرمادى. ءبىز رەسەيلىك مۇناي جەتكىزىلىمىن ەسەپكە العاندا دا بۇل بەنزيندى وزىمىزدە تۇگەلدەي وندىرمەيمىز. وسى كۇندەرى رەسەيدە اي-92 ماركالى بەنزين ءبىزدىڭ ۆاليۋتامەن العاندا 125 تەڭگە, ال بىزدە 99 تەڭگە كولەمىندە بولىپ وتىر. ارينە, اراداعى بۇل 25 پايىز دەگەن ءبىراز ايىرماشىلىق. سوندىقتان دا بۇل ماسەلەلەر توڭىرەگىندە ءبىراز سۇراقتار كوتەرىلىپ جاتىر. ءبىز وسىعان وراي, جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي, بۇل ماسەلەنى جاقىن ارادا تالقىلايتىن بولامىز, – دەدى ول. سونىمەن قاتار وسى بريفينگتە اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اسىلجان مامىتبەكوۆ كوكتەمگى ەگىسكە ارزان باعامەن جەتكىزىلەتىن 354 مىڭ توننا جاعارمايدىڭ 290 تونناسىنىڭ قۇنى تولەنگەنىن ايتا كەلە, بۇگىنگى كوكتەمگى ەگىس ناۋقانى جۇمىستارى توڭىرەگىندە تۇقىم جانە وزگە دە قاجەتتىلىكتەر بويىنشا تۋىنداپ وتىرعان ماسەلەلەر جوقتىڭ قاسى ەكەندىگىن ايتتى. سونداي-اق ول وتكەن اپتالاردا بانكتىك كەپىلدەمەلەردى الۋعا ءمۇمكىندىكتەرى تومەن اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەردى الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالار كەپىلدىگىمەن قارجىلاندىرۋ شەشىمى جاسالعانىن جانە بۇل شارالاردىڭ ناتيجەسىندە ءتولەمدەر وپەراتورلارعا ۋاقىتىندا جەتكىزىلگەندىكتەن جاعارمايدى جەتكىزۋ كولەمى ايتارلىقتاي ارتقانىن دا بايانداپ ءوتتى. وسىعان سايكەس كوكتەمگى ەگىسكە ارنالعان جاعارمايدى جونەلتۋدى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى دا ارتتىرا تۇسكەن.
ءابدىراحمان قىدىربەك.