اساۋ ارىن, دارحان دارىن

قا­سىم امانجولوۆ – 100 قازاق پوەزياسىنىڭ ەكىنىڭ بىرىنە يىق توسپاس تاكاپپار مۇزارتىنىڭ ءبىر بيىگىنە قو­نىپ, نىق ورنىققان مۇزبالاق اقىن قا­سىم امانجولوۆ بۇگىنگى ۇرپاققا ءارى ءسۇي­س­ى­نە, ءارى سىناي قارايتىن قىراعى قالىپتا. سۇيسىنەتىنى, «سەن نەتكەن باقىتتى ەدىڭ كەلەر ۇرپاق» دەپ ءوزى ايتقانداي, بۇگىنگى ءبىز­دىڭ بولمىس ءبىتىمىمىز بەن جارقىن ءداۋى­رى­مىزگە قيال كوزىن قاداعان قاسىم ۋاقىتپەن ىلەسكەن ۇرپاق جاڭارۋىنان تەرەڭ ماز­مۇن­داعى ساپالىق سيپاتتى قاپىسىز تانىعان ءتارىزدى: سىناي قارايتىندىعى, وت پەن داۋىل شارپىسىنان تۋعان تاكاپپار دا تەكتى جىرلارىمىزدى زەردەلەي الار كىمىڭ بار دەيتىندەي. نەگە ەكەنىن قايدام, تىم ەرتەرەكتە اقىن­نىڭ جالعىز شۋماق: قۇراۋلاپ جىلقى شاقىرعان, قوڭىراۋ ءۇندى كەلىنشەك, قۋالاپ ق ۇلىن قايىرعان, قايدا ءجۇرسىڭ, جەتكىنشەك؟ – دەگەن ومىراۋعا ءۇزىلىپ تۇسكەن سىڭار تامشى – سىرلى ولەڭىن وقىعاندا بالاۋسا سەزىمىمدى مۇڭ شالىپ, كوزىمە جاس ۇيىرگەن ەدى. ەندى اڭداسام, قاسىم ەت جۇرەگىن ەلجىرەتكەن ۇلى ساعىنىشىن, تۋعان جەردەن الشاق, مايدان دالاسىندا جۇرگەندەگى سىرلى سەزىمىن جالعىز شۋماقتىڭ بويىنا بايلاپ بەرە بىلگەن ەكەن عوي. سول ساعىنىشى «قايدا ءجۇرسىڭ, جەتكىنشەك؟» دەگەن ءسوزدىڭ ءون بويىندا بۇعىنىپ جاتقان جوق پا؟ جوباسى, قاسىم اقىن پوەزيا سارايى­نىڭ قاقپاسىن ەركىن ايقارا اشىپ ەنگەندە ءوز ولەڭدەرىمەن بىرگە سونى سارىن, تىڭ تەگەۋ­رىن, قۋاتتى ديناميزمگە تولى تاۋ تەڭ­­سەلتەر ەرەن ەكپىندى الا كەلگەندەي. قا­زاق ءسوزىنىڭ جارق-جۇرق ەتكەن جاسىندى قال­پىن سونى ىرعاق, توسىن ۇيقاس, تۇڭ­عيىق يىرىمدەرمەن بايىتتى. عابيت ءمۇسى­رەپوۆ ايتا­تىن «قاتار تۇرعان ەكى ءسوز ءبىر ءبى­رىنە ءوز ءساۋ­لە­سىن ءتۇسىرىپ تۇرۋى كەرەك» دەگەن قاعي­دا­تىن قاسىم ولەڭدەرى تولىق وتەپ تۇرعانداي ما دەرسىڭ. ويتكەنى, وندا قىزمەت اتقارماي بوس تۇرعان سەلكەۋ ءسوزدى تاپپايمىز. قاسىم پوەزياسىنىڭ وزگەلەرگە ۇقسا­ماي­تىن ەرەن ەرەكشەلىگى نەدە دەگەن ساۋال­عا تالايلار جاۋاپ ىزدەگەن, ءالى دە ىزدەنىستى ويلار ايتىلا بەرمەككە كەرەك. ويتكەنى, اقىننىڭ عاجايىپ تالانتى سان قىرلى جاۋ­ھاردىڭ جارقىلىنداي ەرەكشە جارا­تى­لىستاعى قۇدىرەتتى قۇبىلىس. كۇن نۇرى قاي قىرىنان تۇسسە دە جارقىراي تۇسەتىن اسىل تاستاي اقىن سوزدەرى دە تەرەڭ مازمۇندىق سيپاتتا بايقالادى. قاسىمنىڭ مول مۇرا­سى­نىڭ كەز كەلگەن تۇسىنان توسىن ءبىر نۇر­لى سيپاتقا تاپ كەلەسىز. ول سيپات ولەڭ بويىنداعى توپان سۋداي تاسقىندى قوزعا­لى­سىمەن ءسىزدى دە بەي-جاي قالدىرماي, ەلىكتىرىپ الا جونەلەدى. ماسەلەن, سوعىس دالاسىندا وق پەن وتتىڭ اراسىندا جالىن كەشىپ جۇرگەن اقىن قاسىم: حات جوق ەلدەن: دوستان دا, جاقىننان دا, شىنىمەن-اق شىركىندەر ۇمىتقان با؟ – دەپ كەيىستىگى مول مۇڭدانۋ ۇستىندە وتى­رىپ: جالعىز سەنسىڭ سىرلاسىم, وسى ولەڭ, اقىن جىرى, تۋىسى, دوسى – ولەڭ. مەيلى مەنى ۇمىتسىن دۇنيە ءجۇزى, جىرلاپ تۋدىم انادان, جىرلاپ ولەم, – دەپ جان سىرلاسى, كوڭىلىنىڭ حوشى – ولەڭى ەكەندىگىن ەسكەرتەدى. بۇل ءوزىن ءوزى الدار­قاتۋ, جالاڭ جۇباتۋ ەمەس, ولەڭ الدىنداعى ار تازالىعى, كوڭىلىنە كورىك قوسقان جان سالتاناتى, دەپ باعالانباققا كەرەك. «ءوزىم تۋرالىنىڭ» ءون بويىنداعى تۇ­نىپ تۇرعان قاسىمنىڭ ازاماتتىق بەينەسى, ۇستانعان باعىت-باعدارى, اقىندىق كرە­دو­سى, پايىم-پاراساتى, بولمىس ءبىتىمى, تو­لا­يىم تۇلعاسى عالامات پوەتيكالىق قۋاتپەن سومدالعان عوي, وسى تۋىندىسىندا اقىن: وكىنبەن مەن دە ءبىر كۇن ولەمىن دەپ, وكىنەم ۇقساتا الماي كەلەمىن دەپ. كۇنىنە ءجۇز ويلانىپ, مىڭ تولعانام, وزىممەن بىرگە ولمەسىن ولەڭىم دەپ.   بارىم دا, باقىتىم دا وسى ولەڭىم, جاقىنىم, جۇرەگىمنىڭ دوسى ولەڭىم. ومىرگە كەلگەنىم جوق بوستان بوسقا, مەن قايتىپ, بوسقا جاساپ, بوسقا ولە­مىن, – دەۋ ارقىلى ولەڭگە دەگەن ءوز پوزي­تسيا­سىن ءبىلدىرىپ قانا قويماي, سول ولەڭمەن ەتەنە ەگىزدىگىن, ولەڭمەن بىرگە جاساپ, بىرگە عۇمىر كەشىپ كەلە جاتقاندىعىن ايقىن اڭ­عارتادى. اقىن ءۇشىن ولەڭنەن باسقا قاس­تەر­لى دە, قاسيەتتى ۇعىم جوق. ەكىنشى عۇمى­رى – ولمەس عۇمىرى ولەڭ ەكەندىگىن بەك جاق­سى سەزىنەدى, ەندەشە جاسىق ولەڭ جازۋ­عا قاقىسى جوقتىعىن شەگەلەي بەكەمدەيدى. سوندىقتان دا, اقىن «ءسوز سوعام قۇلا­شىم­دى ەركىن كەرىپ, سۋارىپ شىنىقتىرام كۇيگە مالىپ, بولسىن دەپ ءارى ادەمى, ءارى بەرىك» دەگەن ۇلى ماقسات قويادى الدىنا. اقىن بۇل سەرتىنەن شىقتى, شىققاندا دا قازاق پوەزيا الەمىنە سامعاي كوتەرىلگەن ءبىر شوعىر جارىق جۇلدىزدى جىر جاۋھار­لارىن وڭدى-سولدى ەركەلەتە ەركىن شاشىپ, قازاق­تىڭ قاسيەتتى تورىنە وزدىردى. ونىڭ ولەڭ­دەرى­نىڭ عاسىرلار وزسا دا ءوڭى كەتىپ وڭباي­تىن­دىعى, ءمىنسىز, سۋرەتتى سيپات­تارى­نىڭ سي­قىر­لى رەڭكىنىڭ توزبايتىندىعى دا وسىدان. قاسىم پوەزياسىنا ەندەي بويلاپ, تە­رەڭ تۇڭعيىعىنا سۇڭگىگەن سايىن ادۋىندى داۋىل قۋاتى ساناڭدى اۋىر سالماعىمەن يلەپ, جانشىپ الادى, ەندى بىردە اناڭنىڭ ماقپال الاقانىنداي مايدا جۇمساق قال­پى­مەن ماڭدايىڭنان سيپاپ, ءون بويىڭدى مايداي ەرىتىپ, ەلجىرەگەن سەزىممەن ءال­دي­لەي الا جونەلەدى. وعان ءجيى-ءجيى ويعا ورالار «اقىن ءولىمى» داستانى مەن «داريعا سول قىز» تولعاۋ ولەڭىنىڭ ءون بويىنداعى ىزا-كەكپەن سۋارىلعان كەسەك تە كەلىستى شۋ­ماق­تار, وت ورانعان سوعىس دالاسىنان داريعا-ءومىر, داريعا-ارمانىن شارق ۇرا ىزدەگەن ەلەڭ-الاڭ سەزىم سەلى دالەلدىككە جۇرمەك. «كەلمەيدى ولگىم, كەلمەيدى ولگىم. قايراتىم قايدا, كەلشى وسىندايدا». دەدىم دە تۇردىم, جۇگىرە بەردىم. قولىمدا نايزا, شاعىلىپ ايعا. جەڭدىك قوي جاۋدى, ارمان نە, قۇربىم. كۇركىرەپ كۇندەي, ءوتتى عوي سوعىس. تابا الماي ءجۇرمىن, ايقايلاپ ءان ساپ, قايدا ەكەن, قايدا, داريعا, سول قىز؟! نەمەسە «ابدوللاداعى» («اقىن ءولىمى»): قۇدىرەت كۇشى, جەر جاھاننىڭ قاناتىن بەر قىران قۇستىڭ. اشۋىن بەر ارىستاننىڭ, جۇرەگىن بەر جولبارىستىڭ! كۇللى الەمنىڭ اشۋ-كەگى ورنا مەنىڭ كەۋدەمە كەپ! جاۋ جولىنا اتام سەنى بومبا بول دا جارىل جۇرەك! سوعىستىڭ سۇراپىل, سيپاتى, ءولىم مەن ءومىردىڭ سىلكىنىس تىرەسى, ءومىر بولىپ اقىن جانىن جىگەرگە مالىپ, العا جەتەلەگەن دا­ريعا قىز بەينەسى نەمەسە ابدوللا اقىن­نىڭ جالىن ىشىندە الاۋ بولىپ جانعان جالاۋلى بەينەسى, سول بەينەنى قيا شىڭعا قى­رانداي سامعاتا كوتەرىپ اكەتكەن قاھار­ماندىققا تولى كۇرەسكەر رۋحى, اسقاق اي­بىن­دى ارۋاقتى تۇلعاسى ماڭگىلىك ەستە قا­لادى. «ايعا شاعىلعان نايزا» تۇتقان سارباز بەينەسى قالىڭ جاۋدى قوعاداي جا­پى­رىپ, العا ۇرانداتا ۇمتىلعان باياعىنىڭ اڭىزداعى باتىرلارىنان ەلەس بەرسە, كەككە سۋارىلعان جۇرەگىن كوكىرەگىنەن سۋىرىپ الىپ جاۋ جولىنا بومبا ەتىپ اتقالى تۇرعان ابدوللا اقىن بەينەسى رۋحى ەرەن ەڭسەلى ەر سيپاتىن ساناڭا اكەلىپ, تەرەڭ تەبىرەنىسپەن ءسىڭىرىپ كەتەدى. ەرەن ديناميكا, قۋاتتى سىلكىنىس, تەگەۋرىندى قيمىل سە­نىڭ دە مارعاۋ جانىڭا مازداتىپ وت تاس­تاي­دى, سامارقاۋ ساناڭا بولاتتاي سەرىپپەلى سىلكىنىس اكەلەدى. بۇل ءسوز قۋاتى, قاسىم اقىن­نىڭ تەكتى تالانتىنىڭ وتتى تابى, تابىن­دىرار قالام قارىمى. قاسىم پوەزياسىندا جۇرەك قىلىن ماق­پالداي جۇمساق لەبىمەن تەربەتەتىن نازىك تە سىرشىل ليريزمگە مولىنان سۋارىلعان سۇلۋ ليريكا, اۋەنى پارمەندى, ايبىنى اس­قاق بۋىرقانعان اساۋ ازاماتتىق باعىتتاعى ولەڭدەرى قوس ورىمدەي قاتار ءتۇسىپ وتى­را­دى. اقىن قاي ارنادا ءسوز قوزعاپ, وي تەربەتسە دە اعىنان جارىلىپ ءادىلىن ايتادى, اششى دا بولسا اقيقاتتى العا تارتادى. ول ءوز زامانىنىڭ مىنبەرىنە كوتەرىلىپ الىپ قالىڭ جۇرتقا قاراتا ءسوز ارنايدى. بۇل اقىننىڭ ۇلى باقىتى, باتپاندى جۇك ارقالاعان مىندەتى ەدى. «ولەڭنىڭ قاپتاتارمىن وتتى سەلىن» دەپ سەرتتەسكەن «وت شايناعان تەنتەك» اقىن جاۋعا دەگەن وشپەندىلىك, تۋعان ەل مەن جەرگە دەگەن زور سۇيىسپەنشىلىك سىر­لارىن جىر تىلىندە بارىنشا جارقىراتا كورسەتە ءبىلدى. كەزىندە نيكولاي تيحونوۆ «بۇكىل قازاق پوەزياسىنىڭ ءىنجۋ مار­جا­نى» دەپ باعالاعان «اقىن ءولىمى» پوەما­سى­نان باستاپ «ورال», «بايقال», «ەلگە حات», «پولكوۆنيك الپينگە», «جىل­قاي­دار» ءتارىزدى ون سان جىرلارى مايداندىق پوەزيانىڭ ۇلگىسىنە اينالدى. جاۋىنگەر اقىندار ىشىندە قاسىم پوەزياسى پارمەندى قۋاتىمەن ەرەكشە باعالاندى دا. قوش بول, دوسىم, جاقىنىم, ۋاقىت تىعىز, ءسوز قىسقا. كەتىپ بارا جاتىرمىن, سۇراپىل ءبىر سوعىسقا , – دەگەن قاسىم سوعىستى كەزەڭنىڭ كەسكىن سيپاتىن كوپ ءسوز­دىلىككە سالىنباي-اق «ۋاقىت تىعىز, ءسوز قىس­قا» دەپ كەلتەسىنەن قايىرىپ تاستاۋ ارقىلى ۇعىندىرىپ, سەنى دە قىل ارقانداي شيراتىپ, شىمىرلى وي سورابىمەن الدى-ارتىڭدى وراپ تاستايدى. ءوزىنىڭ مايدان دالاسىنا بەل بۋىپ, ەتەك-جەڭىن تۇرىنگەن قالپىن, شۇعىل اتتانىپ بارا جاتقانىن بايقاتادى. نەمەسە, «ورال» ولەڭىندەگى: قوش بول ەندى, ورالىم, كۇلە بەر شالقىپ, سايراندا! ايتپاقشى, قايدا بورانىڭ, كەتەيىن الىپ مايدانعا, – دەپ شۇعىل شەشىمگە كەلەدى. اتا جاۋمەن ايقاسقا سىباي-سالتاڭ تۇسە قالۋعا بولماس, ول ءۇشىن ورالدىڭ اشۋلى بورانىنداي قايرات جىگەرمەن ارالاسۋ كەرەك بولادى عوي دەيسىڭ. ۇستىمدە سۇر شينەلىم, اقساڭداي باسىپ كەلەمىن. باياعى قاسىم, ءبىر قاسىم, باياعى كۇيىم, ولەڭىم, – دەگەن اقىن وت ورانعان مايدان تورىندە ءجۇرىپ تە ءوزىنىڭ ازاماتتىق اسقاق رۋحىنا, اقىندىق قۋات قارىمىنا ءبىر مىسقال سىزات تۇسىرمەي, كەرىسىنشە, ءورشىل باسىن بيىك ۇستاپ, نايزاسى مەن ولەڭىن قاتار جۇمساپ, اتا جاۋدى تابانى استىنا تاس-تالقان ەتىپ تاپتاپ, ەلگە جەڭىسپەن ورالادى. «جەڭدىك قوي جاۋدى, ارمان نە قۇربىم» – دەپ قۋانىشتى شاتتىعىن جاسىرا ال­ما­عان اقىن بەيبىت تۇرمىستىڭ قان با­زار­لى ورتاسىندا ءجۇرىپ تە جىر الەمىنە قۇلشىنا قۇلاش ۇردى. ونىڭ ولەڭ ولكەسىندەگى ەكىنشى ەستى دە ەڭسەلى كەزەڭى باستالدى. ءجۇرمىن جورتىپ قىزىقتاپ, كوشە قويماي باسپاعان, سىبىرلايدى جاپىراق, جالت قارايدى تاس ماعان. الماتىعا ورالعان اقىن ساعىنىشىن سارقىپ, ماۋقىن باسار مۇڭسىز تىرلىك قۇ­شا­عىندا ءجۇرىپ جامىراسقان جاپىرا­ق­تاردان سىر اڭداپ, جالت قاراعان تاستارعا ءتىل بىتىرەدى, سولاردىڭ وزىنە اقتارىلا ايتار تىلسىم كۇيىن تىڭدايدى. مۇندا دا اقىن قاسىم ولەڭ جولدارىنا توسىن تەڭەۋلەر مەن سونى سارىن اكەلگەن شەبەرلىك قالپىنان اينىمايدى, نەنى جىرلاپ, نەگە قالام سىلتەسە دە بارىنشا بەرىلە, ەگىلە, توگىلە كوڭىلىنىڭ كوك ەتى سوگىلە جىرلايدى. «جالت قاراعان تاس» دەگەن بەينەلى تىركەستىڭ كەيىننەن كوپ اقىننىڭ تىلىنە تيەك بولعانىن بەك جاقسى بىلەمىز. بۇل دالانى انام جاسپەن سۋارعان, بۇل دالادا اتام قولعا تۋ العان, بۇل دالاعا جىلاپ كەلىپ ۋانعام, بۇل دالانى العاش كورىپ قۋانعام. بۇل دالادا وسكەن جاندا جوق ارمان! اقىن قاسىم ۇلى مەكەنى – دالاسىن وسىلايشا جىرلايدى. بۇل اقىندار ءۇشىن سارقىلماس ۇلى تاقىرىپ – ماڭگىلىك تا­قى­رىپ بولعانىمەن ءدال قاسىمداي دالاسىن, قازاقستانىن ەرەن شابىتتىڭ اياسىندا ايالاي جىرلاعان اقىن شامالى بولدى. كوبى قاسىم تولعانىسىنىڭ دەڭگەيىنەن اسار ابجىلدىك تانىتا المادى. قاسىم سوقپا­عى­نان شىعىپ كەتەر سونى جول تاپپادى, تاپتاۋرىنعا تاپ كەلدى. ۋا, داريعا – التىن بەسىك تۋعان جەر, قادىرىڭدى كەلسەم بىلمەي, كەشە گور. جاتا الماس ەم توپىراعىندا تەبىرەنبەي, اقىن بولماي, تاسىڭ بولسام مەن ەگەر, – دەپ تەبىرەنگەن قاسىم الدىنداعى ولەڭىنىڭ لوگيكالىق جالعاسىنا وسىلايشا ءورىس اشىپ, عاجاپ شەبەرلىكپەن ءورىپ ءتۇسى­رەدى. ءوز سەزىمىن ەرەكشە نۇرلى سيپاتپەن اجارلاندىرىپ, ارناسىن كەڭەيتىپ, تۇڭ­عيى­عىن تەرەڭدەتە تۇسەدى. تۋعان جەر دەگەن قاسيەتتى ۇعىم كىمگە بولسىن قادىرى اسقان, باعا جەتپەس قىمبات-اق. بىراق قاسىمنىڭ مىنا شۋماعىنان سوڭ ءسىزدىڭ دە تۋعان تو­پىراققا دەگەن مارحاباتتى مەيىرىمىڭىزدىڭ ەسەلەنىپ سالا بەرەرى اقيقات. قاسىم امانجولوۆتىڭ ولەڭدەرىن وقۋ ۇستىندە ونىڭ ءوز ءداۋىرىنىڭ داۋىلپاز جىر­شىسى بولعاندىعىن قاپىسىز تانيمىز. ونىڭ پارتيا, لەنين, كولحوز, سوتسياليستىك قۇرىلىس, قىزىل اسكەر تاقىرىپتارىنا شابىتتانا قالام تەربەۋى وسىنىڭ ايعاعى. بۇل سوتسياليستىك كەزەڭ كورىنىسى, زامانا تا­لابى, قوعام سۇرانىسى. ەندەشە, وسى وراي­دا اقىن قاسىمعا رەۆيزيونيستىك كوز­قاراس اياسىندا ءمىن تاعۋعا قاقىمىز مۇلدەم جوق! سويتە تۇرا, قاسىم: ەي, تاكاپپار دۇنيە, ماعان دا ءبىر قاراشى. تانيمىسىڭ سەن مەنى, مەن قازاقتىڭ بالاسى! – دەپ بار داۋىسىمەن ءتىل قاتۋدان ەش تارتىنعان جوق. بۇگىنگى «كوكبورىنىڭ ۇرپاعىمىن» دەپ دا­بىل­داتىپ جۇرگەندەردىڭ قاسىندا قاسىم­نىڭ سول تۇستاعى پاتريوتتىق كوڭىل كۇي اۋانى, ءوز حالقىن بارىنشا اسپەتتەي وتى­رىپ جىرلاي الۋى ازاماتتىق تەكتىلىك تۇرعىسىنان دا, ساياسي قالىپپەن العاندا دا تىم اسقاق ءارى باتىل ەستىلەدى. اقىن اقيقاتشىلدىعى, دار الدىندا دا تارتىن­باس تەگەۋىرىندىلىگى دە وسىندا. قاسىمنىڭ ءوز تۇسىنداعى ارىپتەس­تەرى­نەن موينى وزىق, ەڭسەلەنە كوتەرىلۋى پوە­زياسىنداعى دياپوزونى كەڭ, ديناميزمگە تولى قۋاتتىلىعىمەن قاتار, ءىرى پات­ريوت­تىعى ءارى ونى بۇكپەسىز بار داۋىسىمەن جىر­لاي الۋى دەسەك, اقيقاتتى اتتاپ كەتپەسپىز. ءبىر عاجابى, قاسىم قازاق دالاسىنىڭ قاي پۇشپاعىنا تابانى تيسە دە سول ءوڭىردىڭ ءوز تۋما پەرزەنتىندەي تەبىرەنە جىرلادى. بۇگىنگى جەر-جەر, رۋ-رۋعا, اۋىل-اۋىلعا بولشەكتەنىپ الىپ, ءۇي ىشىنەن ءۇي تىگىپ جاتقان تاياز, تار قىلىقتى قالام­گەر­لەرگە قاسىم پوزيتسياسى ۇلگى بولسا دەيسىڭ. اياداي عانا قازاق دالاسىن بولشەكتەۋدىڭ نە رەتى بار دەپ كۇيزەلەسىڭ. قاسىمنىڭ شىعارماشىلىعى ءار سال­ا­نى: پروزانى, درامانى, سىندى دا قامتى­عانىن بىلەمىز. ءسوز جوق, ۇلى اقىننىڭ قالامىنان توگىلىپ تۇسكەن دۇنيەنىڭ ءبارى جاساۋلى جيھازداي ءسان-سالتاناتىمەن كوڭىل كوزىن قىزىقتىرادى دەسەك, ابەستىكتەن گورى اسىرە­لەۋ بولىپ شىعار. نە دەسەك تە, قاسىم بىزگە ەڭ الدىمەن, اقىندىعىمەن قىمبات. ول اۋدارما سالاسىندا دا وندىرتە, ءوتىمدى جۇ­مىس جاسادى. «اۋدارعان دۇنيە سەنىڭ ءوز ءمۇل­كىڭ بولسىن» دەگەن قاعيداعا ادال بول­دى. وعان پۋشكيننىڭ «پولتاۆاسىن», لەر­مونتوۆتىڭ «ماسكارادىن», شەۆچەنكو­نىڭ ولەڭدەرىن مىسالعا الۋعا بولار ەدى. قاسىم بۇل ورايدا دا اۋدارمانىڭ كلاس­سي­كالىق ۇلگىسىن جاساپ بەردى. ول اقىرعى تىنىسىنا دەيىن ءومىر كۇيىن تولعاۋمەن بولدى. ءولىم­مەن كۇرەستە زور قايرات, تەگەۋرىندى تابان­دى­لىق تانىتتى, ءولىم الدىندا جاسىپ, بوركەمىكتەنبەدى. اتتەڭ, جوق قوي قاناتىم, جەرىم كوپ ۇشىپ باراتىن. بورىشىم كوپ بەرەتىن, سىباعام كوپ الاتىن, – دەگەن ول شى­نىندا دا ومىرگە دەگەن ۇلى قۇشتار­لى­عىنان تانبادى. ءولىمدى اۋلاق سەرپىپ تاستادى. كوڭىلدىڭ كۇيىن توگەيىك, ارماندا كەتتىك دەمەيىك. ءبارىن دە بەرىپ ەل, جۇرتقا, قارىزدار بولماي ولەيىك, – دەگەن قا­سىم ءومىر-بەسىكتىڭ الديىندە جاتىپ ءولىم كۇ­يىنە بوي الدىرماي ومىردەن ءوتتى. بۇگىنگى مولشەرمەن ەسەپتەگەندە, وزەك ورتەردەي تىم ەرتە ءوتتى, ويتكەنى, بەرەرى مول بولاتىن. اقىن عافۋ قايىربەكوۆ ۇستازى قا­سىم­نىڭ انشىلىگىن, كۇيشىلىك ونەرىن كوپ اي­تاتىن. كوكشەتاۋعا كەلگەن ساپار­لا­رىن­دا ۇلى ۇستازىنىڭ «داريعا سول قىز», «تۋعان جەر», «نۇرلى دۇنيە» اندەرىن اسەرلەنىپ ايتاتىن. بۇل دا كوبىمىز بىلە بەرمەيتىن قاسىمنىڭ ءبىر عاجاپ قىرى عوي. مەن بۇل ماقالادا قاسىمنىڭ ولەڭ ولكەسىنە كەلۋىن, ەۆوليۋتسيالىق ءوسۋ جولىن, كەمەلدى بيىككە كوتەرىلۋ كەزەڭدەرىن حرونو­لو­گيالىق جاعىن ساقتاپ, جۇيەلەپ جاز­با­عان ءتارىزدىمىن. عالىم سىنشى بول­ماعان­دىق­تان, ونى مىندەت تە ساناماسام كەرەك. نەگىزگى ماق­سات, اقىن پوەزياسىنداعى ويدا جۇرگەن كەيبىر تۇستارعا نازار قۇلاتۋ, اقىننىڭ تۋعان ەلگە دەگەن ەرەن دە ەڭسەلى ماحابباتى, سوعىستى كەزەڭدەردەگى ايبىن­دى ءۇنى, سەزىم احۋالدارىن ايتۋ بولاتىن. وزىنەن بۇرىنعى جانە ءوز تۇستاستارىنان ەرەكشەلەندىرەر سيپاتتارىنا دا قال-قادىرىمىزشە قالام باعىتتاعانداي بولدىق. ءسوز بارىسىندا كەمشىن سوقپاساق, اسىرا اسپەتتەي ايتقان تۇسىمىز جوق تا شىعار دەيمىن. سەبەبى, زامانىمىزدىڭ زاڭعار اقى­نى قاسىم امانجولوۆ ولەڭدەرى «ءوزى­مەن بىرگە ولگەن» جوق, ولمەس عاسىرلاردى بەتكە الىپ, نەشە بۋىن ۇرپاقپەن قانات­تاسا, قاتارلاسا العا سامعاي بەرمەك, سان مىڭ قازاق وقىر­ماندارىنا ادال قىزمەت اتقارا بەرمەك. ويتكەنى, ونىڭ ولەڭ جولدارىندا باي­تاق جۇرەكتى دارحان تا­لانتتىڭ ارمان اڭسارى, ەڭ باستىسى, قا­سيەتتى ونەرگە, ولەڭ ءتارىزدى جارقىن قۇبى­لىسقا سارقا جۇمساعان شەكسىز ادالدىعى جاتىر. تولەگەن قاجىباي.