ساپالى ونىمگە سۇرانىس مول

ماڭعىستاۋ شىنى-پلاستيكالى قۇبىرلار زاۋىتى پايدالانۋعا بەرىلگەننەن بەرگى جەتى جىلدا 1 ميلليون 900 مىڭ مەتر قۇبىر شىعاردى. ساپالى ونىمگە سۇرانىس مول. وسىدان جەتى جىل بۇرىن 2003 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۇساۋىن كەسىپ, وڭ ساپار تىلەگەن بۇل كاسىپورىن بۇگىنگە دەيىن ەلىمىزدەگى بىرەگەي ءوندىرىس بولىپ كەلەدى. ەلباسىنىڭ ءوزى مۇناي-گاز سالاسىنا اسا قاجەت كاسىپورىننىڭ ءوندىرىسى اقش-تىڭ ايگىلى «Entec Compositec Mashcnes» كومپانياسىنىڭ ستا­نوكتارى مەن «HITEC» كوم­پا­نيا­سىنىڭ تەحنولوگياسىمەن جاب­­­دىقتالىپ, ءوندىرىستىڭ كومپيۋتەرلەنگەندىگىن جوعارى با­عا­لاپ, ناقتى ۇسىنىستار دا بەر­گەن-ءدى. ويتكەنى, پايدالانىلىپ كەلگەن بولات قۇبىرلار 3-4 جىل­دا ەسكىرەتىن, ال ولاردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە كەتەتىن شىعىن باس­تاپ­قى قۇنىنان دا قىمبات ەدى. جاڭا زاۋىت ءونىمى شىققالى ءبارى باسقاشا بولىپ وتىر. كۇتۋ, پايدالانۋ شىعىنى ازايدى. گيدراۆليكالىق, كورروزيالىق بە­رىكتىگى ەرەكشەلەنىپ, سالماعى­نىڭ ءوزى ءتورت ەسەگە جۋىق جەڭىل­دەپتى. ال پايدالانۋ ۋاقىتى 40-50 جىلعا جەتەتىندىگى بەلگىلى بولۋدا. مۇنداي قورىتىندى قۇبىر ءوندىرۋ ءۇشىن زاۋىتقا سوناۋ رەسەيدىڭ گۋس حرۋستانىي, دا­عىستاننىڭ كزىليۋرت جانە تا­تارستاننىڭ قازان قالاسىنان اكە­لىنەتىن بارلىق شيكىزاتتاردى تەكسەرىپ, شىعارىلعان ءونىمنىڭ 100 پايىز سىناقتان وتكىزىلۋى نەگىزىندە جاسالىپتى. سونىڭ ءناتي­جە­سىن­دە زاۋىت ءونىمىن ءارى-1S, BS الەم ستاندارتى نەگىزىندە شىعارۋعا قول جەتىپ وتىر. ونەركاسىپ ورنى جۇمىس جا­سا­عالى قازاقستان مۇناي الىپتارى اتالاتىن جەتىباي جانە قالامقاس كەن ورىندارىندا 1800 كيلومەتر­دەن استام شىنى-پلاستيكالى قۇ­بىرلار توسەلىپتى. سول كەن ورىن­دارى ماماندارى پىكىرىنشە قۇ­بىر­دىڭ مونتاجىنا, پايدالانۋعا كەتەتىن ۋاقىت ازايىپ, ەكولو­گيالىق جاعدايعا دا وڭ اسەر ەتىپ كەلەدى, – دەيدى كاسىپورىن دي­رەكتورى سارسەن قىرىمقۇلوۆ. سايىپ كەلگەندە بۇل ۇجىم­داعى ە.كوشكىنباەۆ, گ.ياكشيباەۆ, س.سەيتوۆ, ۆ.مەلنيك, ب.سيسەنوۆ تاعى باسقا دا ەڭبەككەرلەرىمىزدىڭ ەرەن ەڭبەكتەرىنىڭ جەمىسى, يگى ىزدەنىستەرىنىڭ ءىزى دەۋگە بولار. سونداي-اق, زاۋىت ونىمدەرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىق كۇن ساناپ ارتىپ «ماڭعىستاۋمۇنايگاز» اق بولىمشەلەرىمەن قاتار قازىردىڭ وزىندە «قازمۇنايگاز» بارلاۋ.ءون­دىرۋ» اق, «وزەنمۇنايگاز» ءون­دى­رىستىك فيليالىنان, «جال­عىز­تو­بە», «بۇرعىلاۋ» جانە باسقا دا سەرىكتەستىكتەردەن تاپ­سىرىس ءتۇس­كەن, سونداي-اق رەسەيلىك ەكى مۇناي كومپانياسىنىڭ وكىلدەرى ارنايى كەلىپ, زاۋىت ونىمىنە دەگەن قىزىعۋشىلىق­تا­رىن تانىتىپ, ءوزارا بايلا­نىستارىن باستاپتى. وسى جەردە كاسىپورىن باس­شى­سى زاۋىتتا شىعارىلىپ سا­پاسى مەن توزىمدىلىگىنە وراي جو­عارى باعا الا باستاعان ءونىم­دەردى مۇناي وندىرىسىنە دەگەن قا­جەتتىلىكتى وتەۋمەن بىرگە تۇر­عىندار سۇرانىسىنا ساي اۋىز سۋ قۇبىرى رەتىندە دە پاي­دا­لانۋعا جاراتۋ ءۇشىن جۇمىس­تا­نۋدا ەكەندىگىن جەتكىزدى. ول دا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ساني­تارلىق ەپيدەمولوگيالىق ور­گان­دارى سالاسىنىڭ مۇقيات, زەر­دەلى زەرتتەۋلەرىنەن سوڭ وڭ شەشىلىپتى. ياعني, ەندى ماڭ­عىس­تاۋلىق تۇرعىنداردىڭ رەتىنە قاراي تەز تاتتاناتىن بولات قۇ­بىرلاردى ەمەس, زاماناۋي شى­نى-پلاستيكالى قۇبىرلاردى پاي­دالانۋىنا مۇمكىندىك تۋىپ وتىر. جولامان بوشالاق, اقتاۋ.